इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्याशी संबंधित एका आरोग्य बातमीने जगाचे लक्ष पुन्हा एकदा प्रोस्टेट कॅन्सरसारख्या गंभीर आजाराकडे वेधले आहे. अहवालानुसार, त्यांना प्रोस्टेट कॅन्सरचे निदान झाले आहे. जगातील एका प्रमुख नेत्याला या आजाराशी झुंजावे लागणे हे आठवण करून देते की प्रोस्टेट कॅन्सर हे वय, जीवनशैली आणि आनुवंशिक घटकांशी संबंधित एक शांत धोका आहे. तो कोणालाही प्रभावित करू शकतो. अशा परिस्थितीत, वेळेवर तपासणी आणि जागरूकता हेच सर्वात मोठे संरक्षण आहे. ‘इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सर’ नुसार, भारतात दरवर्षी प्रोस्टेट कॅन्सरचे 33,000 ते 42,000 नवीन रुग्ण आढळतात. 2040 पर्यंत, या नवीन रुग्णांची संख्या दुप्पट होऊन दरवर्षी सुमारे 71,000 पर्यंत पोहोचू शकते. म्हणून, ‘फिजिकल हेल्थ’ मध्ये आज आपण प्रोस्टेट कॅन्सरबद्दल बोलणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की- प्रश्न- प्रोस्टेट कॅन्सर म्हणजे काय? उत्तर- प्रोस्टेट कॅन्सर हा एक असा आजार आहे, ज्यामध्ये पुरुषांच्या प्रोस्टेट ग्रंथीतील पेशी असामान्य पद्धतीने वाढू लागतात आणि ट्यूमर तयार करतात. प्रश्न- प्रोस्टेट ग्रंथी म्हणजे काय? उत्तर- मुद्द्यांमधून समजून घ्या- प्रश्न- प्रोस्टेट कर्करोगाची लक्षणे काय आहेत? उत्तर- प्रोस्टेट कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यात अनेकदा कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दाखवत नाही. पण जसजशी ही स्थिती वाढत जाते, तसतशी काही चिन्हे दिसू लागतात: सुरुवातीची लक्षणे 1. वारंवार लघवी येणे (विशेषतः रात्री) 2. लघवी सुरू करण्यात अडचण 3. लघवीचा प्रवाह कमकुवत होणे 4. जळजळ किंवा वेदना 5. पूर्ण रिकामे न झाल्याची भावना लघवी केल्यानंतरही असे वाटते की मूत्राशय पूर्णपणे रिकामे झाले नाही. प्रगत अवस्थेतील लक्षणे 1. लघवी किंवा वीर्यात रक्त येणे 2. हाडांमध्ये वेदना (कंबर, नितंब, मांड्या) प्रोस्टेट कर्करोग हाडांमध्ये पसरू शकतो. यामुळे सतत, तीव्र आणि रात्री वाढणारी वेदना होते. 3. अचानक वजन कमी होणे आहार किंवा व्यायामाशिवाय वजन कमी होणे हे शरीरातील गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते. 4. सतत थकवा आणि अशक्तपणा शरीरात रक्ताची कमतरता (ॲनिमिया) किंवा कर्करोगाच्या प्रसाराने असे होते. 5. पायांना सूज किंवा बधिरता जर कर्करोग पाठीच्या कण्यावर (स्पाइन) किंवा नसांवर परिणाम करत असेल, तर पायांमध्ये अशक्तपणा, मुंग्या येणे किंवा सूज येऊ शकते. प्रश्न- प्रोस्टेट कर्करोग का होतो? उत्तर- प्रोस्टेट कर्करोगाचे कारण पूर्णपणे स्पष्ट नाही, परंतु वय, आनुवंशिकता, हार्मोनल असंतुलन, खराब आहार, जीवनशैली आणि पर्यावरणीय घटक याची कारणे असू शकतात. या सर्व गोष्टींमुळे प्रोस्टेट कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो. प्रश्न- प्रोस्टेट कर्करोग कसा ओळखला जातो? उत्तर- प्रोस्टेट कर्करोगाच्या निदानासाठी दोन मुख्य स्क्रीनिंग चाचण्या असतात- डिजिटल रेक्टल तपासणी (DRE): या चाचणीमध्ये डॉक्टर एक हातमोजा घालून आणि वंगण लावलेल्या बोटाने गुदद्वारात (पाइप) घालतात आणि प्रोस्टेट ग्रंथीला स्पर्श करून तपासतात. जर