चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ (CDS) जनरल अनिल चौहान यांनी शुक्रवारी सांगितले की, आजच्या जगात हे ठरवणे कठीण आहे की तुमचे मित्र कोण आहेत, सहयोगी कोण आहेत, विरोधक किंवा शत्रू कोण आहेत. जनरल चौहान पुण्यात सदर्न कमांडतर्फे आयोजित जॉइंटनेस, आत्मनिर्भरता आणि इनोव्हेशन (JAI) सेमिनारमध्ये बोलत होते. यावेळी ते म्हणाले- कायमस्वरूपी मैत्री किंवा शत्रुत्वाबाबतच्या कल्पना आता विश्वासार्ह राहिलेल्या नाहीत. CDS चौहान म्हणाले- आजकाल रणनीतिक युती लवचिक आणि देवाणघेवाणीवर आधारित झाल्या आहेत. गरज पडल्यास भारताला एकट्याने काम करण्यासाठी तयार राहावे लागेल. ही तयारी मानसिक, संरचनात्मक आणि भौतिक अशा तिन्ही स्तरांवर असायला हवी. CDS म्हणाले- जागतिक सुरक्षा वातावरण बदलत आहे CDS म्हणाले की, जागतिक सुरक्षा वातावरण वेगाने बदलत आहे आणि त्यात अनिश्चितता वाढली आहे. त्यांनी ‘सक्तीचे राष्ट्रवाद’ आणि ‘आर्थिक शस्त्रास्त्र’ यांचा उल्लेख केला, जिथे व्यापार, पुरवठा साखळी, तंत्रज्ञानाची उपलब्धता आणि महत्त्वाच्या संसाधनांचा वापर धोरणात्मक दबावाचे साधन म्हणून केला जात आहे. जनरल चौहान म्हणाले की, घोषित युद्धे आता कमी होत आहेत. स्पर्धा आता प्रॉक्सी, मर्यादित स्तरावरील कारवाया आणि सायबर गतिविधींद्वारे समोर येत आहे. ते म्हणाले की, संज्ञानात्मक आणि माहिती युद्ध आता एक प्रमुख रणांगण बनले आहे, जिथे सैन्याऐवजी समाजांना लक्ष्य केले जात आहे. चौहान म्हणाले- नेहरू चीनसोबत चांगले संबंध ठेवू इच्छित होते, म्हणूनच तिबेट दिला यापूर्वी, देहरादून येथील एका कार्यक्रमात CDS जनरल अनिल चौहान यांनी भारत आणि चीन यांच्यात पंचशील करार का झाला, याचे कारण सांगितले आहे. या करारानुसार, भारताने 1954 मध्ये तिबेटला चीनचा भाग मानले होते. सीडीएस चौहान म्हटले की, या करारानंतर भारताला वाटले की उत्तर सीमेवरील वाद मिटला आहे, परंतु चीनने याला केवळ व्यापारी करार मानले. स्वातंत्र्यानंतर इंग्रज निघून गेले आणि खरं तर भारतालाच ठरवायचे होते की सीमा कुठे असावी. चौहान म्हणाले – नेहरूंना कदाचित माहीत होते की आपल्याकडे काहीतरी आहे, कारण मॅकमोहन रेषा पूर्वेकडे होती आणि लडाख प्रदेशात आपला काहीतरी दावा होता, पण तो येथे नव्हता. म्हणून नेहरू पंचशील करार करू इच्छित होते. जेव्हा त्यांनी तिबेटला एका अर्थाने स्वतंत्र केले होते, तेव्हा ते ल्हासाला गेले होते. हा विशिष्ट प्रदेश दोन्ही बाजूंनी खूप कठीण होता. म्हणून त्यांना स्थिरता हवी होती, कदाचित याच विशिष्ट प्रदेशात. स्वतंत्र भारत चीनसोबत चांगले संबंध प्रस्थापित करण्यास उत्सुक होता. 1954 मध्ये भारताने तिबेटला चीनचा भाग मानले. दोन्ही देशांनी पंचशील करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या.
Source link
