काही दिवसांपूर्वी बॉलिवूड अभिनेत्री रकुलप्रीत सिंहने एका मुलाखतीत तिच्या आहाराबद्दल मोकळेपणाने सांगितले. यावेळी तिने सांगितले की ती गेल्या 10 वर्षांपासून गव्हाच्या पिठाऐवजी ज्वारी आणि नाचणीसारख्या भरड धान्याच्या पिठाचे सेवन करत आहे. अशा परिस्थितीत प्रश्न पडतो की गव्हाच्या पिठाच्या तुलनेत ज्वारी-नाचणीचे पीठ आरोग्यासाठी जास्त फायदेशीर आहे का? खरं तर, आपण रोज खाण्यासाठी ज्या पिठाचा वापर करतो, त्याचा थेट परिणाम आपल्या पचन, वजन आणि रक्तातील साखरेच्या पातळीवर होतो. अशा परिस्थितीत, आपल्या दैनंदिन आहारात कोणते पीठ समाविष्ट करावे हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. तर चला, आज ‘कामाची बातमी’ मध्ये आपण ज्वारी-नाचणीच्या आरोग्य फायद्यांबद्दल बोलू. तसेच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: डॉ. पूनम तिवारी, वरिष्ठ आहारतज्ज्ञ, डॉ. राम मनोहर लोहिया आयुर्विज्ञान संस्था, लखनऊ प्रश्न- ज्वारी आणि नाचणीमध्ये कोणती पोषक तत्वे असतात? उत्तर- युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ॲग्रिकल्चर (USDA) नुसार, ज्वारी आणि नाचणी दोन्ही पोषक तत्वांनी समृद्ध भरड धान्ये आहेत. यामध्ये कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स, वनस्पती-आधारित प्रथिने आणि फायबर चांगल्या प्रमाणात असतात, जे दीर्घकाळ ऊर्जा देण्यासाठी आणि पचन सुधारण्यास मदत करतात. नाचणी कॅल्शियम आणि लोहाचा चांगला स्रोत आहे. तर ज्वारीमध्ये मॅग्नेशियम, पोटॅशियम आणि अनेक अँटीऑक्सिडंट्स आढळतात. याशिवाय, दोघांमध्ये अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात, जे संपूर्ण आरोग्याला मदत करतात. खाली दिलेल्या ग्राफिकमधून 100 ग्रॅम ज्वारी-नाचणीचे पौष्टिक मूल्य समजून घ्या- प्रश्न- गहू आणि ज्वारी-नाचणीच्या पिठाच्या पौष्टिक मूल्यात काय फरक आहे? उत्तर- यात फरक काही विशिष्ट पोषक तत्वांच्या कारणामुळे असतो. जसे की- प्रश्न- ज्वारी आणि नाचणीचे आरोग्यासाठी काय फायदे आहेत? उत्तर- हे दोन्ही पोषक तत्वांनी परिपूर्ण भरडधान्ये आहेत आणि आरोग्याला अनेक प्रकारे फायदा पोहोचवतात. जसे की- नियमित आणि संतुलित प्रमाणात त्यांचे सेवन संपूर्ण आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. हे खालील ग्राफिकमधून समजून घ्या- प्रश्न- ज्वारी आणि नाचणी आहारात समाविष्ट करण्याचा योग्य मार्ग कोणता आहे? उत्तर- याचे अनेक मार्ग आहेत. उदाहरणार्थ- लक्षात ठेवा, आहारात संतुलन राखण्यासाठी हे नेहमी डाळ, भाजी किंवा दह्यासोबत घ्या. प्रश्न- गव्हाच्या पिठाऐवजी ज्वारी-नाचणी वापरणे योग्य आहे का? उत्तर- बदलण्याऐवजी, ते संतुलित पद्धतीने आहारात समाविष्ट करणे चांगले आहे. ज्वारी-नाचणी ग्लूटेन-मुक्त असण्यासोबतच फायबर आणि खनिजांनी परिपूर्ण असतात. त्यामुळे ते आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर आहेत. गहू कार्बोहायड्रेट आणि प्रथिनांचा चांगला स्रोत आहे. म्हणून, आहारात गहू आणि भरड धान्य (मिलेट्स) या दोन्ही पिठांचा आलटून पालटून समावेश करणे चांगले आहे, जेणेकरून शरीराला सर्व आवश्यक पोषक तत्वे मिळत राहतील. प्रश्न- मधुमेहाचे रुग्ण ज्वारी आणि नाचणी खाऊ शकतात का? उत्तर- होय, मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी गव्हाऐवजी ज्वारी-नाचणी खाणे चांगले मानले जाते. या दोन्ही भरड धान्यांचा ग्लायसेमिक इंडेक्स गव्हापेक्षा कमी असतो, ज्यामुळे रक्तातील साखर हळूहळू वाढते. तथापि, यामध्ये कार्बोहायड्रेट्स देखील असतात, म्हणून मर्यादित प्रमाणातच खावे. दैनंदिन आहारात समाविष्ट करण्यापूर्वी आहारतज्ञांचा सल्ला नक्की घ्या. प्रश्न- लहान मुलांना आणि वृद्धांना ज्वारी-नाचणीची भाकरी खायला देऊ शकतो का? उत्तर- होय, वय आणि पचनक्षमता लक्षात घेऊन लहान मुलांना आणि वृद्धांना ज्वारी-नाचणीची भाकरी खायला देऊ शकता. कॅल्शियम आणि लोहयुक्त नाचणी लहान मुलांच्या वाढीसाठी आणि वृद्धांच्या हाडांसाठी फायदेशीर आहे. उत्तम पचनासाठी लहान मुलांना आणि वृद्धांना नाचणीचे दलिया, चीला किंवा डोसा यांसारखे पर्याय देणे अधिक योग्य आहे. सुरुवात कमी प्रमाणात करा आणि कोणतीही समस्या जाणवल्यास डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या. प्रश्न- ज्वारी-नाचणीचे जास्त सेवन हानिकारक ठरू शकते का? उत्तर- होय, गरजेपेक्षा जास्त सेवन केल्यास गॅस किंवा अपचनाची समस्या होऊ शकते. काही लोकांना ज्वारी-नाचणीची ऍलर्जी असू शकते, त्यांनी ते खाऊ नये. तसे पाहिले तर ज्वारी-नाचणीचे पीठ सहसा सर्वांसाठी सुरक्षित आहे, परंतु काही लोकांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय त्याचे सेवन करू नये. जसे की- एकूणच, ज्वारी-नाचणी संतुलित प्रमाणात आणि इतर धान्यांसोबत आलटून पालटून आहारात समाविष्ट करणे चांगले आहे.
Source link
