बंगळुरू7 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (इस्रो) प्रमुख व्ही. नारायणन यांनी गुरुवारी सांगितले की, भारताच्या पहिल्या मानवी अंतराळ मोहिमेचे, गगनयानचे ९० टक्के काम पूर्ण झाले आहे. हे अभियान २०२७ च्या सुरुवातीला लाँच केले जाईल.
या मोहिमेच्या सर्व तांत्रिक चाचण्या वेळापत्रकानुसार केल्या जात आहेत. हे अभियान भारताला अशा काही निवडक देशांमध्ये स्थान देईल, ज्यांनी स्वतंत्रपणे मानवांना अवकाशात पाठवले आहे.
नारायणन यांनी उदयोन्मुख विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेष परिषदेदरम्यान हे विधान केले. नारायणन म्हणाले की, रॉकेटची मानवी रेटिंग प्रक्रिया, ऑर्बिटल मॉड्यूलची रचना आणि गगनयानसाठी पर्यावरण नियंत्रण प्रणाली जवळजवळ पूर्ण झाली आहे. हे एक अभियान आहे आणि त्यासाठी अनेक जटिल तंत्रज्ञान विकसित करावे लागले.
इस्रो प्रमुख म्हणाले की, तीन क्रूशिवाय मोहिमा पूर्ण करायच्या आहेत. या मोहिमा यशस्वी झाल्यानंतरच अंतराळवीर पाठवले जातील. त्यांनी पुढे सांगितले की, पहिल्या क्रूशिवाय मोहिमेत “व्योमित्र” नावाचा एक मानवीय रोबोट असेल. ते म्हणाले, “आम्ही २०२७ च्या सुरुवातीला मानवासह मोहीम सुरू करण्याचे ध्येय ठेवत आहोत.”
पहिली इंटिग्रेटेड एअर ड्रॉप चाचणी ऑगस्टमध्ये घेण्यात आली.
इस्रोने रविवार, २४ ऑगस्ट २०२५ रोजी पहिली इंटिग्रेटेड एअर ड्रॉप टेस्ट (IADT-1) यशस्वीरित्या पूर्ण केली. ही चाचणी गगनयान मोहिमेसाठी डिझाइन केलेल्या पॅराशूट सिस्टमची वास्तविक परिस्थितीत पडताळणी करण्यासाठी घेण्यात आली. गगनयान मोहिमेपूर्वी पॅराशूट तैनात करण्याची प्रक्रिया पडताळणे हा यामागील उद्देश होता. ही प्रक्रिया मोहिमेदरम्यान अंतराळवीरांचे सुरक्षित परतणे सुनिश्चित करेल.
चाचणी दरम्यान, हवाई दलाच्या चिनूक हेलिकॉप्टरमधून सुमारे ५ टन वजनाचा एक डमी क्रू कॅप्सूल ४ किमी उंचीवरून सोडण्यात आला. उतरताना पॅराशूट तैनात करण्यात आला, ज्यामुळे कॅप्सूलचा वेग कमी झाला आणि तो सुरक्षित लँडिंगसाठी तयार झाला. या महत्त्वपूर्ण चाचणीवर इस्रो, भारतीय हवाई दल, डीआरडीओ, भारतीय नौदल आणि भारतीय तटरक्षक दलाने एकत्र काम केले.
एअर ड्रॉप चाचणीचे ३ फोटो…
इस्रोचे शास्त्रज्ञ प्रक्षेपण करण्यापूर्वी क्रू मॉड्यूलची तपासणी करताना.
चिनूक हेलिकॉप्टरने क्रू मॉड्यूल खाली टाकण्यात आले.
क्रू मॉड्यूल समुद्राच्या दिशेने पॅराशूट करतो.
गगनयान मोहिमेतून भारताला काय मिळणार?
- अंतराळ ही एक वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे, जी २०३५ पर्यंत १.८ ट्रिलियन डॉलर्स (अंदाजे ₹१५४ लाख कोटी) पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. म्हणूनच, भारतासाठी या क्षेत्रात टिकून राहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
- रशिया, अमेरिका आणि चीननंतर, भारत मानवांना अंतराळात पाठवणारा चौथा देश बनेल.
- अंतराळातून सौर मंडळाच्या इतर पैलूंवर संशोधनाचा मार्ग मोकळा होईल.
- भारताला स्वतःचे अंतराळ स्थानक बांधण्याच्या प्रकल्पात मदत मिळेल.
- संशोधन आणि विकास क्षेत्रात नवीन रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील.
- गुंतवणूक वाढेल, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल.
- अंतराळ उद्योगात काम करणाऱ्या इतर देशांसोबत एकत्र काम करण्याची संधी मिळेल.
गगनयान मोहिमेसाठी इस्रोने कोणती तयारी केली आहे आणि अजून काय करायचे आहे? गगनयान मोहिमेसाठी रॉकेट तयार आहे आणि अंतराळवीरांचे प्रशिक्षण सुरू आहे…
१. प्रक्षेपण वाहन तयार: मानवांना अवकाशात घेऊन जाण्यास सक्षम असलेले प्रक्षेपण वाहन HLVM3 विकसित करण्यात आले आहे. त्याची सुरक्षा चाचणी पूर्ण झाली आहे. पूर्वी GSLV Mk III म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या रॉकेटचे अपग्रेड करण्यात आले आहे.
२. अंतराळवीरांची निवड आणि प्रशिक्षण: गगनयान मोहिमेद्वारे तीन अंतराळवीरांना अवकाशात पाठवले जाईल. या मोहिमेसाठी हवाई दलाचे चार वैमानिक निवडले गेले. त्यांचे प्रशिक्षण भारत आणि रशियामध्ये पूर्ण झाले आहे. त्यांना सिम्युलेटर वापरून प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. इतर अवकाश आणि वैद्यकीय प्रशिक्षण देखील सुरू आहे.
३. क्रू मॉड्यूल आणि सर्व्हिस मॉड्यूल: अंतराळवीरांना राहण्यासाठी असलेले क्रू मॉड्यूल आणि पॉवर, प्रोपल्शन आणि लाईफ सपोर्ट सिस्टम्स असलेले सर्व्हिस मॉड्यूल हे विकासाच्या अंतिम टप्प्यात आहेत. चाचणी आणि एकत्रीकरण प्रलंबित आहे.
4. क्रू एस्केप सिस्टम (CES): प्रक्षेपण दरम्यान आपत्कालीन परिस्थितीत क्रू मॉड्यूलला रॉकेटपासून त्वरित वेगळे करण्यासाठी क्रू एस्केप सिस्टम विकसित करण्यात आली आहे. पाच प्रकारचे क्रू एस्केप सिस्टम सॉलिड मोटर्स विकसित करण्यात आले आहेत आणि त्यांची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली आहे.
५. रिकव्हरी टेस्टिंग: स्प्लॅशडाउननंतर क्रू मॉड्यूल सुरक्षितपणे परत आणण्यासाठी इस्रो आणि नौदलाने अरबी समुद्रात चाचण्या घेतल्या आहेत. बॅकअप रिकव्हरीसाठी ऑस्ट्रेलियासोबतही करार झाला आहे.
६. मानवरहित मोहिमांसाठी रोबोट्स: जानेवारी २०२० मध्ये, इस्रोने घोषणा केली की गगनयानच्या मानवरहित मोहिमांसाठी व्योममित्र नावाचा एक मानवीय रोबोट विकसित करण्यात आला आहे. व्योममित्र हे सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण आणि चाचणी मॉड्यूलमध्ये प्रयोग करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.
