भारत-अमेरिका अंतरिम व्यापार फ्रेमवर्क: भारत आणि अमेरिकेमध्ये नवा व्यापार करार झाला आहे. नवीन अंतरिम व्यापार आराखडा जाहीर केला आहे. या व्यापार करारांतर्गत, भारताला अमेरिकेकडून 500 अब्ज डॉलर्सच्या वस्तू खरेदी कराव्या लागतील. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी घालून दिलेल्या या अटीची पूर्तता भारत करू शकेल का, याबद्दल प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री यांनी प्रतिक्रिया दिली आहे.
पुढील पाच वर्षांत अमेरिकेतून 500 अब्ज डॉलर्स (अंदाजे 45288220000000 कोटी रुपये) किमतीच्या वस्तू खरेदी करण्यात भारताला कोणतीही अडचण वाटत नाही. त्यांनी हा एक अतिशय माफक आकडा म्हटले, विशेषतः भारताच्या वाढत्या अर्थव्यवस्थेमुळे अंदाजे २ ट्रिलियन डॉलर्सची मागणी निर्माण होईल हे लक्षात घेता. त्यांनी सांगितले की भारत सध्या अमेरिकेतून अंदाजे 300 अब्ज डॉलर्स आयात करू शकतो, जो तो सध्या इतर देशांकडून खरेदी करतो. भारत आज एका मजबूत स्थितीतून आत्मविश्वासाने व्यापार करार करत आहे. पियुष गोयल म्हणाले, अजूनही 300 अब्ज डॉलर्सच्या वस्तू आयात करत आहोत. ही अमेरिकेतून आयात केली जाऊ शकते. “आपण जगभरातून आयात करत आहोत. पुढील पाच वर्षांत ते दोन ट्रिलियनपर्यंत वाढणार आहे. मी माझ्या समकक्षांना सांगितले, ‘पाहा, मी तुम्हाला खात्री देतो की भारतात मागणी आहे. पण तुम्हाला स्पर्धात्मक राहावे लागेल.
भारत अमेरिका करारत नेमकं काय आहे?
दोन्ही बाजूंनी जारी केलेल्या संयुक्त निवेदनानुसार, भारताने पुढील पाच वर्षांत 500 अब्ज डॉलर्स किमतीचे अमेरिकन ऊर्जा उत्पादने, विमाने आणि विमानांचे सुटे भाग, मौल्यवान धातू, तंत्रज्ञान उत्पादने आणि कोकिंग कोळसा खरेदी करण्याचा आपला मानस व्यक्त केला आहे. वाणिज्य मंत्र्यांनी सांगितले की, प्रमुख तंत्रज्ञान कंपन्यांनी भारतात महत्त्वपूर्ण गुंतवणूकीची घोषणा केली आहे. म्हणूनच, त्यांना विश्वास आहे की देशात 10 गिगावॅट डेटा सेंटर्स दिसतील. यासाठी भारताला उपकरणांची आवश्यकता असेल आणि अमेरिका ते पुरवू शकते. अमेरिकेकडून भारताच्या 500 अब्ज डॉलर्सच्या खरेदी योजनेत भारताने आधीच दिलेल्या बोईंग विमानांच्या ऑर्डरचा समावेश आहे का असे विचारले असता गोयल म्हणाले, “आम्ही जे काही बोलत आहोत ते सुरूच आहे आणि आम्ही आधीच खरेदी करत असलेल्या सर्व गोष्टींचा समावेश आहे.” ते म्हणाले की आजही भारत अमेरिकेतून 45-50 अब्ज डॉलर्सची आयात करत आहे. ही अशी उत्पादने आहेत जी भारत तयार करत नाही.
पियुष गोयल म्हणाले, “आम्हाला विमानांची आवश्यकता असेल. आम्हाला विमानांसाठी इंजिनांची आवश्यकता असेल. आम्हाला सुटे भागांची आवश्यकता असेल. आमच्याकडे फक्त बोईंगकडेच 50 अब्ज डॉलर्सच्या विमानांच्या ऑर्डर आहेत. आमच्याकडे इंजिनांसाठी ऑर्डर आहेत.” शिवाय, मंत्री म्हणाले की भारताला सुटे भागांची आवश्यकता आहे.
गोयल यांनी भारताच्या गरजा सांगितल्या. केंद्रीय मंत्री म्हणाले, “तर, पुढील पाच वर्षांसाठी सुमारे $80-$90 अब्ज ऑर्डर आधीच आहेत. आपल्याला प्रत्यक्षात त्यापेक्षा जास्त गरज असेल. मी अलीकडेच वाचले की टाटा काही अधिक ऑर्डर देण्याची योजना आखत आहेत. मला वाटते की आपल्याला तेल, एलएनजी, एलपीजी आणि कच्च्या तेलाव्यतिरिक्त केवळ विमान वाहतूक क्षेत्रासाठी किमान $100 अब्ज पेक्षा जास्तची आवश्यकता असेल.” शिवाय, त्यांनी सांगितले की देशाला स्टील उद्योगासाठी कोकिंग कोळशाची आवश्यकता आहे.
भारत आधीच सुमारे 17-18 अब्ज टन कोकिंग कोळशाची आयात करतो. ते पुढे म्हणाले, “जेव्हा आपण $300 अब्ज पर्यंत पोहोचू, जे एक घोषित लक्ष्य आहे आणि स्टील उद्योग वेगाने विस्तारत आहे, तेव्हा आपल्याला दरवर्षी कोकिंग कोळशासाठी $30 अब्जची आवश्यकता असेल. मी ज्या सर्व उत्पादनांचा उल्लेख करत आहे ते काँग्रेसच्या काळापासून, जेव्हा यूपीए सत्तेत होते तेव्हापासून आयात केले जात आहेत. यात काही नवीन नाही.” भारताची मागणी वाढत आहे.
गोयल म्हणाले की, जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थेत या वस्तूंची मागणी वाढत आहे. ते म्हणाले, “या सर्व उत्पादनांची मागणी आणि वापर वाढत आहे. शिवाय, आम्ही अर्थसंकल्पात घोषणा केली आहे की आम्हाला डेटा सेंटर्सना प्रोत्साहन द्यायचे आहे, आम्हाला एआय मिशनला प्रोत्साहन द्यायचे आहे आणि आम्हाला भारतात महत्त्वाच्या खनिजांच्या उत्पादन आणि प्रक्रियेला प्रोत्साहन द्यायचे आहे. या सर्वांसाठी उच्च दर्जाची यंत्रसामग्री, आयसीटी उत्पादने आणि क्वांटम कंप्युटिंगसाठी एनव्हीडिया चिप्ससह एआयसाठी यंत्रसामग्रीची आवश्यकता असेल.