प्रोस्टेटमध्ये काही कठीण किंवा खड्डा असल्यासारखे जाणवले, तर हे कर्करोगाचे लक्षण असू शकते. PSA रक्त चाचणी: ही एक रक्त चाचणी आहे, ज्यामध्ये प्रोस्टेट ग्रंथीद्वारे तयार होणाऱ्या PSA नावाच्या प्रोटीनची पातळी मोजली जाते. जर PSA पातळी जास्त असेल, तर हे कर्करोग किंवा इतर कोणत्याही समस्येचे लक्षण असू शकते. प्रश्न- प्रोस्टेट कर्करोगाची तपासणी (स्क्रीनिंग) का आवश्यक आहे? उत्तर- ‘युरोपियन असोसिएशन ऑफ युरोलॉजी काँग्रेस’मध्ये सादर केलेल्या एका अभ्यासानुसार, जे लोक प्रोस्टेट कर्करोगासाठी तपासणी (स्क्रीनिंग) करत नाहीत, त्यांच्या जीवाला धोका 45% जास्त असतो. प्रोस्टेट कर्करोगाची तपासणी (स्क्रीनिंग) यासाठीही आवश्यक आहे, कारण हा एक ‘सायलेंट’ (शांत) आजार आहे. सुरुवातीला कोणतीही वेदना, त्रास किंवा स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत. तपासणीचे (स्क्रीनिंगचे) फायदे सविस्तरपणे समजून घ्या- 1. आजार लवकर कळतो स्पष्ट लक्षणे दिसेपर्यंत कर्करोग वाढलेला असतो. तपासणीच्या (स्क्रीनिंगच्या) मदतीने तो आधीच निदान केला जाऊ शकतो. 2. उपचार सोपा होतो जर सुरुवातीच्या टप्प्यातच त्याचे निदान झाले तर उपचार अधिक सोपा आणि प्रभावी असतो. उशीर झाल्यास उपचार कठीण होऊ शकतो. 3. पसरण्यापूर्वी थांबवता येतो जर वेळेवर त्याचे निदान झाले नाही तर कर्करोग शरीरातील इतर अवयवांमध्येही पसरू शकतो. तपासणीच्या (स्क्रीनिंगच्या) मदतीने तो आधीच रोखण्यास मदत मिळते. 4. ज्यांना जास्त धोका, त्यांना अधिक आवश्यक 50 वर्षांवरील लोकांना आणि ज्यांच्या कुटुंबात प्रोस्टेट कॅन्सरचा इतिहास आहे, त्यांना याचा जास्त धोका असतो. त्यामुळे त्यांनी नियमित तपासणी (स्क्रीनिंग) करून घ्यावी, जेणेकरून वेळेवर उपचार करता येतील. प्रश्न- प्रोस्टेट कॅन्सरपासून बचावासाठी काय करावे? उत्तर- यापासून पूर्णपणे बचाव करणे शक्य नाही, परंतु काही उपायांनी धोका कमी करता येतो- प्रोस्टेट कर्करोगाशी संबंधित सामान्य प्रश्न आणि उत्तरे प्रश्न: प्रोस्टेट कर्करोगावर उपचार शक्य आहे का? उत्तर: होय, जर प्रोस्टेट कर्करोगाचे सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान झाले, तर त्यावर उपचार शक्य आहे. उपचारांमध्ये शस्त्रक्रिया, रेडिएशन थेरपी आणि कधीकधी हार्मोनल थेरपीचा वापर केला जातो. प्रश्न: प्रोस्टेट कर्करोग टाळता येऊ शकतो का? उत्तर: तो पूर्णपणे टाळता येत नाही, परंतु निरोगी आहार, नियमित व्यायाम आणि वजन नियंत्रणाने धोका कमी करता येतो. स्क्रीनिंग देखील उपयुक्त ठरू शकते. प्रश्न: प्रोस्टेट कर्करोगाच्या सर्व प्रकरणांमध्ये शस्त्रक्रियेची आवश्यकता असते का? उत्तर: नाही, बहुतेक प्रकरणांमध्ये शस्त्रक्रियेची आवश्यकता नसते. उपचाराचा निर्णय कर्करोगाचा प्रकार, अवस्था आणि व्यक्तीच्या एकूण आरोग्यावर अवलंबून असतो. काही प्रकरणांमध्ये रेडिएशन देखील प्रभावी असू शकते. प्रश्न: प्रोस्टेट कर्करोग फक्त वृद्ध लोकांना होतो का? उत्तर: प्रोस्टेट कर्करोगाचा धोका वयानुसार वाढत जातो. विशेषतः 50 वर्षांच्या वयानंतर हा धोका जास्त असतो, परंतु काही प्रकरणांमध्ये तरुणांनाही याचा धोका असू शकतो. विशेषतः जर कौटुंबिक इतिहास किंवा कोणतीही आनुवंशिक समस्या असेल.
Source link
