नवी दिल्ली22 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
प्रदूषण कमी करण्यासाठी दिल्ली सरकार क्लाउड सीडिंगवर अंदाजे 3.2 कोटी रुपये खर्च करत आहे. दिल्ली पर्यावरण विभाग आणि आयआयटी-कानपूर यांच्यातील करारानुसार, एका चाचणीचा खर्च अंदाजे ६.४ दशलक्ष रुपये आहे.
२८ ऑक्टोबर रोजी दोन चाचण्या घेण्यात आल्या, तर पहिली २३ ऑक्टोबर रोजी घेण्यात आली. तिन्ही चाचण्या अयशस्वी ठरल्या. तज्ञांचे म्हणणे आहे की क्लाउड सीडिंग तेव्हाच यशस्वी होते जेव्हा हवा किमान ५०% आर्द्र असते, परंतु चाचण्यांदरम्यान आर्द्रता १०-१५% च्या दरम्यान होती.
मंगळवारी, उत्तर प्रदेशातील मेरठ येथून एका विशेष सेस्ना विमानाने उड्डाण केले. दुपारी २ वाजता, दिल्लीतील खेकरा, बुरारी आणि मयूर विहार भागात ६,००० फूट उंचीवर असलेल्या ढगांमध्ये रसायने फवारली. चाचणीनंतर चार तासांत पाऊस पडू शकतो असे वृत्त होते, परंतु रात्री उशिरापर्यंत पाऊस पडला नाही.
‘आप’ने व्हिडिओ बनवून त्याची खिल्ली उडवली
आप नेते सौरभ भारद्वाज यांनी दिल्ली सरकारच्या खटल्याची खिल्ली उडवणारा एक व्हिडिओ बनवला. हसत ते म्हणाले, “४:३० वाजले आहेत, आणि पाऊस नाही.” ते पुढे म्हणाले, “पाऊसही फसवा आहे; कृत्रिम पावसाचे कोणतेही चिन्ह नाही. त्यांना वाटले असेल की देव इंद्र पाऊस पाडेल आणि सरकार त्याचा खर्च उचलेल.”
दिल्ली सरकारच्या अहवालात चाचणी यशस्वी झाल्याचा दावा
दरम्यान, दिल्ली सरकारच्या अहवालानुसार, हवामान कमी (१०-१५%) होते, जे क्लाउड सीडिंगसाठी आदर्श नाही, परंतु चाचणी यशस्वी झाली. यामुळे हवेतील धूलिकणांचे (PM2.5 आणि PM10) प्रमाण कमी झाले. चाचणी दरम्यान नोएडा आणि ग्रेटर नोएडामध्ये हलका पाऊस पडला.
दरम्यान, मयूर विहार, करोल बाग आणि बुरारी येथे पीएम२.५ चे प्रमाण, जे चाचणीपूर्वी २२१, २३० आणि २२९ होते, ते चाचणीनंतर २०७, २०६ आणि २०३ पर्यंत घसरले. त्याचप्रमाणे, पीएम१० चे प्रमाण २०९ वरून १७० पर्यंत घसरले.
क्लाउड सीडिंग 3 फोटो…
दिल्लीमध्ये ‘सेस्ना’ या विशेष विमानाचा वापर करून क्लाउड सीडिंग करण्यात आले.
‘सेस्ना’ या विशेष विमानाने कानपूरहून उड्डाण केले.
खेकरा, बुरारी, मयूर विहार आणि इतर अनेक भागात क्लाउड सीडिंग करण्यात आले
कृत्रिम पाऊस कसा पाडला जातो ते जाणून घ्या.
चाचणी डेटावरून मोठ्या योजनांची तयारी दिल्ली सरकारचे ध्येय हिवाळ्यापूर्वी हवेची गुणवत्ता सुधारणे आहे, जेव्हा प्रदूषण शिगेला पोहोचते. हा प्रयत्न पर्यावरण कृती आराखडा २०२५ चा एक भाग आहे. या चाचणीतून निर्माण होणारा डेटा भविष्यात क्लाउड सीडिंगच्या मोठ्या प्रमाणात अंमलबजावणीची माहिती देण्यास मदत करेल.
सोलापूरमध्ये क्लाउड सीडिंगमुळे १८% जास्त पाऊस
भारतात यापूर्वीही अनेक वेळा क्लाउड सीडिंगचा वापर करण्यात आला आहे. १९८३ आणि १९८७ मध्ये पहिल्यांदा याचा वापर करण्यात आला. शिवाय, १९९३-९४ मध्ये दुष्काळ कमी करण्यासाठी तामिळनाडू सरकारने हे केले. २००३ मध्ये कर्नाटक सरकारनेही क्लाउड सीडिंग केले. महाराष्ट्रातही याचा वापर करण्यात आला आहे.
शास्त्रज्ञांनी केलेल्या एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की महाराष्ट्रातील सोलापूरमध्ये ढगांच्या बीजारोपणामुळे सामान्य परिस्थितीपेक्षा १८% जास्त पाऊस पडला. या प्रक्रियेमुळे सिल्व्हर आयोडाइड किंवा कॅल्शियम क्लोराईडसारखे कण ढगांमध्ये पसरून पाऊस वाढतो. हा प्रयोग २०१७ ते २०१९ दरम्यान २७६ ढगांवर करण्यात आला आणि शास्त्रज्ञांनी रडार, विमान आणि स्वयंचलित पर्जन्यमापक यासारख्या आधुनिक उपकरणांचा वापर करून त्यांचे मोजमाप केले.
