मकर संक्रांती 2026: मकर संक्रांत नवीन वर्षातील पहिला सण असून तो देशभरात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. प्रत्येक राज्यात मकर संक्रांत साजरी करण्याची वेगळी परंपरा आहे. महाराष्ट्रात मकर संक्रांतीला विवाहित महिला सुगड पूजा करतात. तसंच रथसप्तमीपर्यंत हळदीकुंकू सोहळ्याचं आयोजन करतात. ज्या लग्नानंतर विवाहित जोडप्याचा मकर संक्रांती सण हा तिळवा म्हणून साजरा करण्यात येतो. तर लहान मुलांचं बोरन्हाण घालण्यात येतं. तुमच्या घरातही 5 वर्षांपर्यंत मुलं असेल तर मकर संक्रांतीला बोरन्हाण घालण्याची प्रथा असेल, तर जाणून घ्या या प्रथेमागील कारण आणि कसं घालतात बोरन्हाण?
बोऱ्हा का करू?
महाराष्ट्रात मकर संक्रांतीत लहान मुलांचा कौतुकाचा संस्कार म्हणून बोरन्हाण घातलं जातं. यात 1 ते 5 वर्षांपर्यंतच्या मुलांच्या डोक्यावरून बोरं, ऊस, शेंगा, मुरमुरे, बत्तासे, बिस्किट आणि चॉकलेट खाली टाकलं जातं. हे सगळं साहित्य लहान मुलं गोळ्या करतात. त्यामुळे महाराष्ट्रातील विदर्भात याला लूट असंही म्हटलं जातं.
बोरन्हाण करण्यामागे कारणं म्हणजे थंडीच्या दिवसात मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढावी आणि त्यांना आरोग्य लाभावं म्हणून केलं जातं. तसंच सौभाग्य आणि समृद्धीचे प्रतिक मानलं जातं. या सोहळ्याच्या वेळी लहान मुलांनाही काळे कपडे परिधान करुन हलव्याचे दागिने घातले जातात. हा शिशूसंस्कार मुलांच्या जन्मापासून वयाच्या 5 वर्षांपर्यंत मकर संक्रांतीपासून रथसप्तमीपर्यंत केला जातो.
बोरन्हाण सोहळ्यामागे धर्मशास्त्रात काय आख्यायिका?
धर्मशास्त्रात या बोरन्हाण प्रथेमागे एक आख्यायिका सांगण्यात आली आहे. ही कथा अशी आहे की, करी नावाचा राक्षस होता. या राक्षसाची वाईट दृष्टी आणि वाईट विचार मुलांवर पडू नये म्हणून ही प्रथा केली जाते. पौराणिक काळात बोरन्हाण बाळ गोपाळाची करण्यात आली होती. लहान मुलांनाही बाळगोपाळाचे रुप मानलं जातं. त्यामुळे राक्षसापासून लहान मुलांचं संरक्षण करण्यासाठी ही प्रथा आजही पाळली जाते.
बोरन्हाण करण्यासाठी काय काय लागतं?
औक्षणासाठी हळद-कुंकू, तुपाचे निरांजन, सुपारी, सुवर्णमुद्रा, अक्षता आणि कापूस. लहान मुलांसाठी काळा फ्रॉक किंवा काळा कुर्ता आणि हलव्याचे दागिने. तसंच बोरं, ऊस, शेंगा, मुरमुरे, बत्तासे, बिस्किट आणि चॉकलेट आणा.
असं करा बोरन्हाण?
या सोहळ्यासाठी घरातील आणि आजूबाजूच्या लहान मुलांना बोलवा. पाट किंवा चौरंगावर नवीन काळे कपडे घालून लहान मुलाला बसवा. त्यानंतर त्यांचं औक्षवान करा. मग त्यांच्या डोक्यावरून बोरं, ऊस, शेंगा, मुरमुरे, बत्तासे, बिस्किट आणि चॉकलेट घाला. त्यावेळी लहान मुलांना हे साहित्य लुटण्यास सांगा. शिवाय हे साहित्य टाकताना म्हणा की, बाळावर असंच सगळ्यांच्या प्रेमाचा वर्षाव होऊ दे. तो सुबत्तेत न्हाउ दे. कायम बाळगोपाळांनी घेरलेला म्हणजेच सर्वांचा लाडका होउ दे. तर अजून एक महत्त्वाचं म्हणजे हा सोहळा करताना लहान मुलांना इजा होऊ नये म्हणून काळजी घ्या.
(Disclaimer – या ठिकाणी दिलेली माहिती सामान्य माहितीवर आधारित आहे. याचा झी 24 तासशी कोणताही संबंध नाही तसेच आम्ही याला दुजोरा देत नाही.)
