विजय सिंग बघेल. भोपाळ1 तासापूर्वी
- कॉपी दुवा
भोपाळ येथील महिला सक्षमीकरण परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते राष्ट्रीय देवी अहिल्या पुरस्काराने सन्मानित झालेल्या छत्तीसगडच्या डॉ. जयमती कश्यप यांना २४ तासांपूर्वीपर्यंत माहित नव्हते की त्यांना पंतप्रधान मोदी सन्मानित करणार आहेत. त्या एका अधिकाऱ्यासोबत आल्या होत्या, हे पुरस्कार सोहळ्याची रिहर्सल झाली तेव्हा उघडकीस आले.
पंतप्रधान मोदी यांनी विविध क्षेत्रात योगदान देणाऱ्या महिलांचा सन्मान केला आणि त्यांच्याशी संवाद साधला. स्वावलंबी झालेल्या महिलांच्या यशोगाथा जाणून घ्या. पंतप्रधान मोदींना भेटलेल्या या महिलांचे अनुभव दिव्य मराठीने जाणून घेतले.
डॉ. जयमती कश्यप यांना पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते अहिल्याबाई पुरस्कार जाहीर झाला आहे.
१. डॉ. जयमती, राष्ट्रीय देवी अहिल्य पुरस्कार प्राप्त
- प्रश्न: तुम्ही कुठून आहात आणि काय करता?
- जैमती- मी गोंडी साहित्य लिहिते. मी लोकसंगीतावर काम करते. माझे काम विशेषतः मुलांसाठी आहे, कारण आम्ही मुलांसाठी काम करतो जेणेकरून ते त्यांची भाषा विसरणार नाहीत.
- प्रश्न: तुम्हाला या पुरस्कारासाठी निवड झाल्याचे कधी कळले?
- जैमाती – काल (शुक्रवार) ३ वाजता. जेव्हा मला रिहर्सलसाठी बोलावण्यात आले, तेव्हा मला कळले की मला पुरस्कार मिळणार आहे. त्याआधी मला कोणतीही माहिती नव्हती.
- प्रश्न: तुम्हाला याबद्दल माहिती कशी मिळाली?
- जैमती- मला इथे बोलावण्यात आले होते. आमच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की चला सहलीला जाऊया. मी आलो आहे. जेव्हा मी भोपाळला पोहोचले, तेव्हा मला कळले की मला पुरस्कार मिळणार आहे.
- प्रश्न: तुमच्या कुटुंबात कोण कोण आहेत?
- जैमती- माझ्या कुटुंबात आईवडील नाहीत. एक बहीण आणि तिची मुले आहेत. त्यांच्याशिवाय कुटुंबात दुसरे कोणीही नाही.
- प्रश्न: बालपणापासून ते आतापर्यंतच्या तुमच्या प्रवासाबद्दल सांगा?
- जैमती- मी कधीच शाळेत गेले नाही. पण जेव्हा मला शिक्षण घेण्याची संधी मिळाली तेव्हा मी खासगी शिक्षण घेत असताना दहावीनंतर एमए आणि पीएचडी केले. त्यानंतर लोकसंगीतात डिप्लोमा केला.
- प्रश्न: आज पंतप्रधानांच्या हस्ते सन्मानित झाल्यानंतर, तुम्ही देशातील महिलांना काय संदेश देऊ इच्छिता?
- जैमती- मला देशातील महिलांना सांगायचे आहे की त्यांनी संयमाने चांगले काम करावे. समाज आणि देशाप्रती असलेल्या तुमच्या कर्तव्यासाठी काम करा. कोणतीही गोष्ट लवकर साध्य होत नाही. जर तुम्ही संयमाने काम केले तर तुम्हाला नक्कीच यश मिळेल. म्हणून, शिक्षणासोबतच आपण आपली मूल्ये देखील विसरू नये.
- प्रश्न: नक्षलवाद हे एक मोठे आव्हान आहे, त्याबद्दल तुम्ही काय म्हणाल?
- जैमाती – प्रत्येकाची ध्येये वेगवेगळी असतात. पुढे जाताना ते काय विचार करत असतील हे मला माहित नाही. पण ते जे काही करत आहेत ते चुकीचे करत आहेत. यामुळे देशाचा विकास होणार नाही आणि माझ्या आदिवासी बांधवांचाही विकास होणार नाही. आपल्याला राष्ट्र आणि देशातील लोकांसोबत एकत्र वाटचाल करावी लागेल. आपण कोणतेही काम गुप्तपणे करू शकत नाही, ते धोकादायक असेल आणि त्यातून कोणालाही फायदा होणार नाही.
महेश्वरी हातमागात काम करणाऱ्या हेमलता ढाकले यांच्याशी चर्चा करताना पंतप्रधान मोदी.
