भारतीय स्टार्टअप गॅलेक्सआयने रविवारी अमेरिकन कंपनी स्पेसएक्सच्या फाल्कन 9 रॉकेटमधून आपला पहिला उपग्रह ‘दृष्टी’ प्रक्षेपित केला. 190 किलो वजनाचा ‘दृष्टी’ हा भारतातील सर्वात मोठा खासगी उपग्रह आहे. ‘दृष्टी’ उपग्रह एकाच वेळी ऑप्टिकल आणि रडार (SAR) या दोन्ही तंत्रज्ञानाने फोटो घेऊ शकतो. आतापर्यंत जगातील उपग्रह एकतर मल्टी-स्पेक्ट्रल/हायपर-स्पेक्ट्रल (ऑप्टिकल) प्रतिमा घेत होते किंवा SAR तंत्रज्ञानाचा वापर करत होते. ऑप्टिकल प्रतिमा स्पष्ट आणि समजण्यास सोप्या असतात. SAR म्हणजे सिंथेटिक ॲपर्चर रडार तंत्रज्ञान ढग, पाऊस किंवा रात्रीही इमेजिंग करू शकते. गॅलेक्सआयने या तंत्रज्ञानाला Opto-SAR असे नाव दिले आहे. ‘दृष्टी’ संरक्षण, शेती, आपत्कालीन व्यवस्थापन, सागरी पाळत आणि पायाभूत सुविधा नियोजन यांसारख्या कामांमध्ये मदत करेल. हा उपग्रह इस्रोच्या (ISRO) 29 अर्थ ऑब्झर्वेशन उपग्रहांना साथ देईल. दृष्टीमुळे प्रत्येक हंगामात सॅटेलाइट इमेजिंग शक्य होईल कंपनीचे संस्थापक सुयश सिंह यांच्या मते, पूर्वी चांगल्या माहितीसाठी वेगवेगळ्या सॅटेलाइटचा डेटा जोडावा लागत असे. यामुळे वेगवेगळ्या वेळेच्या आणि कोनाच्या प्रतिमा जुळत नव्हत्या. ‘दृष्टी’ एकाच वेळी एकाच ठिकाणचे अचूक चित्र देईल. त्यांनी सांगितले की, खराब हवामानात ऑप्टिकल इमेज न मिळाल्यास कंपनी AI च्या मदतीने SAR डेटाला ऑप्टिकलसारख्या प्रतिमांमध्ये रूपांतरित करू शकते. यामुळे प्रत्येक हवामानात आणि प्रत्येक वेळी इमेजिंग शक्य होईल. भारतासाठी दृष्टीची टेक्नॉलॉजी खास आहे हे तंत्रज्ञान यापूर्वी विकसित झाले नाही, कारण बहुतेक उपग्रह कंपन्या पाश्चात्त्य देशांमध्ये आहेत, जिथे हवामान स्वच्छ असते. भारतात ढगांची समस्या जास्त असते, म्हणून हे समाधान तयार करण्यात आले आहे. हा उपग्रह बनवण्यातील सर्वात मोठे आव्हान ऑप्टिकल आणि SAR तंत्रज्ञानामध्ये समन्वय साधणे हे होते. दोन्ही सेन्सर वेगवेगळ्या कोनातून पृथ्वीकडे पाहतात. म्हणून कंपनीने असे तंत्रज्ञान विकसित केले, जेणेकरून दोन्ही एकाच वेळी एकाच ठिकाणाचे चित्र घेऊ शकतील.
Source link
