मी सय्यद हैदर शाह आहे, पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यात पर्यटकांचे प्राण वाचवताना आपला जीव गमावलेल्या आदिल हुसेनचा पिता. आमचे कुटुंब अनंतनागच्या हप्तनार गावात राहते. मला ३ मुलगे आणि ३ मुली आहेत. आदिल हा सर्वात मोठा मुलगा होता. तो घोडेस्वारी करायचा. तो गाईड म्हणूनही काम करत असे.

पहलगाम दहशतवादी हल्ल्याच्या काही दिवस आधीची गोष्ट आहे. आदिल त्याच्या मित्रांसोबत बसला होता. विनोदाने मोबाईल हिसकावून घेत असताना मोबाईल त्याच्या डोळ्यावर आदळला. त्याच्या डोळ्याला दुखापत झाली. तसेच, गेल्या तीन दिवसांपासून सतत पाऊस पडत होता. म्हणूनच तो घरी आराम करत होता.

ज्या दिवशी पहलगाममध्ये हल्ला झाला, त्या दिवशी बऱ्याच दिवसांनी लखलखीत सूर्यप्रकाश पडला. आदिल म्हणाला की आज सूर्यप्रकाश आहे, तो कामावर जाईल. तो सकाळी आठ वाजता उठला, चहा आणि बिस्किटे घेतली आणि कामावर गेला. आम्ही सहसा नाश्त्यात चहा आणि बिस्किटे खातो. दररोज तो सकाळी ८ ते ९ च्या दरम्यान कामावर जायचा आणि संध्याकाळी ६ ते ७ च्या दरम्यान घरी परतायचा.

२२ एप्रिल रोजी पहलगाममध्ये दहशतवाद्यांनी २६ जणांची हत्या केली.

सहसा आदिल फक्त एकच पँट घालून जायचा, पण त्या दिवशी अंगणात उभा राहून तो म्हणाला की आज मी फक्त एक पँट घालून जाईन आणि एक सोबत घेऊन जाईन. मी विचारले की हे का, तो म्हणाला की एक पॅन्ट चिखलात खराब होते.

त्या दिवशी, आदिल कामावर गेल्यानंतर, आम्ही नेहमीप्रमाणे आमचे काम करत होतो. दुपारी २ वाजता पहलगाममध्ये गोळीबार झाल्याचे कळले. परिस्थिती वाईट आहे. आदिल कुठे असेल आणि कसा असेल याची आम्हाला सर्वांना काळजी वाटत होती.

आम्ही त्याला कॉल करण्याचा प्रयत्न केला, पण तो नेटवर्कच्या बाहेर होता. दुपारी २ वाजल्यापासून ते संध्याकाळी ४:३० वाजेपर्यंत आम्ही त्याला सतत फोन करत राहिलो. आम्हाला काळजी होती की आदिल जखमी झाला असेल किंवा त्याला गोळी लागली असेल.

जम्मू आणि काश्मीरचे मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला यांना मिठी मारल्यानंतर रडताना आदिलचे वडील सय्यद हैदर शाह.

संध्याकाळी सात वाजता आदिलचा फोन चालू होता, पण कोणीही फोन घेतला नाही. आम्ही स्थानिक पोलिस स्टेशनमध्ये गेलो, पण तिथे आम्हाला सांगण्यात आले की सर्व काही बंद आहे. तुम्ही तिथे जाऊ शकत नाही. त्यांनी आम्हाला घरी पाठवले.

आम्ही घरी परतलो. मी संपूर्ण रात्र कशी घालवली हे मी सांगू शकत नाही. कोणीही काहीही खाल्ले नाही. सर्वजण श्वास रोखून धरत होते. आम्ही रात्रभर त्याला फोन करत राहिलो, पण काहीच प्रतिसाद मिळाला नाही.

सकाळी कळले की काही लोकांचे मृतदेह पहलगाम रुग्णालयात ठेवण्यात आले आहेत. जखमी लोकही तिथेच आहेत.