2. हेमलता ढाकले, हातमाग ऑपरेटर, महेश्वर
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जांबोरी मैदानात बांधलेल्या स्टेजमागील प्रदर्शनाचे निरीक्षण केले. यावेळी त्यांनी महेश्वरच्या हातमाग ऑपरेटर हेमलता ढाकले यांची भेट घेतली. हेमलता यांच्या वंशजांना देवी अहिल्याबाईंनी हातमागावर साड्या बनविण्यास सुरुवात करून दिली. ती सहाव्या पिढीतील सदस्य आहे, जी महेश्वरी साड्या, शाल आणि इतर विविध हातमाग कपडे बनवण्याचे काम करते. हेमलता यांनी दिव्य मराठीसोबत पंतप्रधान मोदींसोबतचे संभाषण शेअर केले…
हेमलाटा: पंतप्रधान मोदींनी मला विचारले, तुम्ही हे काम कधीपासून करत आहात? यावर मी म्हणाले की मी ४० वर्षांपासून काम करत आहे. मी त्यांना सांगितले की अहिल्याबाई अडीचशे वर्षांपूर्वी आल्या होत्या. तेव्हापासून हे विणकाम चालू आहे. हे काम माझ्या सहा पिढ्यांपासून सुरू आहे. माझ्या घरी ५ मशीन आहेत. माझे मुलगे आणि सुना सर्व सारखेच काम करतात.
हेमलाटा: पंतप्रधानांनी मला विचारले की सुनेला हे तिच्या घरून शिकायला मिळाले की तुम्ही तिला शिकवले? मी हेच म्हटले होते की सुनेला दूरच्या गावातून आणले होते. आम्ही त्यांना हे काम शिकवले.
मीनाक्षी ढाकले यांनी पंतप्रधानांना हातमागावर बनवलेली महेश्वरी शाल भेट दिली.
३. मीनाक्षी ढाकले, एका हातमाग ऑपरेटरची सून.
मीनाक्षी ढाकले यांनी पंतप्रधान मोदींना महेश्वरी शाल भेट दिली. मीनाक्षीने दिव्य मराठीला सांगितले की, पंतप्रधानांनी माझे नाव आणि तुम्ही काय करता? तुम्ही एका महिन्यात किती कमावता? असे विचारले.
मी पंतप्रधानांना सांगितले की, आम्ही महेश्वरी साड्यांमध्ये काम करतो. महिन्याला ८ हजार रुपये कमवतो. आम्ही त्यांना हातमागाची शाल भेट दिली आहे. माझ्या सासू आणि पतीने मला हे काम शिकवले. माझे माहेरचे घर बुरहानपूर येथे आहे. मी हे काम माझ्या सासरच्या महेश्वर येथे शिकले. हे सर्व ऐकल्यानंतर मोदी म्हणाले – खूप छान, शाब्बास.
4. अनामिका बेलवंशी, वॉश ऑन व्हील्स, छिंदवाडा
छिंदवाडा जिल्ह्यात सार्वजनिक आणि खासगी शौचालये स्वच्छ ठेवण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या वॉश ऑन व्हील्स या नाविन्यपूर्ण उपक्रमाबद्दलच्या प्रदर्शनात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अनामिका बेलवंशी यांच्याशी संवाद साधला. त्याच वेळी, छिंदवाडा जिल्हा पंचायतीचे सीईओ अग्रीम कुमार यांनीही पंतप्रधान मोदींना या उपक्रमाची माहिती दिली.
अनामिका: पंतप्रधान मोदींनी मला विचारले की मी हे काम किती काळापासून करत आहे, तेव्हा मी त्यांना सांगितले की मी हे काम गेल्या ७ महिन्यांपासून करत आहे. मग त्यांनी मला विचारले की मी आतापर्यंत किती कमाई केली आहे, म्हणून मी त्यांना सांगितले की मी ₹२,४०,००० कमावले आहेत आणि दरमहा ₹३०,००० मिळतात.
अनामिका: पंतप्रधानांनी मला विचारले की, वॉश ऑन व्हील्स म्हणजे काय आणि ते कुठे आहे? मी म्हणाले की वॉश ऑन व्हील्स ही छिंदवाडा येथील एक नवीन स्टार्टअप आहे, जी स्वच्छतेच्या क्षेत्रात नाविन्यपूर्ण काम करत आहे.
अनामिका: मी पंतप्रधानांना सांगितले की मी गेल्या सात महिन्यांपासून वॉश ऑन व्हील्समध्ये काम करत आहे. मी आधुनिक मशीन वापरून साफसफाईचे काम करते. मी शाळा, अंगणवाडी, रुग्णालये, पोलिस स्टेशन आणि वैयक्तिक शौचालये स्वच्छ करते. माझे मासिक उत्पन्न ₹३०,००० आहे.
