महाशिवरात्रीला शिवलिंगावर अभिषेक करताना दूध आणि पाणी दोन्ही महत्त्वाचे आहेत, परंतु त्यांच्या वापराचा एक शास्त्राधारित क्रम आणि पद्धत आहे. महाशिवरात्रीला रुद्राभिषेकमचे विशेष महत्त्व आहे. महादेवाचे भक्त त्यांना प्रसन्न करण्यासाठी आणि त्यांचे आशीर्वाद प्राप्त करण्यासाठी विशेष प्रार्थना करतात. पाणी, दूध आणि मध व्यतिरिक्त, महादेवाला अभिषेक करण्याच्या इतर अनेक पद्धती आहेत. प्रत्येक पदार्थाचे स्वतःचे महत्त्व आहे. पाण्याने अभिषेक केल्याने दुःखातून आराम मिळतो, तर दुधाने अभिषेक केल्याने मानसिक आजार कमी होतात आणि कुंडलीतील पीडित चंद्र बलवान होतो. चला पाणी आणि दुधाने रुद्राभिषेकमचे फायदे जाणून घेऊया.
महाशिवरात्री शिवलिंग अभिषेक करण्याची योग्य पद्धत
सुरुवात पाण्याने: अभिषेकाची सुरुवात नेहमी शुद्ध जल किंवा गंगाजलाने करावी. यामुळे शिवलिंगाची शुद्धी होते.
दुधाचा अभिषेक: यानंतर गाईच्या कच्च्या दुधाने अभिषेक करावा. दूध हे शुद्धता आणि सात्त्विकतेचे प्रतीक मानले जाते.
अभिषेकाचा क्रम: दुधानंतर दही, तूप, मध आणि साखर (पंचामृत) अर्पण केले जातात. प्रत्येक पदार्थ अर्पण करण्यापूर्वी आणि नंतर शुद्ध जल अर्पण करावे.
पाण्याचे महत्त्व: शिव पुराणात सांगितल्याप्रमाणे, भगवान शिव ‘आशुतोष’ आहेत आणि त्यांना जल अत्यंत प्रिय आहे. जर दूध उपलब्ध नसेल, तर केवळ भक्तीभावाने अर्पण केलेले पाणी देखील पुरेसे असते.
पात्राची निवड: जलाभिषेकासाठी तांब्याचा लोटा उत्तम मानला जातो, परंतु दुधासाठी तांब्याचे पात्र वापरू नये; त्यासाठी चांदी किंवा पितळेचे पात्र वापरावे.
अभिषेकाची दिशा: अभिषेक करताना उत्तर दिशेला तोंड करून बसणे किंवा उभे राहणे शुभ मानले जाते. धारा अत्यंत संथ आणि अखंड असावी.
मंत्रोच्चार: संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान ‘ॐ नमः शिवाय’ या मंत्राचा सतत जप करावा.
थोडक्यात: केवळ ‘दूध की पाणी’ असा विचार न करता, श्रद्धेने आधी पाणी, मग दूध आणि शेवटी पुन्हा पाण्याने स्नान घालून शिवलिंग स्वच्छ करणे ही सर्वात योग्य पद्धत आहे.
पाण्याने अभिषेक: सर्व प्रकारच्या दुःखांपासून मुक्ती मिळविण्यासाठी, भगवान शिवाचा पाण्याने अभिषेक करा. सर्वप्रथम, भगवान शिवाच्या बाल स्वरूपाचे मानसिक ध्यान करा. नंतर, तांब्याशिवाय कोणतेही भांडे, विशेषतः चांदीचे भांडे, शुद्ध पाण्याने भरा आणि भांड्यावर कुंकूचा तिलक लावा. ओम इंद्राय नमः जप करताना भांड्यावर पवित्र धागा बांधा. “ओम नमः शिवाय” पंचक्षरी मंत्राचा जप करताना काही फुलांच्या पाकळ्या अर्पण करा. शिवलिंगावर पाण्याचा पातळ प्रवाह बनवून रुद्राभिषेक करा. अभिषेक करताना ओम तम त्रिलोकीनाथाय स्वाहा या मंत्राचा जप करा. शिवलिंग कापडाने पूर्णपणे पुसून स्वच्छ करा.
दुधाचा अभिषेक: भगवान शिव यांना प्रसन्न करण्यासाठी आणि त्यांचे आशीर्वाद प्राप्त करण्यासाठी, दुधाने अभिषेक करा. प्रथम, भगवान शिव यांच्या तेजस्वी स्वरूपाचे मानसिक ध्यान करा. अभिषेक करण्यासाठी, तांब्याशिवाय इतर धातूपासून बनवलेले भांडे वापरा. विशेषतः, दूध, दही किंवा पंचामृत तांब्याच्या भांड्यात ओतू नये, कारण यामुळे ते मादक बनतील. तांब्याच्या भांड्यात पाणी अभिषेक केले जाऊ शकते, परंतु दुधाच्या संपर्कात आल्याने ते विषारी बनते. म्हणून, तांब्याच्या भांड्यात अभिषेक केलेले दूध सक्त मनाई आहे. तांब्याच्या भांड्यात दूध अर्पण करून किंवा भगवान शिव यांना अभिषेक करून, तुम्ही नकळत विष अर्पण करत आहात. भांडे दुधाने भरा आणि त्याभोवती कुंकूचा तिलक लावा. ओम श्री कामधेनुवे नम: जप करताना भांड्याभोवती एक पवित्र धागा बांधा. पाच अक्षरी मंत्र ओम नम: शिवाय जप करताना काही फुलांच्या पाकळ्या अर्पण करा. शिवलिंगावर दुधाचा पातळ प्रवाह ओतून रुद्राभिषेक करा. अभिषेक करताना ओम सकल लोकैक गुरुर्वाय नम: या मंत्राचा जप करा. शिवलिंग स्वच्छ पाण्याने धुवा आणि कापडाने ते पूर्णपणे पुसून टाका. त्यानंतरच अभिषेक करा.
