धावपळीच्या जीवनात आपण अनेकदा स्वतःसाठी वेळ काढू शकत नाही. अशा परिस्थितीत, दिवंगत बास्केटबॉल खेळाडू कोबे ब्रायंटच्या दिनचर्येतील एक सोपी सवय आपल्यासाठी खूप उपयुक्त ठरू शकते. आपल्या आक्रमक खेळ शैली आणि जिंकण्याच्या जिद्दीसाठी प्रसिद्ध असलेल्या कोबेचा सराव सकाळी 4 वाजताच सुरू होत असे. पण या कठोर दिनचर्येत त्यांचा एक खास नियम होता, ज्याने त्यांना मानसिकदृष्ट्या अभेद्य बनवले होते. अमेरिकेचे कोबे दररोज सकाळी उठल्यानंतर किमान 15 मिनिटे एका ठिकाणी शांत बसून ध्यान करत असत. त्यांच्यासाठी हे मौन शारीरिक व्यायामाइतकेच महत्त्वाचे होते. कोबे मानत होते की, सकाळी 15 मिनिटांची ही शांतता त्यांच्या संपूर्ण दिवसाचा पाया ठरवते. यामुळे ते दिवसभर मानसिकदृष्ट्या स्थिर राहत असत. याशिवाय त्यांना वाटत असे की ते फक्त काम आणि तणावामागे धावत आहेत. या मौनाच्या सरावाने ते आपला दिवस स्वतः नियंत्रित करू शकत होते. रात्री मोठ्या सामन्यांपूर्वीही ते अशाच प्रकारे शांत बसून आव्हानांची कल्पना करत आणि मानसिकदृष्ट्या स्वतःला तयार करत असत. मानसशास्त्रात या अभ्यासाला ‘टाईप 2 फन’ असे म्हणतात. सुरुवातीला 15-20 मिनिटे मोबाईल किंवा कोणत्याही बाह्य अडथळ्याशिवाय शांत बसणे कंटाळवाणे आणि अस्वस्थ करणारे वाटू शकते. पण सवय झाल्यावर ते खूप समाधान देते. जेव्हा माणूस पूर्णपणे शांत बसतो, तेव्हा मनात त्या गोष्टी आणि भावना येऊ लागतात, ज्यांना तो दिवसभराच्या धावपळीत दुर्लक्ष करतो – जसे की शरीरातील जुनी वेदना, किंवा अडकलेले काम. रिकामे बसून आपण विचारांपासून पळून जाण्याऐवजी त्यांचा सामना करायला शिकतो. कोबे देखील मानत होते की भीती किंवा अस्वस्थता दाबल्याने त्या वाढतात, तर शांत बसून त्यांना स्वीकारल्याने नकारात्मक परिणाम नाहीसा होतो. ड्यूक युनिव्हर्सिटीच्या अभ्यासानुसार, दिवसातील काही वेळची सखोल शांतता मेंदूच्या ‘हिप्पोकॅम्पस’ भागात नवीन पेशींना जन्म देण्यास मदत करते, जो स्मरणशक्ती आणि शिकण्याच्या क्षमतेशी संबंधित आहे. इअरफोन लावून फिरणे आणि एका ठिकाणी स्थिर बसून शांततेचा अनुभव घेणे यात मोठा फरक आहे. स्थिरतेत आपला मेंदू स्वतःला दुरुस्त करून री-स्टोर मोडमध्ये जातो, तर चालताना किंवा काही ऐकताना तो प्रतिक्रियांमध्ये गुंतलेला असतो. नोवाक जोकोविचसारखे टेनिस दिग्गजही कठीण प्रसंगांमध्ये त्वरित निर्णय घेण्यासाठी आणि तणावाखाली शांत राहण्यासाठी ध्यानाचा आधार घेतात. शांतपणे बसल्याने तुम्ही स्वतःच्या आत खोलवर डोकावू शकता. त्यामुळे, डोळे उघडताच फोन तपासण्याऐवजी किंवा कामावर धावण्याऐवजी १५ मिनिटांच्या शांततेने दिवसाची सुरुवात करा. हा छोटासा बदल जीवनाला नवीन ऊर्जा, उत्तम लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता आणि अद्भुत नियंत्रण देऊ शकतो.
Source link