पंतप्रधान मोदींनी अनामिका बेलवंशी यांच्याशी छिंदवाडाच्या वॉश ऑन व्हील्स मॉडेलबद्दल चर्चा केली.
5. अग्रीम कुमार, छिंदवाडा जिल्हा पंचायत सीईओ
मुख्य कार्यकारी अधिकारी: मी पंतप्रधान मोदींना सांगितले की, संस्थात्मक आणि वैयक्तिक शौचालये स्वच्छ केली गेली नाहीत आणि ती बंदच राहिली. आम्हाला स्वच्छतेच्या क्षेत्रात काहीतरी नवीन करायचे होते. छिंदवाडा येथे सुमारे ११०० संस्थात्मक शौचालये आहेत. या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी आम्ही इलेक्ट्रिक बॅटरीवर चालणाऱ्या आधुनिक आणि स्पर्श न करता येणार्या क्लिनिंग मशीन वापरून हे स्टार्टअप सुरू केले. या वर्षी आम्हाला सुमारे ३६ लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळाले आहे.
मुख्य कार्यकारी अधिकारी: मी पंतप्रधानांना सांगितले की आमच्या टीममध्ये सुमारे ३६ लोक आहेत, जे छिंदवाडा आणि पंढुर्णा जिल्ह्यांमध्ये काम करतात.
मुख्य कार्यकारी अधिकारी: ही सेवा बुक करत आहे हे आमच्या वेबसाइटवर उपलब्ध असलेल्या QR कोडद्वारे केले जाते. वापरकर्ते त्यांचा स्वतःचा टाइम स्लॉट निवडू शकतात. सध्या त्यांच्याकडे एक मोबाइल अॅप आहे आणि आम्ही लवकरच एक नवीन अॅप लाँच करण्याची योजना आखत आहोत.
मुख्य कार्यकारी अधिकारी: या सेवेचे शुल्क अंतरानुसार ठरवले जाते.
- जर बुकिंग ५ किमीच्या आत असेल तर संस्थात्मक शौचालयासाठी २०० रुपये.
- ५ किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतरासाठी २५० रुपये आकारले जातात.
- खासगी शौचालयाच्या स्वच्छतेसाठी ५० रुपये शुल्क आकारले जाते.
पंतप्रधान मोदी नमो ड्रोन दीदी कविता चौहानशी बोलत आहेत.
6. कविता चौहान, नामो ड्रोन दीदी, खंडवा
महिला परिषदेदरम्यान प्रदर्शनात पंतप्रधान मोदींनी खंडवाच्या हरसुद विधानसभा मतदारसंघातील रेवापूर गावातील नमो ड्रोन दीदी कविता चौहान यांच्याशी संवाद साधला. कविताने पंतप्रधानांना सांगितले की, मी ‘नमो ड्रोन दीदी’ आहे. मी ड्रोन वापरून शेतकऱ्यांच्या शेतात फवारणी करण्याचे काम करते.
मी जानेवारी २०२४ पासून या योजनेशी जोडले आहे. मी एमए पर्यंत शिक्षण घेतले आहे. मी खंडवा जिल्ह्यातील हरसुदची आहे आणि जवळजवळ दोन जिल्ह्यांमध्ये ड्रोन सेवा पुरवते. कविताने पंतप्रधानांना सांगितले की, या कामात मला माझ्या पतीकडून पूर्ण सहकार्य मिळते.
पंतप्रधानांनी मला विचारले की, तुम्ही आतापर्यंत किती एकर जमिनीवर ड्रोनने फवारणी केली आहे? मी त्यांना सांगितले होते की, आतापर्यंत मी ड्रोन वापरून सुमारे २००० एकर जमिनीवर फवारणी केली आहे. आतापर्यंत मी ६,००,००० रुपये कमावले आहेत.
कविता यांनी सांगितले की,
मी पंतप्रधानांशी सुमारे ५ मिनिटे बोलले. त्यांनी “नमो ड्रोन दीदी” योजनेबद्दल बोलले आणि २००० एकरमध्ये झालेल्या फवारणीच्या कामाबद्दल विचारले. याशिवाय, त्यांनी माझ्या कुटुंबाबद्दल माहिती घेतली आणि माझ्या कामाचे कौतुक केले.
लाडपुरा या पर्यटन गावात होम स्टे चालवणाऱ्या उमा पाठक यांच्याकडून पंतप्रधानांनी माहिती घेतली.
