नासा व्हॉएजर 2 उपग्रह: इंटरनरनॅशनल स्पेस स्टेशन अर्थात आयएसएसवर असणारे नासाचे अंतराळवीर दर दिवशी नवनवीन संशोधनांची माहिती पृथ्वीपर्यंत पोहोचवत असतात. तर, याच नासा म्हणजे अमेरिकी अंतराळ संशोधन संस्थेच्या अंतराळात असणाऱ्या एका उपकरणानं पुन्हा एकदा कमाल केली आहे. इतकंच नव्हे, तर त्याचे संकेत पृथ्वीपर्यंतसुद्धा पाठवले आहेत.
नासाच्या वॉयजर 2 नं आपल्या दीर्घ प्रवासामध्ये एक अनपेक्षिक आणि तितकाच भयावह आवाज हेरला असून, हा आवाज सातत्यानं सुरू असणाऱ्या भुणभूणीसारखा असल्याचं प्राथमिक स्वरुपात सांगण्यात आलं. संशोधकांच्या माहितीनुसार हा कोणताही सामान्य आवाज नसून तो प्लाझ्मा लहरींचा आवाज असल्याचं सांगण्यात येत आहे. या लहरी त्या (Charged Particles) अवशोषित कणांमधील लहरी आहेत ज्या ताऱ्यांमध्ये फिरत राहतात. यातून पुन्हा एकदा हेच सिद्ध होत आहे की अवकाश पूर्णत: रिकामं नसून, त्यात प्लाझ्मा नामक असंख्य कणांचं अस्तित्वं आहे.
प्लाझ्मा लहरी म्हणजे काय?
चित्रपट किंवा अवकाशाची आभासी चित्र दाखवताना अनेकदा मोकळी जागा पाहायला मिळते. ज्यामुळं अवकाशात बरीच मोकळी जागा आहे असाच अनेकांचा समज होतो. प्रत्यक्षात मात्र तसं नाही. कारण, अवकाशात सर्वत्र (Charged Particles) म्हजेच प्लाझ्मा लहरी आहेत. या लहरी ब्रह्मांडीय महासागरातील कंपनांप्रमाणं असून, वॉयजर 2 मध्ये असणारी उपकरणं या लहरींना हेरू शकतात. ये यान त्या लहरींना ध्वनीरुपात हेरतात, ज्या मानवाला ऐकणंही शक्य असतं.
कसा लक्षात आला अवकाशातील हा आवाज?
वॉयजर 2 मध्ये असं उपकरण लावण्यात आलं आहे, ज्यामध्ये प्लाझ्मा वेब सबसिस्टीम (PWS) असून, ते प्लाझ्मा लहरींतून तयार होणाऱ्या उर्जेला मापण्याचं काम करतं. जेव्हा हे सिग्नल यंत्राकडून रेकॉर्ड होतात तेव्हा शास्त्रज्ञ त्या आकड्यांना आवाजात रुपांतरीत करतात जेणेकरून त्या लहरी ऐकण्याजोग्या होतात. या संपूर्ण संशोधनातून एक बाब स्पष्ट होत आहे की, Interstellar Space पूर्णपणे शांत नाही.
दरम्यान, वॉयजर 2 नं हेरलेल्ल्या या आवाजांना रेकॉर्ड करत याकडे काहीजण एलियनचा संदेश म्हणून पाहत आहेत, तर काहीजण या ब्रह्मांडातील कैक गोष्टी आजही अनुत्तरितच आहेत याकडे लक्ष वेधत आहेत. सदर अध्ययनातून ब्रह्मांडीय लहरी नेमका कसा प्रवास करतात आणि सूर्यापासून निघणाऱ्या वायूलहरी कशा कमकुवत होतात याचा अभ्यास करण्यासाठी संशोधकांना मदत होणार आहे.
FAQ
नासाच्या वॉयजर 2 ने काय कमाल केली आहे?
वॉयजर 2 ने अंतराळात (Interstellar Space) प्लाझ्मा लहरींचा भुणभुणीसारखा आवाज हेरला आहे आणि त्याचे संकेत पृथ्वीपर्यंत पाठवले आहेत.
वॉयजर 2 ने हेरलेला आवाज नेमका कसला आहे?
हा आवाज प्लाझ्मा लहरींचा आहे, जो अंतराळातील चार्ज्ड कणांमधील (Charged Particles) कंपनांमुळे तयार होतो. हा आवाज ताऱ्यांमध्ये फिरणाऱ्या कणांशी संबंधित आहे.
प्लाझ्मा लहरी म्हणजे काय?
प्लाझ्मा लहरी म्हणजे अंतराळातील चार्ज्ड कणांमुळे निर्माण होणारी ऊर्जा किंवा कंपने, जी ब्रह्मांडीय महासागरातील लहरींसारखी असतात. अंतराळ पूर्णपणे रिकामं नसून, त्यात प्लाझ्मा कणांचं अस्तित्व आहे.