माझा धाकटा मुलगा आणि चुलत भाऊ रुग्णालयात पोहोचले. त्यांनी मला त्यांच्यासोबत नेले नाही. या लोकांनी रुग्णालयात पाहिले की आदिलचा मृतदेह तिथे पडलेला आहे. मी सतत फोन करत होतो. धाकट्या मुलाने सांगितले की आदिल जखमी झाला आहे आणि त्याच्या पायाला गोळी लागली आहे.

तेथून सर्व २६ मृतदेह श्रीनगरला पाठवण्यात आले. धाकटा मुलगाही श्रीनगरला गेला. तरीही त्याने मला सत्य सांगितले नाही. अशाप्रकारे रात्र गेली. मी रात्रभर माझ्या मुलाला फोन करत राहिलो. माझा धाकटा मुलगा मला फक्त एवढंच सांगायचा की त्याच्या भावाला गोळी लागली आहे आणि तो जखमी झाला आहे.

सकाळी मी नौशादला सांगितले, बघ, माझ्यापासून काहीही लपवू नकोस, आदिल मेला आहे. मग त्याने मला सांगितले की आता काय करायचे, तुम्ही स्वतःला मारणार का, धाडसी व्हा, स्वतःची काळजी घ्या. आदिलची अंत्ययात्रा सकाळी ११ वाजता श्रीनगरहून गावाकडे निघाली. ती दुपारी दोन वाजता गावात पोहोचली. आदिलला पाहताच मी थरथर कापलो. माझ्या तोंडून फक्त एवढंच निघालं की आता सगळं संपलं.

सय्यद हैदर शाह म्हणतात, ‘मला आदिलने पहलगामला जाण्याऐवजी गावात मजूर म्हणून काम करून आपला उदरनिर्वाह करावा अशी इच्छा होती, पण त्याने ऐकले नाही.’

मला सांगण्यात आले की आदिल त्याच्या गटासह बैसरन व्हॅलीला गेला आहे. मग अचानक गोळ्यांचा आवाज येऊ लागला. त्याच्यासोबत असलेल्या पर्यटक कुटुंबाला दहशतवाद्यांनी लक्ष्य केले. एक मुलगी तिच्या वडिलांच्या वर झोपली. तिने दहशतवाद्यांना तिच्या वडिलांना मारू नका अशी विनंती करायला सुरुवात केली.

दरम्यान, आदिलची दहशतवाद्यांशी चकमक झाली. तो म्हणाला की या निष्पाप लोकांना मारू नका. त्याने दहशतवाद्यांकडून बंदूक हिसकावण्याचा प्रयत्न केला. त्याच दरम्यान, कोणीतरी त्याच्या छातीत गोळी झाडली. आदिलला एकूण चार गोळ्या लागल्या. छातीत दोन आणि खांद्यावर आणि मानेवर प्रत्येकी एक.

मला आदिलचे संपूर्ण शरीर दिसले. त्याच्या हाताची दोन बोटे निकामी झाली होती आणि त्याला जखमा होत्या, ज्यावरून आदिलने दहशतवाद्यांकडून बंदूक हिसकावण्याचा प्रयत्न केल्याचे सिद्ध होते. त्याचे जखमी शरीर पाहून मला खूप वाईट वाटले, पण अभिमानही वाटला. माझ्या मुलाने स्वतःच्या प्राणाचे बलिदान देऊन अनेक पर्यटकांचे प्राण वाचवले.

आदिल स्वभावाने आनंदी होता. तो कामावर गेला तरी हसायचा आणि कामावरून परतल्यावरही त्याच्या चेहऱ्यावर हास्य असायचे. घरी परतताच तो खूप बोलत असे. जसे- तो आज कुठे गेला होता? किती कमाई केली? पर्यटक कुठून मिळाले? ते त्याच्याशी कशाबद्दल बोलत होते?

ज्या दिवशी एखादा पर्यटक टिप देई, त्या दिवशी त्याला थोडे जास्त पैसे मिळाल्याबद्दल खूप आनंद होई.

