नवी दिल्ली9 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) शुक्रवारी म्हटले आहे की, भारत सरकार श्रद्धा आणि धर्माच्या पद्धतींशी संबंधित बाबींवर कोणतीही भूमिका घेत नाही किंवा बोलत नाही.
परराष्ट्र मंत्रालयाचे हे विधान २ जुलै रोजी बौद्ध धर्मगुरू दलाई लामा यांच्या विधानावर आले आहे, ज्यात त्यांनी म्हटले होते – तिबेटी बौद्धांना माझा उत्तराधिकारी निवडण्याचा पूर्ण अधिकार असेल.
मंत्रालयाने म्हटले आहे की- भारत सरकारने नेहमीच भारतातील सर्वांसाठी धार्मिक स्वातंत्र्याचे समर्थन केले आहे आणि ते करत राहील. दलाई लामा संस्थेच्या विस्ताराबाबत दलाई लामा यांच्या विधानाशी संबंधित अहवाल आम्ही पाहिले आहेत.
२ जुलै रोजी, हिमाचल प्रदेशातील धर्मशाळा येथे झालेल्या १५ व्या तिबेटी धार्मिक परिषदेत, दलाई लामा म्हणाले – गाडेन फोडरंग ट्रस्टला त्यांचा उत्तराधिकारी ओळखण्याचा एकमेव अधिकार आहे. या प्रकरणात इतर कोणालाही हस्तक्षेप करण्याचा अधिकार नाही.
दलाई लामा यांचा संदर्भ चीनकडे होता. त्यांच्या विधानावर चीनने म्हटले आहे की- दलाई लामा यांच्या उत्तराधिकाऱ्याला चीन सरकारची मान्यता घ्यावी लागेल. चिनी कायदे, नियम तसेच धार्मिक विधी आणि ऐतिहासिक परंपरांचे पालन करावे लागेल.
१५ व्या तिबेटी धार्मिक परिषदेत दलाई लामा यांचा व्हिडिओ संदेश ऐकत आहे.
हिमाचलमध्ये ३ दिवस चालणारे १५ वे तिबेटी धार्मिक परिषद आयोजित
हिमाचल प्रदेशातील धर्मशाळा येथे १५ वे तिबेटी धार्मिक संमेलन सुरू झाले आहे. येथे दलाई लामा यांनी स्पष्टपणे सांगितले की दलाई लामांची संस्था भविष्यातही सुरू राहील. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या उत्तराधिकारीची निवड देखील तिबेटी बौद्ध परंपरेनुसार केली जाईल असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
तिबेट आणि बौद्ध धर्मात चीनचा वाढता प्रभाव पाहता, दलाई लामा यांनी देखील स्पष्टपणे सांगितले होते की त्यांच्या उत्तराधिकारी निवडीमध्ये चीनची कोणतीही भूमिका राहणार नाही. जर चीनने तसे करण्याचा प्रयत्न केला तर ते सहन केले जाणार नाही. यावर चीननेही आपली प्रतिक्रिया दिली आहे.
धर्मशाळा येथील दलाई लामा ग्रंथालय आणि अभिलेखागार येथे ३ दिवसांच्या धार्मिक परिषदेला सुरुवात झाली, ज्यामध्ये तिबेटी बौद्ध धर्माच्या विविध परंपरांमधील प्रमुख लामा, तिबेटी संसद, नागरी समाज संघटना आणि जगभरातील तिबेटी समुदायाचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
गाडेन फोडरंग ट्रस्टकडे जबाबदारी सोपवली
१४ वे दलाई लामा तेन्झिन ग्यात्सो यांनी एका व्हिडिओ संदेशाद्वारे सांगितले होते की त्यांनी ‘गाडेन फोडरंग ट्रस्ट’कडे त्यांचे उत्तराधिकारी निवडण्याची जबाबदारी सोपवली आहे. दलाई लामा यांनी २०१५ मध्ये दलाई लामा यांच्या संस्थेशी संबंधित बाबींवर देखरेख करण्यासाठी या ट्रस्टची स्थापना केली होती.
तेन्झिन ग्यात्सो म्हणाले होते की पुढील दलाई लामा यांची ओळख आणि ओळख पटवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया केवळ ट्रस्टवर अवलंबून आहे. या प्रक्रियेत इतर कोणतीही व्यक्ती, संघटना किंवा सरकार हस्तक्षेप करू शकत नाही.
चीन देखील नियुक्ती करू शकत नाही
दलाई लामा म्हणाले होते की ट्रस्टशिवाय दुसरा कोणीही पुढील दलाई लामा यांची नियुक्ती करू शकत नाही. या घोषणेमुळे सध्याच्या दलाई लामा यांच्या निधनानंतर चीन स्वतः १५ व्या दलाई लामा यांची नियुक्ती करेल अशा चर्चांना पूर्णविराम मिळाला.
