भारताच्या पहिल्या मानवी अंतराळ मोहीम गगनयानच्या तयारीमध्ये मोठे यश मिळाले आहे. इस्रोने शुक्रवारी दुसरी एकात्मिक एअर ड्रॉप चाचणी (IADT-1) यशस्वीरित्या पूर्ण केली. ही चाचणी गगनयान मोहिमेसाठी तयार केलेल्या पॅराशूट प्रणालीच्या वास्तविक परिस्थितीची तपासणी करण्यासाठी करण्यात आली. याचा उद्देश गगनयान मोहिमेपूर्वी पॅराशूट उघडण्याच्या प्रक्रियेची तपासणी करणे हा होता. ही प्रक्रिया मोहिमेदरम्यान अंतराळवीरांची सुरक्षित वापसी सुनिश्चित करेल. चाचणीदरम्यान, सुमारे 5.7 टन वजनाच्या डमी क्रू कॅप्सूलला वायुसेनेच्या चिनूक हेलिकॉप्टरमधून 3 किमी उंचीवरून सोडण्यात आले. कॅप्सूलने समुद्रात सुरक्षित लँडिंग केले. गेल्या 8 महिन्यांत क्रू कॅप्सूलची ही दुसरी एअर ड्रॉप चाचणी आहे. पहिली चाचणी 24 ऑगस्ट 2025 रोजी करण्यात आली होती. एअर ड्रॉप चाचणीची 2 छायाचित्रे… गगनयान मिशन: 2027 मध्ये शुभांशुसह पायलट अंतराळात जातील गगनयान हे ISRO चे मानवी अंतराळ मोहीम आहे. या अंतर्गत 2027 मध्ये स्पेसक्राफ्टमधून वायुसेनेच्या तीन पायलट्सना अंतराळात पाठवले जाईल. हे पायलट 400 किमीच्या कक्षेत 3 दिवस राहतील, त्यानंतर हिंद महासागरात स्पेसक्राफ्ट उतरवले जाईल. या मोहिमेचा खर्च सुमारे 20,193 कोटी रुपये आहे. गगनयान मोहिमेसाठी सध्या वायुसेनेच्या चार पायलट्सची निवड करण्यात आली आहे, त्यापैकी एक ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला आहेत. शुभांशु याच कारणामुळे एक्सियम मिशन अंतर्गत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर गेले होते. गगनयानद्वारे पायलट्सना अंतराळात पाठवण्यापूर्वी ISRO दोन रिकाम्या चाचणी उड्डाणे पाठवेल. तिसऱ्या उड्डाणात रोबोटला पाठवले जाईल. याच्या यशानंतर चौथ्या उड्डाणात मानव अंतराळात जाऊ शकतील. पहिले चाचणी उड्डाण या वर्षाच्या अखेरीस पाठवले जाऊ शकते. इस्रोने ‘गगनयान मिशन’ची कोणती तयारी केली आहे आणि काय बाकी आहे गगनयान मिशनचे रॉकेट तयार आहे आणि अंतराळवीरांचे प्रशिक्षण सुरू आहे… 1. लॉन्च व्हेईकल तयार: मानवाला अंतराळात घेऊन जाण्यायोग्य लॉन्च व्हेईकल HLVM3 रॉकेट तयार करण्यात आले आहे. याची सुरक्षा चाचणी पूर्ण झाली आहे. या रॉकेटला यापूर्वी GSLV Mk III या नावाने ओळखले जात होते, ज्याला अपग्रेड करण्यात आले आहे. 2. अंतराळवीर निवड आणि प्रशिक्षण: गगनयान मोहिमेअंतर्गत 3 अंतराळवीरांना अवकाशात पाठवले जाईल. यासाठी हवाई दलाच्या 4 वैमानिकांची निवड करण्यात आली. भारत आणि रशियामध्ये त्यांचे प्रशिक्षण पूर्ण झाले आहे. त्यांना सिम्युलेटरद्वारे प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. अवकाश आणि वैद्यकीय संबंधित इतर प्रशिक्षण दिले जात आहे. 3. क्रू मॉड्यूल आणि सर्व्हिस मॉड्यूल: अंतराळवीरांच्या बसण्याची जागा असलेले क्रू मॉड्यूल आणि पॉवर, प्रोपल्शन, लाइफ सपोर्ट सिस्टम असलेली जागा असलेले सर्व्हिस मॉड्यूल अंतिम टप्प्यात आहे. याची चाचणी आणि एकत्रीकरण बाकी आहे. 4. क्रू एस्केप सिस्टम (CES): प्रक्षेपण दरम्यान काही अनपेक्षित घटना घडल्यास क्रू मॉड्यूलला रॉकेटपासून त्वरित वेगळे करण्यासाठी क्रू एस्केप सिस्टम तयार करण्यात आले आहे. पाच प्रकारच्या क्रू एस्केप सिस्टम सॉलिड मोटर्स तयार करण्यात आल्या आहेत, ज्यांची यशस्वी चाचणीही झाली आहे. ५. रिकव्हरी चाचणी: इस्रो आणि नौदलाने अरबी समुद्रात स्प्लॅशडाउननंतर क्रू मॉड्यूलच्या सुरक्षित परतीसाठी चाचणी केली आहे. बॅकअप रिकव्हरीसाठी ऑस्ट्रेलियासोबतही करार झाला आहे. ६. मानवरहित मोहिमेसाठी रोबोट: जानेवारी २०२० मध्ये इस्रोने सांगितले की, गगनयानच्या मानवरहित मोहिमेसाठी व्योममित्र नावाचा एक ह्युमनॉइड तयार करण्यात आला आहे. व्योममित्राला मायक्रोग्रॅव्हिटीमध्ये प्रयोग करण्यासाठी आणि मॉड्यूलची चाचणी घेण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे. शुभांशु शुक्ला १८ दिवसांपर्यंत आयएसएसमध्ये राहिले आहेत शुभांशु शुक्ला Axiom-4 मिशन अंतर्गत 18 दिवस ISS वर राहिल्यानंतर 15 जुलै 2025 रोजी सुरक्षित परतले होते. त्यानंतर 17 ऑगस्ट रोजी भारतात पोहोचले होते. 18 ऑगस्ट रोजी पंतप्रधान मोदींनी त्यांची भेट घेतली होती. ही भेट सुमारे 20 मिनिटे चालली होती.
Source link