7. उमा पाठक, टूरिस्ट व्हिलेज लाडपुरा (ऑर्क)
ओरछा जवळील लाडपुरा या पर्यटन गावात होम स्टे चालवणाऱ्या उमा पाठक यांची पंतप्रधान मोदींनी भेट घेतली. उमा यांनी दिव्य मराठीला सांगितले की, पंतप्रधानांनी स्थानिक पर्यटनाशी संबंधित मुद्द्यांवर चर्चा केली.
उमा: पंतप्रधान मोदींनी मला विचारले की तुम्ही कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहात? मी सांगितले की मी लाडखुरा खासची आहे आणि शेती करते. शेती आणि स्थानिक पर्यटनाशी संबंधित मुद्द्यांवर मी मोदींशी चर्चा केली. मी त्यांना आमच्या भागात येण्याचे आमंत्रणही दिले.
उमा: मध्य प्रदेश पर्यटन मंडळाच्या पाठिंब्यामुळे हे सर्व शक्य झाले. पूर्वी मी एक सामान्य गृहिणी होते, पण आता मी स्वतःच्या पायावर उभी आहे. हंगामात माझे उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त असते. माझ्या कुटुंबात माझे पती आणि मुलगा आहेत आणि ते दोघेही या कामात सहभागी आहेत.
क्राफ्ट व्हिलेज प्राणपूर येथील हँडलूम कॅफेच्या ऑपरेटर दीक्षा राजा बुंदेला यांच्याशी चर्चा करताना पंतप्रधान मोदी.
8. दीक्षा राजा बुंदेला, क्राफ्ट व्हिलेज, चंदेरी
चंदेरी जिल्ह्यातील प्राणपूर क्राफ्ट व्हिलेजच्या दीक्षा राजा बुंदेला यांच्याशी पंतप्रधान मोदींनी संवाद साधला. यानंतर त्यांनी त्या गोष्टी दिव्य मराठीसोबत शेअर केल्या.
दीक्षा: आमच्या क्राफ्ट व्हिलेजबद्दल आम्ही पंतप्रधान मोदींशी चर्चा केली. गेल्या वेळीही त्यांनी आमच्या क्राफ्ट व्हिलेजचा प्रचार केला होता. यावेळीही त्यांनी त्याचे कौतुक केले आणि प्रोत्साहन दिले. आमच्या क्राफ्ट व्हिलेजमध्ये एक “हँडलूम कॅफे” आहे जो पूर्णपणे महिला चालवतात. हे ठिकाण महिलांसाठी, विशेषतः महिला पर्यटकांसाठी सुरक्षित वाटते.
दीक्षा: मी पंतप्रधानांना सांगितले की मी चंदेरीची आहे आणि चंदेरी साड्या बनवते. येथील वैशिष्ट्य म्हणजे प्रत्येक घरात सुंदर चित्रे आहेत. आमच्या गावाला ‘बेस्ट क्राफ्ट व्हिलेज’ हा किताब मिळाला आहे, जो आमच्या सामूहिक प्रयत्नांना आणि पारंपारिक कलेची ओळख आहे.
९. प्राची यादव, पॅरालिंपिक खेळाडू
पॅरालंपिक खेळाडू प्राची यादवने पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचे व्यासपीठावर स्वागत केले. प्राची म्हणाली की मोदीजींनी मला विचारले, “प्राची, तू काही करतेस का?” तर मी उत्तर दिले, “हो साहेब, पदक आले आहे.”
पॅरालिम्पियन प्राची यादवने पंतप्रधान मोदींचे व्यासपीठावर स्वागत केले.
दिव्य मराठी: तुम्हाला सर्वात जास्त आनंद कशामुळे झाला?
प्राची: मला खूप आनंद आहे की पंतप्रधान नरेंद्र मोदीजी आपल्या भोपाळ शहरात आले आणि मला त्यांचे स्वागत करण्याचे सौभाग्य मिळाले.
दिव्य मराठी: महिलांची सध्याची परिस्थिती तुम्हाला कशी वाटते?
प्राची: आज महिला क्रीडा, सैन्य आणि प्रत्येक क्षेत्रात उघडपणे पुढे येत आहेत. हे पाहून मला खूप आनंद होतो.
दिव्य मराठी: तुम्हाला वाटतं का मोदीजींची यात काही भूमिका आहे?
प्राची: हो, मोदीजी खूप चांगले काम करत आहेत. आता पॅरालिंपिकमध्येही महिलांचा सहभाग वाढत आहे, जो त्यांच्या प्रोत्साहनाचा परिणाम आहे.
दिव्य मराठी: तुम्हाला या टप्प्यावर पोहोचण्यासाठी कशामुळे प्रेरणा मिळाली?
प्राची: माझ्या कधीही न हार मानण्याच्या आवडीने मला इथे आणले आहे.
