नवी दिल्ली12 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
केंद्रीय कर्मचारी त्यांच्या वृद्ध पालकांची काळजी घेण्यासाठी ३० दिवसांची रजा घेऊ शकतात. ही तरतूद इतर कोणत्याही वैयक्तिक कारणासाठी देखील लागू होते. केंद्रीय कार्मिक राज्यमंत्री जितेंद्र सिंह यांनी गुरुवारी राज्यसभेत ही माहिती दिली.
सरकारी कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या वृद्ध पालकांची काळजी घेण्यासाठी रजा घेण्याची काही तरतूद आहे का, असे विचारण्यात आले. तेव्हा त्यांनी लेखी उत्तरात सांगितले की, ‘केंद्रीय नागरी सेवा (रजा) नियम, १९७२ अंतर्गत, केंद्रीय कर्मचाऱ्यांना ३० दिवसांची अर्जित रजा मिळू शकते.’
याशिवाय, दरवर्षी २० दिवसांची अर्धवेतन रजा, ८ दिवसांची प्रासंगिक रजा आणि दोन दिवसांची मर्यादित रजा देण्याची तरतूद आहे. या रजांव्यतिरिक्त, सरकारी कर्मचाऱ्यांना पूर्व-निर्धारित सुट्ट्या मिळत राहतील, ज्यासाठी ते पात्र आहेत.
मंत्री म्हणाले की रिक्त पदे भरणे ही एक सतत चालणारी प्रक्रिया आहे. सभागृहात दुसऱ्या एका प्रश्नाचे उत्तर देताना जितेंद्र सिंह म्हणाले की, केंद्र सरकारमध्ये रिक्त पदांची निर्मिती आणि भरती ही एक सतत चालणारी प्रक्रिया आहे, जी विविध विभाग आणि मंत्रालयांच्या गरजांवर अवलंबून असते.
त्यांनी राज्यसभेत सांगितले की, १ मार्च २०२१ रोजी केंद्र सरकारच्या सर्व मंत्रालये आणि विभागांमध्ये एकूण मंजूर पदांची संख्या ४०,३५,२०३ होती. जितेंद्र सिंह यांना सरकारी विभागांमध्ये, विशेषतः रेल्वे, संरक्षण, गृह मंत्रालय आणि टपाल विभागातील एकूण मंजूर पदे आणि रिक्त पदांची माहिती देण्यास सांगण्यात आले.
अवयवदानावर केंद्र सरकारी कर्मचाऱ्यांना ४२ दिवसांच्या रजेची तरतूद यापूर्वी, केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह यांनी ३ एप्रिल रोजी लोकसभेत सांगितले होते की, केंद्राने अवयवदानावर सरकारी कर्मचाऱ्यांना ४२ दिवसांची विशेष कॅज्युअल रजा देण्याची तरतूद केली आहे.
ही रजा शस्त्रक्रियेच्या प्रकारावर अवलंबून राहणार नाही आणि सरकारी डॉक्टरांच्या शिफारशीनुसार जास्तीत जास्त ४२ दिवसांसाठी मिळू शकते. ती सहसा रुग्णालयात दाखल होण्याच्या दिवसापासून सुरू होईल, परंतु गरज पडल्यास शस्त्रक्रियेच्या एक आठवडा आधी देखील मिळू शकते.
ही तरतूद कार्मिक मंत्रालयाच्या आदेशानुसार २०२३ मध्ये लागू करण्यात आली होती, ज्यामुळे अवयवदानाला प्रोत्साहन मिळण्याची अपेक्षा आहे.
सरकारी कर्मचाऱ्यांना उपलब्ध असलेल्या प्रमुख सुविधा
- आरोग्य सुविधा: CGHS (केंद्रीय सरकार आरोग्य योजना) अंतर्गत, सरकारी कर्मचारी आणि त्यांच्या कुटुंबियांना स्वस्त दरात उपचार, औषधे आणि रुग्णालयात दाखल करण्याच्या सुविधा मिळतात. निवृत्तीनंतरही CGHS सुविधांचा लाभ घेता येतो.
- वैद्यकीय रजा आणि मातृत्व लाभ: महिलांना ६ महिने प्रसूती रजा आणि पुरुषांना १५ दिवसांची पितृत्व रजा दिली जाते. गंभीर आजार किंवा अपघात झाल्यास दीर्घ वैद्यकीय रजा सुविधा.
- पेन्शन आणि ग्रॅच्युइटी: सरकारी कर्मचाऱ्यांना निवृत्तीनंतर पेन्शन, ग्रॅच्युइटी आणि पीएफ (प्रॉव्हिडंट फंड) ची सुविधा मिळते. नवीन पेन्शन योजनेअंतर्गत (एनपीएस) दरमहा पगारातून काही पैसे कापले जातात, जे निवृत्तीनंतर पेन्शन म्हणून दिले जातात.
- गृहनिर्माण आणि प्रवास लाभ: सरकारी कर्मचाऱ्यांना एलटीसी (रजा प्रवास सवलत) अंतर्गत दर ४ वर्षांनी एकदा हवाई/रेल्वे प्रवासावर सवलत मिळते. सरकारी निवासस्थान किंवा घरभाडे भत्ता (एचआरए) ची सुविधा दिली जाते.
- मुलांसाठी शिक्षण आणि शिष्यवृत्ती: कर्मचाऱ्यांच्या मुलांना त्यांच्या अभ्यासासाठी शिष्यवृत्ती आणि शिक्षण भत्ता दिला जातो. सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या मुलांना केंद्रीय विद्यालयांमध्ये प्रवेश घेताना प्राधान्य दिले जाते.
- विशेष सुट्ट्या आणि फेस्टिवल अॅडव्हान्स: सरकारी कर्मचाऱ्यांना राष्ट्रीय आणि राजपत्रित सुट्ट्यांव्यतिरिक्त अनेक विशेष सुट्ट्या मिळतात. सणांच्या काळात अॅडव्हान्स कर्ज बिनव्याजी घेण्याची सुविधा आहे.
