नवी दिल्ली44 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी देशाच्या आर्थिक वाढीचा पहिला आगाऊ अंदाज जारी केला आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, या वर्षी म्हणजेच आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये भारताची वास्तविक जीडीपी वाढ 7.4% राहण्याची अपेक्षा आहे. यापूर्वी सरकारचा अंदाज 6.3%–6.8% होता.
तर, मागील आर्थिक वर्षात (2024-25) हा विकास दर 6.5% होता. उत्पादन, बांधकाम आणि सेवा क्षेत्रात झालेल्या वाढीला या प्रगतीचे मुख्य कारण मानले जात आहे. यापूर्वी डिसेंबरमध्ये आरबीआयने आपला जीडीपी अंदाज 6.8% वरून 7.3% पर्यंत वाढवला होता.
जागतिक एजन्सींनी भारताचा विकास दर अंदाज वाढवला
जगातील अनेक मोठ्या रेटिंग एजन्सींनीही भारताचा विकास दर अंदाज वाढवला आहे.
- फिच : आर्थिक वर्ष 2026 साठी 7.4% वाढीचा अंदाज.
- आशियाई विकास बँक (ADB): 2025 साठी 7.2% वाढीचा अंदाज.
- IMF: 2025 साठी 6.6% वाढीचा दावा.
- मूडीज : भारताला G20 देशांमध्ये सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था म्हटले.
GDP म्हणजे काय?
अर्थव्यवस्थेच्या आरोग्याचा मागोवा घेण्यासाठी GDP चा वापर केला जातो. हे देशांतर्गत एका निश्चित वेळेत उत्पादित केलेल्या सर्व वस्तू आणि सेवांचे मूल्य दर्शवते. यात देशाच्या सीमेत राहून परदेशी कंपन्या जे उत्पादन करतात, त्यांचाही समावेश होतो.
GDP दोन प्रकारची असते
GDP दोन प्रकारची असते. वास्तविक GDP (Real GDP) आणि नाममात्र GDP (Nominal GDP). वास्तविक GDP मध्ये वस्तू आणि सेवांच्या मूल्याची गणना आधारभूत वर्षाच्या मूल्यावर किंवा स्थिर किमतींवर केली जाते. सध्या GDP ची गणना करण्यासाठी आधारभूत वर्ष 2011-12 आहे. तर नाममात्र GDP ची गणना सध्याच्या किमतींवर केली जाते.
GDP ची गणना कशी केली जाते?
GDP ची गणना करण्यासाठी एका सूत्राचा वापर केला जातो. GDP=C+G+I+NX, येथे C म्हणजे खाजगी उपभोग (Private Consumption), G म्हणजे सरकारी खर्च (Government Spending), I म्हणजे गुंतवणूक (Investment) आणि NX म्हणजे निव्वळ निर्यात (Net Export) आहे.
GDP च्या चढ-उतारासाठी कोण जबाबदार आहे?
GDP कमी किंवा जास्त करण्यासाठी चार महत्त्वाचे प्रेरक घटक असतात. पहिला आहे, तुम्ही आणि आम्ही. तुम्ही जेवढा खर्च करता, ते आपल्या अर्थव्यवस्थेत योगदान देते. दुसरा आहे, खाजगी क्षेत्राची व्यवसाय वाढ. हे GDP मध्ये 32% योगदान देते. तिसरा आहे, सरकारी खर्च.
याचा अर्थ वस्तू आणि सेवांच्या उत्पादनावर सरकार किती खर्च करत आहे. याचे GDP मध्ये 11% योगदान आहे. आणि चौथा आहे, निव्वळ मागणी (नेट डिमांड). यासाठी भारताच्या एकूण निर्यातीतून एकूण आयात वजा केली जाते, कारण भारतात निर्यातीपेक्षा आयात जास्त आहे, त्यामुळे याचा GDP वर नकारात्मक परिणाम होतो.