त्यांच्या व्हिडिओ संदेशात दलाई लामा म्हणाले की, १९६९ मध्येच आम्ही स्पष्ट केले होते की संस्था सुरू ठेवण्याचा निर्णय संबंधित लोकांनी घ्यावा. गेल्या १४ वर्षांत, आम्हाला जगभरातून, विशेषतः तिबेटमधून, संस्था सुरू ठेवण्यासाठी विनंत्या मिळाल्या आहेत.
त्यांनी सांगितले की, २४ सप्टेंबर २०११ रोजीही त्यांनी सांगितले होते की जेव्हा ते ९० वर्षांचे होतील तेव्हा ते या विषयावर निर्णय घेतील.
या परिषदेला तिबेटी बौद्ध धर्माच्या विविध परंपरांमधील प्रमुख लामा, तिबेटी संसदेचे प्रतिनिधी, नागरी समाज संघटना आणि जगभरातील तिबेटी समुदाय उपस्थित होते.
सीटीए नेते म्हणाले- चीन या परंपरेचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न करत आहे
या कार्यक्रमादरम्यान, सेंट्रल तिबेटीयन अॅडमिनिस्ट्रेशन (सीटीए) चे नेते पेनपा त्शेरिंग यांनी धर्मशाळा येथे आयोजित पत्रकार परिषदेत चीनवर दलाई लामा यांच्या उत्तराधिकाराचा राजकीय शस्त्र म्हणून वापर केल्याचा आरोप केला.
त्यांनी म्हटले होते- चीन राजकीय फायद्यासाठी या परंपरेचा वापर करण्याचा प्रयत्न करत आहे, जे पूर्णपणे निषेधार्ह आहे. ही एक आध्यात्मिक प्रक्रिया आहे आणि आम्ही त्यात कोणताही बाह्य हस्तक्षेप स्वीकारणार नाही.
पेनपा त्शेरिंग म्हणाले की, सध्याच्या चीन सरकारच्या धोरणांमुळे तिबेटी ओळख, भाषा आणि धर्म पुसून टाकण्याचा प्रयत्न होत आहे. शी जिनपिंग यांचे सरकार तिबेटी लोकांच्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक मुळांना लक्ष्य करत आहे.
१५ व्या तिबेटी धार्मिक परिषदेच्या निमित्ताने धर्मशाळा येथे पत्रकार परिषदेत बोलताना सीटीए नेते पेनपा त्शेरिंग.
दलाई लामा यांनीही पुस्तकात या गोष्टी सांगितल्या आहेत
सध्याचे दलाई लामा ६ जुलै रोजी ९० वर्षांचे होतील. त्यानंतर त्यांच्या उत्तराधिकाऱ्याचा निर्णय शक्य आहे. या वर्षी मार्चमध्ये प्रकाशित झालेल्या दलाई लामा यांच्या ‘व्हॉइस फॉर द डिस्लेक्सिक’ या पुस्तकात त्यांनी असेही लिहिले आहे की त्यांचा पुनर्जन्म चीनच्या बाहेर एका मुक्त जगात होईल, जिथे तिबेटी बौद्ध धर्म मुक्त राहील.
त्यांनी लिहिले की त्यांच्या पुनर्जन्माचा उद्देश त्यांचे कार्य पुढे नेणे आहे. म्हणूनच, नवीन दलाई लामा एका मुक्त जगात जन्माला येतील जेणेकरून ते तिबेटी बौद्ध धर्माचे नेतृत्व करू शकतील आणि तिबेटी लोकांच्या आकांक्षांचे प्रतीक बनू शकतील.
चीनने दलाई लामा यांचे विधान फेटाळले
पुस्तकात केलेल्या विधानावर चीनकडून प्रतिक्रिया आली. चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते माओ निंग यांनी पुस्तकात दलाई लामा यांनी केलेले विधान फेटाळून लावले. त्यांनी असेही म्हटले की दलाई लामा यांना तिबेटी लोकांचे प्रतिनिधित्व करण्याचा अधिकार नाही.
प्रवक्त्याने सांगितले की, बुद्धांचा वंश चीनमधील तिबेटमध्ये विकसित झाला. त्यानुसार, त्यांच्या उत्तराधिकारीची निवड देखील चिनी कायदा आणि परंपरांनुसार केली जाईल. त्यांनी दावा केला की सुवर्ण कलश प्रक्रिया १७९३ मध्ये किंग राजवंशाने सुरू केली होती. त्याअंतर्गत, दलाई लामाच्या उत्तराधिकारीला मान्यता देण्याचा अधिकार फक्त चीनला आहे.
दलाई लामा म्हणाले – ही प्रक्रिया वापरात नाही
तथापि, तिबेटी समुदाय आणि दलाई लामा यांनी चीनचा दावा फेटाळून लावला. त्यांनी म्हटले की सुवर्ण कलश प्रक्रिया फक्त ११ व्या आणि १२ व्या दलाई लामांसाठी वापरली जात होती. ९ व्या, १३ व्या आणि १४ व्या दलाई लामांच्या निवडीमध्ये ती वापरली गेली नव्हती.