आज घरी १००-२०० रुपये जास्त मिळाले याचा आम्हालाही त्या दिवशी खूप आनंद व्हायचा. त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहून मला समजायचे की आज त्याला पगाराव्यतिरिक्त चांगली टिप देखील मिळाली होती. जेव्हा जेव्हा मी त्याच्यावर रागावायचो तेव्हा तो घाबरायचा. नंतर पाया पडायचा आणि म्हणायचा की तुम्ही माझे वडील आहात.

आदिलच्या अंत्यसंस्काराचा फोटो. यामध्ये जम्मू-काश्मीरचे मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला यांच्यासह आदिलच्या कुटुंबाचा समावेश आहे.

तो चुकीच्या कृत्यांना सहन करत नव्हता. जेव्हा जेव्हा मी त्याला काही चुकीचे करण्यास सांगायचो तेव्हा तो स्पष्टपणे नकार द्यायचा.

त्याला घरातील कामे करायला आवडत नव्हती. मी म्हणायचो, जंगलात जा आणि गायी चरायला जा. जवळच मजूर म्हणून काम कर. पहलगामला जाऊ नकोस, पण तो नकार द्यायचा. त्याला पैसे कमवायला आणि घर चालवायला आवडायचे.

आदिलकडे स्वतःचा घोडा नव्हता. तो दुसऱ्याचा घोडा घ्यायचा. पहलगाम ते बैसरन व्हॅली पर्यंत त्याने केलेल्या ट्रिपच्या संख्येनुसार त्याला पैसे मिळायचे. एका फेरीसाठी ३०० रुपये, दोन फेऱ्यांसाठी ६०० रुपये मिळायचे. काही दिवस असे होते जेव्हा आम्हाला काहीही मिळत नव्हते.

तो बारावीपर्यंत शिकला होता. वाटलं होतं की काहीतरी नोकरी मिळेल, पण आम्ही गरीब लोक आहोत. आम्ही कोणत्याही मोठ्या माणसांशी संपर्कात नाही. संपर्क नसताना कोण नोकरी देईल, म्हणून बारावी पूर्ण केल्यानंतर आदिलने मजूर म्हणून काम करायला सुरुवात केली.

मोठा मुलगा असल्याने त्याच्यावर अधिक जबाबदाऱ्या होत्या. तो त्याच्या भावांना आणि बहिणींना मदत करायचा. त्याची सवय अशी होती की तो कामावर गेल्यावर त्याच्या बहिणींच्या मुलांसाठी बिस्किटे आणायचा आणि कामावरून परत आल्यावरही तो त्यांच्यासाठी बिस्किटे आणायचा. तो त्याच्या बहिणींच्या मुलांसोबत खूप खेळायचा.

सय्यद हैदर शाह त्यांच्या कुटुंबासह.

आदिल गेल्यानंतर घरात शोककळा पसरली आहे. मला माहित नाही की मी कुटुंब कसे सांभाळेन. तोच पैसे कमावणारा होता. पुढे घराचे काय होईल हे मला माहित नाही. अल्लाहच मालक आहे. मला त्याची खूप आठवण येते. जेव्हा जेव्हा मी त्याच्याबद्दल विचार करतो तेव्हा मला त्याच्यावर बनलेला चित्रपट पाहत असल्यासारखे वाटते. ज्यामध्ये त्याच्या जन्मापासून ते आतापर्यंतच्या कथा आहेत.

या हल्ल्याकडे देशात हिंदू-मुस्लिम दृष्टिकोनातून पाहिले जात आहे. अशा लोकांनी असा विचार करावा की माझा मुलगा आदिलने स्वतःच छातीवर गोळी घेतली आणि गोळी घेताना त्याने हिंदू किंवा मुस्लिम याचा विचार केला नाही. त्याने प्रत्येक धर्माच्या लोकांचे प्राण वाचवले आहेत. हिंदू-मुस्लिम मुद्द्यांवरून भांडणाऱ्यांनी आदिलच्या हौतात्म्याची आठवण ठेवावी आणि त्याच्या वडिलांकडे पहावे. बंधुभाव जपा.

सय्यद हैदर शाह यांनी भास्कर रिपोर्टर मनीषा भल्ला यांच्यासोबत या सर्व गोष्टी शेअर केल्या आहेत…