भारतीय रॉयल फूड: भारताच्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये डोकावलं असता, एक प्रचंड कमाल इतिहास डोळ्यांपुढं येतो. विविध काळ आणि संस्कृतींसह समुदायांचा प्रभाव देशातील खाद्यपदार्थांमध्ये सहजगत्या पाहायला मिळाले. अनेकदा या पदार्थांची पाळंमुळं समुदायातून तर काहींची थेट राजघराण्यांतून पाहायला मिळतात. अशाच राजघराण्यांमध्ये साधारण सव्वाशे वर्षांपूर्वी नेमकी कोणती खाद्यसंस्कृती होती आणि तेव्हाचे राजे- महाराजे नेमकं काय आवडीनं खात होते याचीच झलक सोशल मीडियावर व्हायरल होणाऱ्या एका फोटोतून पाहायला मिळत आहे.
प्राथमिक माहितीनुसार व्हायरल होणारी ही अतिशय जुनी छायाचित्र 1897 मधील म्हणजेच 128 वर्षांपूर्वीची असून 31 जानेवारी 1897 या दिवशी बडोद्यातील महाराजांनी ग्वाल्हेरच्या सिंधीया महाराजांच्या सन्मानार्थ एका मेजवानीचं आयोजन केलं असता तेव्हा कोणकोणत्या पदार्थांची रेलचेल होती याचीच झलक पाहायला मिळत आहे. तेव्हाचा हा काळ ब्रिटीशांच्या अधिपत्याचा असून त्याच काळात भारतातील राजघराणी त्यांच्या आदरातिथ्यासाठी विशेष ओळखली जात होती.
(मुघलकालीन) दक्षिण आशियाई इतिहासकार नेहा वर्मानी यांना एका संशोधनादरम्यान त्या काळातील खाद्यसंस्कृतीवर भाष्य करणारा मेन्यू पाहायला मिळाला आणि त्यांनी तो सोशल मीडियाच्या माध्यमातून सर्वांसमोर आणला. या मेन्यूमध्ये उल्लेख असणारे पदार्थ पाहता राजघराण्यांतील आदरातिथ्य आणि मेजवानी विशेष चर्चेत आल्या आहेत.
कुठं मिळाले हे ऐतिहासिक पुरावे?
व्हायरल होणाऱ्या साधारण शतकभराहूनही अधिक काळापूर्वीच्या या खाद्यपदार्थांमध्ये आढळणाऱ्या गोष्टी पाश्चिमात्य प्रभावही अधओरेखित करताना दिसल्या. जिथं फ्रेंच खाद्यसंस्कृतीचा प्रभाव प्रामुख्यानं दिसला. या तेव्हाच्या मेन्यूची सुरुवात होते ती म्हणजे बदाम कस्टर्डनं. त्यानंतर येणारे पदार्थ आहेत मेयोनेज सॉसमधील मासा, ट्रफल्सचं चिकन सूप, इतालवी स्टाईल मटन कटलेट. याशिवाय, मटरसोबतचे रोस्टेड परट्रिज, डेमी ग्लास सॉसमध्ये आर्टिचोक, भात आणि भाजीचे काही पदार्थ ज्यांना फ्रेंच नावं देण्यात आली होती. याशिवाय जेवणात गोडाचा पदार्थ म्हणून क्रिम भरलेली सफरचंद आणि पिस्ता आईस्क्रीम अशा कमाल आणि वर्णन करताच डोळ्यांपुढं उभ्या राहणाऱ्या पदार्थांचा बेत होता.
ग्वाल्हेरच्या महाराजांसाठी बडोद्याच्या महाराजांनी आयोजित केलेल्या १९व्या शतकातील डिनरमध्ये ट्रफल्स, आर्टिचोक आणि अनेक फॅन्सी फ्रेंच नावं आणि वस्तूंचा समावेश असलेला दिसावा किंवा चव मिळेल अशी तुमची अपेक्षा नाही. pic.twitter.com/rZWLtV4nMK
— नेहा (@nehavermani) ९ फेब्रुवारी २०२६
कुठं आहेत हे पुरावे?
सध्याच्या घडीला हा मेन्यू अमेरिकेतील एका आर्काईव्हमध्ये सुरक्षित असून सोशल मीडियावर त्याची बरीच चर्चा सुरू आहे. 19 व्या शतकातील राजे- महाराजेसुद्धा इतक्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरीस पदार्थांना प्राधान्य देत होते ही बाब अनेकांना अवाक् करत आहे. इतिहास अभ्यासकांच्या मते त्या काळातील राजघराण्यांमध्ये बहुतांशी आंतरराष्ट्रीय संस्कृतीचाही प्रभाव दिसून आला. हा फक्त एक मेन्यू नसून तेव्हाची विचारसरणी, मान, प्रतिष्ठा आणि संपूर्ण जगाशी असणारं नातं या गोष्टीसुद्धा अधोरेखित करत आहे.
(वरील माहिती एका सोशल मीडिया पोस्टच्या माध्यमातून मिळवण्यात आली असून, झी 24 तास याची खातरजमा करत नाही.)
