एक लोककथा आहे, जुन्या काळात एका राज्याच्या राजाला नवीन गोष्टी शिकायला आणि ज्ञान मिळवायला खूप आवडत असे. राजाला जगातील प्रत्येक चांगली आणि उपयुक्त गोष्ट शिकायची होती. एके दिवशी त्याने आपल्या मंत्र्यांना बोलावले आणि म्हणाला, “माझ्यासाठी असा एक गुरु शोधा जो मला जगातील सर्व ज्ञान देऊ शकेल.”

मंत्री लगेच कामाला लागले. काही दिवसांनी त्यांनी एक खूप विद्वान आणि ज्ञानी गुरु शोधून काढले. राजाने त्यांचा सन्मान केला आणि त्यांच्याकडून शिक्षण घेणे सुरू केले. गुरु रोज राजवाड्यात येत आणि राजाला अनेक महत्त्वाच्या गोष्टी शिकवत.

राजाही मन लावून गुरुंचे बोलणे ऐकत असे. अनेक महिने असेच चालले, पण एके दिवशी राजाला वाटले की त्याला काही विशेष फायदा होत नाहीये. त्याला वाटू लागले की, त्याने जितकी अपेक्षा केली होती, तितके ज्ञान त्याला मिळत नाहीये.

राजा हळूहळू अस्वस्थ राहू लागला. एके दिवशी त्याने ही गोष्ट राणीला सांगितली. राणी खूप समजूतदार होती. तिने राजाला सांगितले, “तुम्ही ही गोष्ट आपल्या गुरुंनाच विचारली पाहिजे. तेच तुम्हाला योग्य कारण सांगू शकतात.”

दुसऱ्या दिवशी जेव्हा गुरु शिकवण्यासाठी आले, तेव्हा राजाने त्यांना नम्रपणे विचारले, “गुरुदेव, आपण मला इतके दिवस शिक्षण देत आहात, पण मला त्याचा पूर्ण लाभ मिळत नाहीये. कृपया सांगा असे का होत आहे?”

गुरु हसले आणि म्हणाले, “राजा, याचे कारण खूप छोटे आहे, पण खूप महत्त्वाचे आहे. तुम्ही खूप मोठे राजा आहात. तुमच्याकडे शक्ती, धन आणि सन्मान सर्व काही आहे. त्यामुळे तुम्ही तुमच्या सिंहासनावर बसता आणि मी खाली बसून तुम्हाला शिकवतो.”

राजा लक्षपूर्वक ऐकत होता.

गुरु पुढे म्हणाले, “पण गुरुचे स्थान नेहमीच उंच असते. जेव्हा गुरु खाली आणि शिष्य वर बसतो, तेव्हा ज्ञानाचा प्रवाह योग्य प्रकारे होत नाही. हेच कारण आहे की तुम्हाला शिक्षणाचा पूर्ण लाभ मिळत नाहीये.”

राजाला आपली चूक समजली. दुसऱ्याच दिवसापासून त्याने गुरुसाठी उंच आसन लावले आणि स्वतः खाली बसून शिक्षण घेऊ लागला.

आता राजाला गुरुची प्रत्येक गोष्ट समजू लागली आणि त्याला पूर्ण ज्ञान मिळू लागले. अशा प्रकारे राजाने समजून घेतले की गुरुंचा सन्मान करणे खूप महत्त्वाचे असते.

प्रसंगाची शिकवण