लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी गुरुवारी ७ तास बिहारमध्ये राहिले. प्रशासनाची परवानगी न घेता ते दरभंगा येथील वसतिगृहात पोहोचले आणि १२ मिनिटे स्टेजवरून विद्यार्थ्यांना संबोधित केले.

राहुल गांधी यांच्याविरुद्ध दरभंगामध्ये विना परवानगी वसतिगृहात गेल्याबद्दल एफआयआर दाखल करण्यात आला आहे. जिल्हा कल्याण अधिकारी आलोक कुमार यांनी एफआयआर दाखल केला आहे.

दरभंगाहून पाटण्याला आल्यानंतर त्यांनी ४०० सामाजिक कार्यकर्त्यांसोबत फुले चित्रपट पाहिला. चित्रपट पाहिल्यानंतर ते म्हणाले, ‘चित्रपट चांगला होता, सर्वांनी तो पाहावा’.

सायंकाळी ५.३० वाजता राहुल पाटण्याहून दिल्लीला निघाले. तत्पूर्वी, त्यांनी दरभंगामध्ये म्हटले होते की, ‘मोदींनी भीतीपोटी जातीनिहाय जनगणना जाहीर केली आहे. लोकसभेत आम्ही पंतप्रधान मोदींना सांगितले की तुम्हाला जात जनगणना करावी लागेल.

‘संविधानाला कपाळावर लावावे लागले.’ तुमच्या दबावामुळे पंतप्रधानांनी जात जनगणना करण्याची घोषणा केली. पण ते लोकशाही, संविधान आणि जातीनिहाय जनगणनेच्या विरोधात आहेत. हे अदानी-अंबानींचे सरकार आहे.

‘सरकारने खासगी क्षेत्रातही आरक्षण द्यावे.’ खासगी क्षेत्रात आरक्षण मिळेपर्यंत आमचा लढा सुरूच राहील.

राहुल गांधी विमानतळावर माध्यमांशी बोलताना म्हणाले, ‘मी येथे दुर्बल घटकातील – मागासवर्गीय, दलित विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्यासाठी आलो होतो, पण त्यांनी मला थांबवण्याचा प्रयत्न केला आणि मला परवानगी दिली नाही.’ पण आमचे काम झाले आहे. ‘फुले’ हा चित्रपट सर्वांनी पाहावा, तो खूप चांगला आहे.

शोसाठी ४०० तिकिटे बुक झाली, राजकारण्यांना प्रवेश नाही.

सिटी सेंटरमधील आयनॉक्स चित्रपटगृहाच्या ऑडिटोरियम-१ मध्ये दुपारी २.२० ते ५.२० पर्यंत होणाऱ्या शोसाठी ४०० तिकिटे बुक करण्यात आली होती. ‘फुले’ चित्रपटाच्या प्रदर्शनासाठी विशेष पास वाटण्यात आले. त्यावर राहुल गांधींचा फोटो होता आणि त्यांचे ‘सामाजिक न्यायाचा नायक’ असे वर्णन केले होते. काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष राजेश राम यांचाही फोटो होता.

काही वरिष्ठ काँग्रेस नेत्यांव्यतिरिक्त, इतर नेत्यांना थिएटरमध्ये प्रवेश दिला गेला नाही. राहुल यांनी राज्यभरातील विविध सामाजिक कार्यकर्त्यांसोबत चित्रपट पाहिला. विना परवानगी दरभंगा येथील वसतिगृहात पोहोचले.

जिल्हा प्रशासनाकडून परवानगी न मिळाल्यानंतरही, राहुल गांधी गुरुवारी दरभंगा येथील आंबेडकर वसतिगृहात पोहोचले. जरी ते विद्यार्थ्यांशी संवाद साधू शकले नाही, तरी त्यांनी व्यासपीठावरून त्यांना संबोधित केले.

एनएसयूआयच्या शिक्षा न्याय संवाद कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी आलेल्या राहुल यांचे भाषण अवघ्या 12 मिनिटांत संपले. यावेळी त्यांनी आंबेडकरांचा फोटोही दाखवला. राहुल १५ मिनिटे कार्यक्रमस्थळी थांबले. त्यानंतर ते दरभंगाहून पाटण्याला रवाना झाले.

दरभंगाचे डीएम राजीव रोशन यांनी सांगितले आहे की, राहुल गांधी यांच्यावर सीआरपीसीच्या कलम १६३ चे उल्लंघन केल्याबद्दल कारवाई केली जाईल. राहुल यांच्या आगमनापूर्वी, डीएम म्हणाले होते – ‘स्थान बदलण्यात कोणत्याही मंत्र्यांची किंवा इतर व्यक्तीची कोणतीही भूमिका नाही.’

