आज (मंगळवार, 17 फेब्रुवारी) माघ अमावस्या आहे. यासोबतच सूर्यग्रहणही होत आहे, पण हे ग्रहण भारतात दिसणार नाही, त्यामुळे आपल्याकडे सूतक नाही. दिवसभर माघ अमावस्येशी संबंधित शुभ कार्ये करता येतील. सूर्यग्रहण अंटार्क्टिका, दक्षिण आफ्रिका, दक्षिण अमेरिकेच्या काही भागांमध्ये, हिंद, अटलांटिक आणि पॅसिफिकच्या काही क्षेत्रांमध्ये दिसेल. भारतीय वेळेनुसार ग्रहण दुपारी सुमारे 3.26 वाजता सुरू होईल. ग्रहणाची समाप्ती सायंकाळी सुमारे 7.57 वाजता होईल. राहु-केतूशी संबंधित आहे समुद्रमंथनाची कथा सूर्यग्रहणाची कथा समुद्रमंथनाशी संबंधित आहे. प्राचीन काळी देव आणि दानवांनी मिळून समुद्रमंथन केले होते. या मंथनातून 14 रत्ने बाहेर पडली होती. समुद्रमंथनातून जेव्हा अमृत बाहेर पडले, तेव्हा त्यासाठी देव आणि दानवांमध्ये युद्ध सुरू झाले. तेव्हा भगवान विष्णूंनी मोहिनी अवतार घेतला आणि देवांना अमृतपान करू लागले. त्यावेळी राहू नावाच्या असुरानेही देवांचा वेष धारण करून अमृत प्राशन केले. चंद्र आणि सूर्याने राहूला ओळखले आणि भगवान विष्णूंना याची माहिती दिली. विष्णूंनी क्रोधित होऊन राहूचे शीर धडापासून वेगळे केले, कारण राहूनेही अमृत प्यायले होते, त्यामुळे त्याचा मृत्यू झाला नाही. तेव्हापासून राहू चंद्र आणि सूर्याला आपला शत्रू मानतो. वेळोवेळी तो या ग्रहांना ग्रासतो. शास्त्रानुसार याच घटनेला सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहण असे म्हटले जाते. ग्रहणाशी संबंधित समजुती अशी मान्यता आहे की ग्रहणाच्या वेळी जेव्हा सूर्याचा प्रकाश पृथ्वीवर पोहोचत नाही, तेव्हा स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताल या तीन लोकांवर परिणाम होतो. ग्रंथांमध्ये हा काळ अशुभ मानला गेला आहे. म्हणूनच सूर्यग्रहणाच्या वेळी विवाह, उपनयन संस्कार, गृहप्रवेश यांसारखी शुभ कार्ये केली जात नाहीत. या काळात पूजा-अर्चा देखील केली जात नाही. ग्रहणाच्या वेळी मानसिकरित्या मंत्रांचा जप केला जातो आणि गरजू लोकांना दानधर्म केला जातो. सूतक काळ म्हणजे असा काळ जो सूर्यग्रहण सुरू होण्यापूर्वी सुमारे 12 तास आधी सुरू होतो आणि ग्रहण संपल्यावर संपतो. 17 फेब्रुवारीचे ग्रहण भारतात दिसणार नाही, त्यामुळे येथे सूतक काळ भारतात वैध मानला जाणार नाही. सूर्य पूजेने दिवसाची सुरुवात करा उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, आज माघअमावस्या आहे, या तिथीला सूर्यपूजा करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. सकाळी स्नानानंतर सूर्याला जल अर्पण करा. यासाठी तांब्याच्या लोट्यात पाणी घ्या, पाण्यात कुंकू, तांदूळ, फुले टाका आणि नंतर ‘ॐ सूर्याय नम:’ मंत्राचा जप करत उगवत्या सूर्याला अर्घ्य द्या. या सूर्यग्रहणाचे सूतक राहणार नाही, त्यामुळे दिवसभर माघ पौर्णिमेशी संबंधित धर्म-कर्म करता येतील. या दिवशी नदी स्नान, दान-पुण्य, पूजा-पाठ, पितरांसाठी श्राद्ध-तर्पण करू शकता. दुपारी गाईच्या शेणाचा कंडा (गोवरी) जाळा, जेव्हा कंडा (गोवरी) मधून धूर येणे बंद होईल, तेव्हा निखाऱ्यांवर गूळ-तूप अर्पण करा. ‘ॐ पितृदेवेभ्यो नम:’ मंत्राचा जप करा. तळहातात पाणी घ्या आणि अंगठ्याच्या दिशेने पितरांना अर्पण करा. घरातील मंदिरात किंवा इतर कोणत्याही मंदिरात हनुमानजींसमोर दिवा लावून हनुमान चालीसा आणि सुंदरकांडाचे पठण करा. शिवलिंगावर जल-दूध अर्पण करा. बेलपत्र, रुईची फुले, धोतरा, गुलाब अर्पण करा. देवाला चंदनाचा लेप लावा. धूप-दीप लावा. मिठाईचा नैवेद्य दाखवा. आरती करा. ‘ॐ नमः शिवाय’ मंत्राचा जप करा. भगवान विष्णू आणि महालक्ष्मीचा अभिषेक करा. ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ मंत्राचा जप करा. बाळ गोपाळांना लोणी-साखरेचा (माखन-मिश्रीचा) नैवेद्य दाखवा. ‘कृं कृष्णाय नमः’ मंत्राचा जप करा. संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर तुळशीजवळ दिवा लावा आणि प्रदक्षिणा करा. अमावस्येला तुळशी पूजेला विशेष महत्त्व आहे. तुळशीच्या ‘महाप्रसाद जननी सर्व सौभाग्यवर्धिनी, आधि व्याधि हरा नित्यं तुलसी त्वं नमोस्तुते।।’ या मंत्राचा जप करा. पूजेमध्ये तुळशीला लाल चुनरी अर्पण करावी.
Source link
