प्रथिनांसाठी बियाणे: मानवी शरीराला प्रथिनांची ( Protein) सर्वाधिक आवश्यकता असते. शरीराचे स्नायू, त्वचा, केस, नखे आणि हाडे तयार होण्यासाठी; तसेच त्यांच्या मजबुतीसाठी प्रथिने महत्त्वाची असतात. याशिवाय शरीरातील पेशींची झीज भरून काढणे आणि जखम लवकरात लवकर बरी करण्याचे कामही प्रथिने करतात. एवढेच काय तर जेव्हा शरीरात कार्बोदकांचे प्रमाण कमी होते, तेव्हा प्रथिने शरीराला ऊर्जा पुरवण्याचे काम करतात. मांसाहारी आहारातून शरीराला प्रथिने प्राप्त होतात. म्हणूनच बऱ्याचदा डॉक्टर सुद्धा मासे, अंडी इतर मांसाहारी पदार्थ खाण्याचा सल्ला देतात. पण तुम्ही शाकाहारी असाल तर, मांसाहार न करताही तुम्ही भरपूर प्रिथने मिळवू शकता. यासाठी तुम्ही तुमच्या आहारात काही पौष्टिक बियांचा समावेश करू शकता.
भांग बियाणे)
अनेकदा भांगेच्या बियांचा संबंध अमली पदार्थांशी जोडला जातो. पण तुम्हाला माहित आहे का, की भांगेच्या बिया खाल्ल्याने कोणतीही नशा होत नाही तर, या बिया आरोग्याकसाठी अत्यंत गुणकारी मानल्या जातात. शाकाहारी व्यक्तींसाठी या बिया प्रिथिनांचा उत्तम स्त्रोत आहेत. मानवी शरीराला एकूण 20 अमिनो अॅसिड्सची गरज असते. त्यापैकी 9 आवश्यक अमिनो अॅसिड्स या बियांमध्ये उपलब्ध असतात. जसे की, हिस्टिडाइन, आयसोल्युसीन, ल्युसीन, लायसीन, मेथिओनिन, फिनाइलअलानीन, थ्रिओनिन, ट्रिप्टोफॅन, व्हॅलिन. तसेच यामध्ये फॅटी अॅसिडही मोठ्या प्रमाणात असते. जे हृदयाच्या आणि मेंदूच्य आरोग्यासाठी फायदेशीर मानले जाते. यामधील फायबरमुळे पचनसंस्था सुधारते. आहारात या बियांचा समावेश केल्यास कोरड्या त्वचेच्या समस्या दूर होतात.
भोपळ्याच्या बिया (Pumpkin Seeds)
भोपळ्याच्या बियांमध्ये मोठ्या प्रमाणात झिंक असते, जे रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यास मदत करते. यामध्ये असलेले मॅग्नेशियम हृदय आणि हाडांच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. तसेच यामध्ये ओमेगा-3 फॅटी अॅसिड आणि फायबरही असतात. भोपळ्याच्या बियांमध्ये ट्रिप्टोफॅन असते जे शरीरात गेल्यानंतर त्याचे रूपांतर सरोटेनिनमध्ये होते. ज्यामुळे झोपेचे आरोग्य सुधारते. तसेच या बिया रक्तातील साखरेचे प्रमाण कमी ठेवण्यास मदत करतात, जे मधुमेहींसाठी फायदेशीर ठरते.
सूर्यफुलाच्या बिया (Sunflower Seeds)
सूर्यफुलाच्या बिया हे लहानांपासून-मोठ्यांपर्यंत सर्वांसाठीच एक सुपरफूड आहे. या बिया ऊर्जा, निरोगी चरबी आणि जीवनसत्त्वांचा मोठा स्त्रोत आहेत. यामध्ये व्हिटॅमिन ई हे एक शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट असते. जे पेशींचे नुकसान होण्यापासून वाचवते. तसेच यामधील सेलेनियम शरीरातील सूज कमी करण्यासाठी फायदेशीर ठरते. सूर्यफुलांच्या बियांमध्ये फायटोस्टेरॉल्स असतात, जे रक्तातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करण्यास मदत करतात. तसेच मॅग्लेशियममुळे रक्तदाब नियंत्रित राहतो.
आहारात या बियांचा समावेश कसा कराल?
भांगेच्या बिया: सकाळी स्मूदीमध्ये, कोशिंबीरमध्ये किंवा दुधामध्ये घालून खाऊ शकता.
भोपळ्याच्या बिया: हलक्या भाजून त्यावर मीठ आणि काळी मिरी पूड घाला, प्रोटिन शेक किंवा फळांच्या ज्यूसमध्ये घालून खाऊ शकता.
सूर्यफुलांच्य बिया: बिया सोलून हलक्या भाजा, केक किंवा मफिन्स बनवताना त्यात घाला, उपमा किंवा ओट्समध्ये घालूनही खाऊ शकता.
