विज्ञान बातम्या: अवकाशाबाबतची कैक गुपितं अशी आहेत, जी कायमच संशोधकांसह सामान्यांचंही कुतूहल चाळवून जातात. अशाच एका कुतूहलाचा प्रत्यय नुकताच भारतात आला असून, जी घटना घडून गेली आहे ती पाहता प्रत्येकजण भारावला आहे. भारतात एक अशी आश्चर्यकारक जागा आहे, जिथं जगातील सर्वाधिक उंचीवर असणारी एक खगोलशास्त्र संस्था असून, तिथं एक असं दृश्य पाहायला मिळालं, जे सहजासहजी दिसत नाही. किंबहुना या दृश्यानं अनेकांना धडकीसुद्धा भरली.
शास्त्रीय भाषेनुसार लडाखच्या हान्ले इथं आभाळातून एक अनपेक्षित दृश्य दिसलं, ज्यामध्ये धूमकेतु लेमन(Comet Lemmon) आकाशगंगेच्या मागे लकाकत असल्याचं दिसून आलं. Indian Astronomical Observatoryचे प्रभारी शास्त्रज्ञ आणि खगोल छायाचित्रकार दोर्जे अंगचुक यांनी हे दृश्य कॅमेरात कैद केलं, ज्यानंतर सोशल मीडियावर या दृश्यांनी अनेकांचच लक्ष वेधलं. काहींना आभाळात दिसलेली ती गोष्ट एलियन वाटली, तर काहींना उगाचच चिंता वाटली. मात्र तो एलियन नसून, होता एक धुमकेतू.
हान्लेच्या विस्तीर्ण पठारी भागातून टीपण्यात आलेल्या या व्हिडीओमध्ये लेमन नावाचा धूमकेतू, Milky Way तून पुढे लकाकत जाताना दिसत आहे. हे दृश्य इतकं अप्रतिम आहे, की पाहणाऱ्यांची नजर त्यावरून हटक नाहीये. भारतातील किंबहुना जगातील सर्वात सुरक्षित आणि प्रदूषणविरहित अशा आकाशाचं हे ठिकाण जगभरातील खगोल अभ्यासकांसाठी एक आकर्षणाचं केंद्रस्थान आहे. सदर क्षेत्रातील जाणकारांनी भारतावरून गेलेल्या या धूमकेतूला C/2023 A3 असं नाव दिलं असून, या महिन्यात तो पृथ्वीच्या बराच जवळ असल्याचं म्हटलं गेलं.
अंगचुक यांनी याबाबत दिलेल्या सविस्तर माहितीनुसार हान्लेच्या निरभ्र आकाशात धुमकेतूला त्याचा उजेड वाढच्या लोकसंख्येमुळं फार काळ टीकवता येणार नाही. हा धुमकेतू माऊंट लेमन सर्वेक्षणादरम्यान प्रथमत: दिसला होता. ज्यानंतर आता तो हान्लेमध्ये आकाशगंगेखाली दिसणं ही एक अतिशय महत्त्वाची बाब ठरत आहे. दरम्यान हान्ले मागील काही वर्षांमध्ये खगोलशास्त्र आणि त्यासंदर्भातील अनेक गोष्टींमुळं प्रकाशझोतात आलं असून पर्यटकांचाही ओघ इथं वाढत आहे. त्यामुळं येथील निरभ्र आकाश आणि अंधाऱ्या रात्रींमध्ये व्यत्यय येत असून, काही प्रसंगी आकाशगंगाही दिसत नाहीत, हे वास्तवसुद्धा नाकारता येत नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हान्ले, लडाख येथे कोणत्या धूमकेतूचे दर्शन झाले?
लडाखच्या हान्ले येथे धूमकेतु लेमन (Comet Lemmon) चे अप्रतिम दर्शन झाले. हे दृश्य आकाशगंगेच्या (Milky Way) मागे लकाकत जात असतानाचे दिसले, ज्यामुळे अनेकजण भारावले. हे दृश्य सहजासहजी दिसत नाही आणि त्याने सामान्यांसह संशोधकांचे कुतूहल वाढवले.
हे दृश्य कोणी कॅप्चर केले आणि कसे?
भारतीय खगोल वेधशाळेचे (Indian Astronomical Observatory) प्रभारी शास्त्रज्ञ आणि खगोल छायाचित्रकार दोर्जे अंगचुक (Dorje Angchuk) यांनी हे दृश्य कॅमेरात कैद केले.
हान्ले ही जागा का खास आहे?
हान्ले ही जगातील सर्वाधिक उंचीवर (4500 मीटर) असलेली खगोलशास्त्र संस्था असलेली जागा आहे. येथील आकाश प्रदूषणविरहित आणि निरभ्र असल्याने ते जगभरातील खगोल अभ्यासकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहे.
