इनकम टॅक्स डिपार्टमेंटने गेल्या काही दिवसांत मोठ्या संख्येने करदात्यांना ईमेल आणि एसएमएस पाठवले आहेत. या मेसेजेसमध्ये असे नमूद केले आहे की, ITR फाइलिंगमध्ये काही त्रुटी आढळल्यामुळे त्यांचा परतावा (रिफंड) थांबवण्यात आला आहे.

या सूचना ‘जोखीम व्यवस्थापन प्रक्रिये’ (रिस्क मॅनेजमेंट प्रोसेस) अंतर्गत पाठवण्यात आल्या आहेत. करदात्यांना जे मेसेज मिळत आहेत, त्यात सामान्यतः असे लिहिले आहे की – जोखीम व्यवस्थापन प्रक्रियेअंतर्गत तुमच्या परताव्याच्या दाव्यात (रिफंड क्लेम) काही विसंगती आढळल्या आहेत, त्यामुळे रिटर्नची प्रक्रिया थांबवण्यात आली आहे.

याची सविस्तर माहिती तुमच्या नोंदणीकृत ईमेलवर पाठवण्यात आली आहे. सुधारित ITR भरून चुका सुधारण्याची संधी फक्त 31 डिसेंबरपर्यंत आहे.

परतावा (रिफंड) अडकण्याची 5 प्रमुख कारणे

जर तुमचा परतावा थांबला असेल, तर यामागे ही कारणे असू शकतात

रिफंड मिळण्यास किती उशीर होईल?

टॅक्स एक्सपर्ट आणि एसडी सिंह अँड असोसिएट्सचे संस्थापक सूरज सिंह सांगतात की, ज्या लोकांचा रिफंड रिस्क मॅनेजमेंटमध्ये फ्लॅग झाला आहे, त्यांना पैसे मिळायला काही आठवड्यांपासून ते काही महिन्यांपर्यंत वेळ लागू शकतो. याची कोणतीही निश्चित वेळमर्यादा नाही.

मात्र, हा विलंब खूप जास्त नसावा कारण हे अलर्ट विभागाच्या AI सिस्टीमने तयार केले आहेत. जर विभागाच्या रेकॉर्डमध्ये काही गडबड आढळली, तर तुम्हाला नोटीस पाठवली जाऊ शकते. अशा प्रकरणांमध्ये डॉक्युमेंट व्हेरिफिकेशन (पडताळणी) नंतरच रिफंड जारी केला जातो.

जुनी आणि नवीन कर प्रणाली, दोघांनाही मिळाल्या नोटिसा

तज्ञांच्या मते, हा मेसेज फक्त एकाच कर प्रणालीच्या लोकांना नाही, तर जुन्या आणि नवीन, दोन्ही प्रकारच्या करदात्यांना मिळाला आहे. मात्र, जुनी कर प्रणाली निवडणाऱ्या करदात्यांची संख्या यात जास्त आहे. याचे कारण असे आहे की जुन्या प्रणालीमध्ये वजावटीद्वारे कर वाचवण्यासाठी अनेक पर्याय असतात.

त्याचबरोबर, नवीन रिजीमवाल्यांना ही नोटीस तेव्हा मिळाली आहे जेव्हा त्यांनी आपले उत्पन्न लपवले असेल किंवा जाहीर केले नसेल. सूरज सिंह म्हणतात की, आजकाल वेगवेगळ्या स्त्रोतांकडून डेटा आपोआप जुळतो. त्यामुळे जर कोणी वाढवून दावा केला असेल किंवा बनावट कागदपत्रे लावली असतील, तर सिस्टम त्याला लगेच पकडते.

घाबरण्याची गरज नाही, फक्त डेटा जुळवा

द चेंबर ऑफ टॅक्स कन्सल्टंट्सचे सदस्य अशोक मेहता यांचे म्हणणे आहे की, जर सिस्टमने तुमचा परतावा (रिफंड) थांबवला असेल, तर याचा अर्थ असा आहे की ITR आणि TDS तपशिलांमध्ये काहीतरी जुळत नाहीये. विभाग तुम्हाला चूक सुधारण्याची संधी देत आहे.

जर तुम्ही खरे करदाते असाल, तर घाबरण्याची गरज नाही. तुम्हाला फक्त तुमची फाइलिंग तपासावी लागेल आणि फॉर्म 26AS, AIS किंवा TIS मधील डेटा जुळवावा लागेल. जर अनवधानाने काही चूक झाली असेल, तर ती दुरुस्त करा. फक्त त्यांनाच घाबरण्याची गरज आहे ज्यांनी परतावा मिळवण्यासाठी जाणूनबुजून चुकीची माहिती दिली आहे.

31 डिसेंबरची अंतिम मुदत चुकल्यास काय होईल?

सुधारित रिटर्न भरण्याची अंतिम तारीख 31 डिसेंबर 2025 आहे, म्हणजे आता फक्त 5 दिवस उरले आहेत.

ITR-U चा पर्याय: जर तुम्ही ही अंतिम मुदत चुकवली, तर तुमच्याकडे फक्त अपडेटेड रिटर्न (ITR-U) चा पर्याय उरेल.

दंड लागेल: ITR-U भरल्यास तुम्हाला करासोबत दंड आणि व्याज भरावे लागू शकते.

परतावा मिळणार नाही: सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ITR-U मध्ये तुम्ही परताव्याचा दावा करू शकत नाही. म्हणजे, जरी तुम्ही बरोबर असाल तरीही, तुमच्या परताव्याचे पैसे बुडू शकतात.

छाननीची भीती: जर तुम्ही कोणतीही कारवाई केली नाही, तर विभाग कलम 133(6) अंतर्गत नोटीस पाठवू शकतो. उत्तर समाधानकारक नसल्यास कलम 147 अंतर्गत छाननी सुरू होऊ शकते.