नवी दिल्ली3 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
पोलिस कोठडीत ११ जणांच्या मृत्यूनंतर पोलिस ठाण्यांमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे नसल्याच्या प्रकरणाची सुनावणी सर्वोच्च न्यायालयात झाली. शुक्रवारी, न्यायालयाने राजस्थान सरकारकडून राज्यातील सर्व पोलिस ठाण्यांमध्ये बसवलेल्या सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांच्या उपलब्धतेबद्दल माहिती मागितली.
न्यायमूर्ती विक्रम नाथ आणि संदीप मेहता यांच्या खंडपीठाने सरकारला प्रत्येक पोलिस ठाण्यात किती सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवले आहेत आणि पोलिस ठाण्यात कोणत्या ठिकाणी ते बसवले आहेत हे सांगण्याचे निर्देश दिले.
सर्वोच्च न्यायालयाने राजस्थान सरकारला दोन आठवड्यांत १२ प्रश्नांची उत्तरे देण्याचे आदेश दिले. या प्रकरणाची पुढील सुनावणी १४ ऑक्टोबर रोजी होईल.
खरं तर, सर्वोच्च न्यायालयाने पोलिस ठाण्यांमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे काम करत नसल्याच्या मुद्द्यावर कारवाई केली आणि ४ सप्टेंबर रोजी दैनिक भास्करमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका बातमीच्या आधारे जनहित याचिका दाखल करण्याचे निर्देश दिले. अहवालानुसार, राजस्थानमध्ये सुमारे आठ महिन्यांच्या कालावधीत पोलिस कोठडीत ११ जणांचा मृत्यू झाला आहे.
न्यायमूर्ती मेहता म्हणाले होते – पाळत ठेवणे एआय आधारित असावे
न्यायमूर्ती विक्रम नाथ आणि संदीप मेहता यांच्या खंडपीठाने १५ सप्टेंबर रोजी सांगितले की, मुद्दा पाळत ठेवण्याचा आहे. “अधिकारी उद्या पोलिस ठाण्यांमधील कॅमेरे बंद करू शकतात, परंतु आम्हाला कमीत कमी मानवी हस्तक्षेप असलेला नियंत्रण कक्ष हवा आहे. पोलिस ठाण्यांमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचा अभाव असल्याने पाळत ठेवणे कठीण होत आहे.”
न्यायमूर्ती संदीप मेहता म्हणाले होते की, “पोलिस ठाण्यांचेही खासगी एजन्सींकडून ऑडिट केले पाहिजे. अशी प्रणाली तयार करण्यासाठी आपण आयआयटींना सहभागी करून घेण्याचा विचार करू शकतो. ते आम्हाला प्रत्येक सीसीटीव्ही फीडचे निरीक्षण करू शकतील असे सॉफ्टवेअर प्रदान करू शकतात. हे देखरेख देखील पूर्णपणे एआय-आधारित असले पाहिजे, मानवी नाही.”
सर्वोच्च न्यायालयाचे जुने आदेश…
- २०१८ मध्ये, सर्वोच्च न्यायालयाने मानवी हक्कांचे उल्लंघन रोखण्यासाठी सर्व राज्यांना पोलिस ठाण्यांमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्याचे आदेश दिले होते.
- २०२० मध्ये न्यायालयाने असेही म्हटले होते की, केवळ पोलिस ठाण्यांमध्येच नव्हे, तर सीबीआय, ईडी आणि एनआयए सारख्या तपास संस्थांच्या कार्यालयांमध्येही सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवले पाहिजेत.
- या आदेशांनुसार, पोलिस ठाण्याच्या प्रत्येक भागात कॅमेरे बसवायचे होते. ज्यामध्ये मुख्य गेट, प्रवेशद्वार-निर्गमन गेट, लॉक-अप, कॉरिडॉर, लॉबी, रिसेप्शन आणि लॉक-अपच्या बाहेरील भाग समाविष्ट होते.
