पिढ्यानपिढ्या आपल्या आजी-आजोबांनी हळदीचे दूध आरोग्याचा खजिना असल्याचे सांगितले आहे. सर्दी-खोकला असो, अंगदुखी असो, थकवा जाणवत असो किंवा नीट झोप लागत नसेल तर रात्री एक कप कोमट हळदीचे दूध आराम देते. हे एक असे पारंपरिक पेय आहे, जे ‘सुरक्षा कवचा’सारखे काम करते. पोषण विज्ञान देखील हळदीच्या दुधाच्या आरोग्य फायद्यांना समर्थन देते. 2022 मध्ये नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, हळदीमध्ये ‘करक्यूमिन’ नावाचे एक शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट असते. हे शरीरातील पेशींना फ्री-रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानीपासून वाचवते. तसेच, रोगांशी लढण्याची शक्ती देखील देते. तर चला, आज कामाची बातमी मध्ये आपण हळदीच्या दुधाच्या आरोग्य फायद्यांबद्दल सविस्तरपणे जाणून घेऊया. तसेच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: डॉ. पूनम तिवारी, वरिष्ठ आहारतज्ज्ञ, डॉ. राम मनोहर लोहिया आयुर्विज्ञान संस्था, लखनऊ प्रश्न- हळद-दुधात कोणते पोषक घटक असतात? उत्तर- हळदीमध्ये प्रामुख्याने कर्क्युमिन आढळते, जे एक शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट आणि दाहक-विरोधी घटक आहे. याव्यतिरिक्त, त्यात लोह, मॅंगनीज, पोटॅशियम, फायबर, व्हिटॅमिन सी आणि व्हिटॅमिन बी 6 देखील कमी प्रमाणात असते. हे पोषक घटक रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यास आणि शरीरातील दाह कमी करण्यास मदत करतात. तर दूध हे पोषणाचा समृद्ध स्रोत आहे. त्यात उच्च प्रथिने, कॅल्शियम, व्हिटॅमिन डी, व्हिटॅमिन बी 12, फॉस्फरस आणि पोटॅशियम असते. हे पोषक घटक हाडे मजबूत करण्यासाठी, स्नायू आणि मज्जासंस्थेसाठी आवश्यक असतात. खाली दिलेल्या ग्राफिक्समधून हळद-दुधाचे पौष्टिक मूल्य समजून घ्या- प्रश्न- हळद-दुधाचे आरोग्यासाठी काय फायदे आहेत? उत्तर- हळद आणि दूध दोन्ही त्यांच्या-त्यांच्या गुणधर्मांमुळे आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर मानले जातात. हळद शरीरातील सूज कमी करण्यास, रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यास आणि संसर्गाशी लढण्यास मदत करते. तर दूध सांधेदुखी आणि स्नायूंच्या रिकव्हरीमध्ये उपयुक्त ठरते. सर्दी-खोकल्यात आराम देते आणि झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करते. तसेच, ते पचनास मदत करते आणि शरीराला आतून बरे करण्यास मदत करते. हळद-दुधात दालचिनी, आले किंवा काळी मिरी मिसळल्याने त्यांचे पोषक घटक आणखी वाढतात. हे नियमित पिणे आरोग्यासाठी अमृतापेक्षा कमी नाही. खाली दिलेल्या ग्राफिकमधून त्याचे आरोग्य फायदे समजून घ्या- प्रश्न- मधुमेहाचे रुग्ण हळदीचे दूध पिऊ शकतात का? उत्तर- डॉ. राम मनोहर लोहिया आयुर्विज्ञान संस्था (लखनऊ) च्या वरिष्ठ आहारतज्ञ डॉ. पूनम तिवारी सांगतात की मधुमेहाचे रुग्ण हळदीचे दूध पिऊ शकतात. हळदीमध्ये असलेले कर्क्युमिन रक्तातील साखर कमी करण्यास आणि इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत करू शकते. पण लक्षात ठेवा, त्यात साखर अजिबात मिसळू नका. कमी फॅटचे किंवा स्किम्ड दूधच वापरा. खरं तर, दुधात नैसर्गिक साखर (लैक्टोज) असते, त्यामुळे ते मर्यादित प्रमाणातच घ्या. त्याचबरोबर रक्तातील साखरेची नियमित तपासणी करून घ्या. ते आपल्या दैनंदिन आहारात समाविष्ट करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. प्रश्न- लहान मुलांना हळदीचे दूध द्यावे का? उत्तर- डॉ. पूनम तिवारी सांगतात की मुलांना हळदीचे दूध दिले जाऊ शकते. हे रोगप्रतिकारशक्तीला आधार देते. सर्दी-खोकल्यात आराम देते आणि हाडांच्या आरोग्याला मदत करते. तथापि, मुलांना मर्यादित प्रमाणातच द्यावे. 1 वर्षाखालील मुलांना देऊ नये. ऍलर्जी किंवा कोणतीही समस्या असल्यास, त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. प्रश्न- हळदीचे दूध पिण्याची योग्य वेळ कोणती? उत्तर- रात्री ते पिणे अधिक फायदेशीर मानले जाते. हे स्नायूंना आराम देते. वेदना आणि सूज कमी करते. झोपेची गुणवत्ता सुधारते. झोपण्यापूर्वी अर्धा-एक तास आधी प्यावे. रिकाम्या पोटी घेण्याचे टाळावे. प्रश्न- हळदीचे दूध बनवण्याची योग्य पद्धत कोणती? उत्तर- हळद-दुधाला ‘गोल्डन मिल्क’ असे म्हटले जाते. ते बनवण्याची पद्धत खूप सोपी आहे. यासाठी योग्य प्रमाण आणि पद्धतीकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. खाली दिलेल्या ग्राफिकमधून ते समजून घ्या- प्रश्न- एका निरोगी व्यक्तीने एका दिवसात किती हळद-दूध प्यावे? उत्तर- एका निरोगी व्यक्तीसाठी दिवसातून 1 कप हळद-दूध पुरेसे आहे. हळदीचे प्रमाण अर्ध्या चमच्यापेक्षा जास्त नसावे. यापेक्षा जास्त हळदीमुळे पोटात जळजळ होऊ शकते. प्रश्न- हळद-दूध पिण्याचे काही दुष्परिणाम देखील होऊ शकतात का? उत्तर- होय, काही प्रकरणांमध्ये हळद-दुधाचे दुष्परिणाम देखील होऊ शकतात. हे सहसा जास्त प्रमाणात घेतल्यास होतात. जसे की- प्रश्न- कोणत्या लोकांनी हळद-दूध घेऊ नये? उत्तर- डॉ. पूनम तिवारी सांगतात की काही लोकांनी हळद-दूध घेणे टाळावे. जसे की-
Source link