‘देशातील कुठेही वसतिगृहांमध्ये या कार्यक्रमाला परवानगी नाही.’ त्यांना याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे. त्यांच्या विनंतीवरूनच टाऊन हॉलमधील कार्यक्रमाची परवानगी देण्यात आली आहे. मला आशा आहे की कोणतेही उल्लंघन किंवा गोंधळ होणार नाही.

पोलिस प्रशासनाने अडवल्यानंतर राहुल गांधी पायीच वसतिगृहाकडे निघाले.

राहुल म्हणाले- तुम्हाला बोलू दिले जात नाहीये.

दरभंगामध्ये राहुल म्हणाले की, २४ तास अत्याचार होत आहेत. तुमच्याविरुद्ध पेपर लीक होत आहे. तुम्हाला बोलू दिले जात नाहीये. जात जनगणना योग्य पद्धतीने झाली पाहिजे.

‘या देशात ९० टक्के लोकसंख्येसाठी बाहेर पडण्याचा कोणताही मार्ग नाही.’ वरिष्ठ नोकरशाहीतील तुमचे लोक शून्य आहेत, डॉक्टरांमध्ये तुमचे किती लोक आहेत… शून्य आहेत, शिक्षण व्यवस्थेत तुमचे किती लोक, शून्य आहेत, जर तुम्ही वैद्यकीय व्यवस्थेच्या मालकांकडे पाहिले तर ते शून्य आहेत.

‘जर तुम्ही मनरेगाची यादी पाहिली, तर सर्व लोक तुमचे आहेत.’ जर तुम्ही मजुरांची यादी काढली तर ती तुमच्या लोकांनी भरलेली असेल. सर्व पैसे आणि करार ८-१० टक्के लोकांच्या हातात जातात.

‘तुम्हाला असंबद्ध गोष्टी सांगून तुमचे लक्ष दुसरीकडे वळवले जाते.’ पण तुम्हाला एकत्र उभे राहावे लागेल. बिहार पोलिसांनी मला थांबवण्याचा प्रयत्न केला, पण ते मला थांबवू शकले नाहीत, कारण तुम्हा सर्वांची शक्ती माझ्या मागे आहे. म्हणूनच जगातील कोणतीही शक्ती आपल्याला रोखू शकणार नाही.

राहुल गांधींनी ३ मागण्याही केल्या. ते म्हणाले- ‘देशात योग्य जात जनगणना झाली पाहिजे.’ दलित, ओबीसी आणि आदिवासींना खासगी विद्यापीठांमध्ये आरक्षणाचा लाभ मिळाला पाहिजे. दलित आणि आदिवासींना त्यांचा हक्काचा पैसा मिळाला पाहिजे.

आंबेडकर वसतिगृहाबाहेर पोलिस प्रशासनाने राहुल गांधींची गाडी रोखली.

प्रशासन आणि कामगार आमनेसामने आले

राहुल गांधी दरभंगा येथे पोहोचण्यापूर्वीच पोलिस प्रशासन आणि कामगार आमनेसामने आले. राहुल यांना दलित-अल्पसंख्याक समुदायातील विद्यार्थ्यांशी बोलायचे होते, परंतु प्रशासनाने त्यांना वसतिगृहात तसे करण्याची परवानगी दिली नाही.

त्यांना दरभंगाच्या टाऊन हॉलमध्ये भाषण देण्याची परवानगी देण्यात आली होती, परंतु टाऊन हॉलमध्ये जाण्याऐवजी राहुल पायीच वसतिगृहात गेले. १२ मिनिटांच्या भाषणानंतर बैठक संपली.

याआधी, दरभंगा येथील ललित नारायण मिथिला विद्यापीठाच्या कॅम्पसच्या तीन किलोमीटर आधी राहुल यांचा ताफा थांबवण्यात आला.

बिहार काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष राजेश राम म्हणाले होते की, “आम्ही कोणत्याही परिस्थितीत आंबेडकर वसतिगृहात जाऊ.”

येथे, एनएसयूआयचे राष्ट्रीय अध्यक्ष वरुण चौधरी म्हणाले, ‘एनडीए सरकार दलितविरोधी आहे. सरकारच्या दबावामुळे हा कार्यक्रम होऊ दिला जात नाहीये.

आंबेडकर वसतिगृहाबाहेर काँग्रेस नेत्यांनी सरकारविरुद्ध घोषणाबाजी केली.

आंबेडकर वसतिगृहाबाहेर मोठा पोलिस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला होता.

शिक्षा न्याय संवाद कार्यक्रम म्हणजे काय?