आजारी पडल्यावर आपण डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शननुसार औषधे तर आणतो, पण ती घेण्याच्या योग्य पद्धती आणि एक्सपायरीशी संबंधित नियमांकडे लक्ष देत नाही, ज्यामुळे औषधाचा परिणाम बदलू शकतो. नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिन, अमेरिकेत प्रकाशित झालेल्या एका मेटा-अॅनालिसिसमध्ये सुमारे 64.4% भारतीयांनी कबूल केले की, ते डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेतात. औषधाची एक्सपायरी आणि ‘इन-यूज एक्सपायरी’ तारीख वेगवेगळ्या औषधाच्या पाकिटावर लिहिलेली एक्सपायरी डेट तोपर्यंत वैध असते, जोपर्यंत औषध पॅक केलेले असते. नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिन, अमेरिकेच्या संशोधनानुसार, सिरप किंवा ड्रॉपची बाटली उघडताच तिची स्थिरता कमी होऊ लागते. याला ‘इन-यूज एक्सपायरी’ म्हणतात, जी मूळ तारखेपेक्षा कमी असू शकते. टॅबलेट्स मधून तोडून घेणे फक्त तीच टॅबलेट मधून तोडून घेतली जाऊ शकते, ज्यावर स्कोर लाइन बनलेली असते. एफडीए, अमेरिकेनुसार, काही टॅबलेट्सवर खास कोटिंग असते, त्यांना तोडल्याने परिणाम आणि सुरक्षितता प्रभावित होऊ शकते. चहा-कॉफीसोबत औषध घेणे कॅफिन, थायरॉईडच्या औषधांचा प्रभाव आणि आयर्न सप्लिमेंट्सचे शोषण कमी करू शकते. काही अस्थमा आणि डिप्रेशनच्या औषधांसोबत यामुळे झोपेची समस्या आणि अस्वस्थता यांसारख्या समस्या वाढू शकतात. आय ड्रॉप्सचा योग्य वापर अमेरिकन ॲकॅडमी ऑफ ऑप्थॅल्मोलॉजीनुसार, एकदा आय ड्रॉप उघडल्यावर त्यात बॅक्टेरियाचा धोका वाढतो. त्यामुळे संसर्ग टाळण्यासाठी 1 महिन्यापेक्षा जास्त वापरू नका. शिल्लक राहिलेली अँटिबायोटिक पुन्हा घेणे शिल्लक राहिलेली अँटिबायोटिक्स डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नका, कारण नवीन आजारासाठी ते औषध किंवा डोस योग्य नसू शकतो. असे केल्याने अँटिबायोटिक रेझिस्टन्सचा धोका वाढतो. रिकाम्या पोटी आणि जेवणानंतर औषध औषधाची वेळ ती शरीरात कशी शोषली जाते यावर अवलंबून असते. जसे थायरॉईड किंवा काही अँटिबायोटिक औषधे रिकाम्या पोटी चांगल्या प्रकारे काम करतात, तर पेनकिलर्स जेवणानंतर. मुलांचे कफ सिरप कृत्रिम स्वीटनरपासून बनवलेल्या सिरपमध्ये जंतू वाढण्याची भीती असते. पॅरासिटामॉल किंवा कफ सिरप उघडल्यानंतर 3-4 आठवड्यांत आणि अँटीबायोटिक सिरप 5 दिवसांत वापरून संपवावे. मल्टिव्हिटॅमिनचा अतिवापर आयर्नच्या अतिवापरामुळे उलट्या, जुलाब, यकृत किंवा फुफ्फुसांना नुकसान होते. तर, जास्त कॅल्शियममुळे किडनीला नुकसान होते आणि व्हिटॅमिन डीच्या अतिवापरामुळे शरीरातील कॅल्शियमची पातळी वाढू शकते. लहान मुलांना मोठ्यांची गोळी अर्धी देणे लहान मुलांना मोठ्यांची गोळी अर्धी करून देणे असुरक्षित आहे, कारण मुलांची मात्रा त्यांच्या वय आणि वजनानुसार दिली जाते. म्हणून मुलांसाठी पीडियाट्रिक फॉर्म्युलेशनचाच वापर करा. (डॉ. अशोक गुप्ता- वरिष्ठ सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन बन्सल हॉस्पिटल)
Source link
