पैठणी साड्यांची किंमत: राज्यातच नव्हे तर देशभरात ओळख असलेली येवल्याची पैठणी सध्या अडचणीत सापडली आहे. सोनं आणि चांदीच्या दरवाढीचा थेट फटका पैठणी उत्पादनाला बसत असून, जरीचे भाव वाढल्याने उत्पादन खर्च दुपटीने वाढला आहे. यामुळे पैठणी महाग होण्याची चिन्ह निर्माण झाली आहेत. याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
पैठणी साडी ही महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक वारशाची ओळख आहे. ही साडी देशभरात प्रसिद्ध आहे आणि सण-उत्सव किंवा विवाहसोहळ्यात महिलांची पहिली निवड असते. या साडीवर मोराच्या आकाराची सुंदर नक्षीकाम केले जाते, ज्यामुळे ती आणखी आकर्षक दिसते. सोने आणि चांदीच्या जरीचा वापर करून हातमागावर ही साडी विणली जाते. यामुळे साडी नेसलेली स्त्री अधिक सुंदर आणि आकर्षक दिसते. पैठणी ही जड आणि मौल्यवान साड्यांमध्ये गणली जाते, म्हणूनच ती महाराष्ट्राची खास ओळख म्हणून ओळखली जाते.
येवला हे नाशिकजवळील गाव पैठणी साड्यांचे मुख्य केंद्र आहे. इथे अनेक महिला विशेषतः पैठणी खरेदी करण्यासाठी येतात. मात्र, सध्या येवल्यातील पैठणी उद्योग संकटात सापडला आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे सोने आणि चांदीच्या किंमतीत झालेली मोठी वाढ. खऱ्या पैठणीच्या पदरासाठी सोने-चांदीच्या जरीचा वापर होतो, ज्यामुळे उत्पादन खर्च खूप वाढला आहे. परिणामी, पैठणी साड्यांच्या किंमतीही वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
दोन महिन्यांपूर्वी चांदीच्या जरीची किंमत प्रति किलो 3500 ते 3600 रुपये होती, परंतु आता ती 6000 रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. या दरवाढीमुळे पैठणी उत्पादनाचा खर्च दुप्पट झाला आहे. याचा थेट परिणाम साड्यांच्या विक्रीवर होत आहे. महागाईमुळे ग्राहक महागड्या पैठण्या खरेदी करण्यास टाळाटाळ करत आहेत, ज्यामुळे विक्री कमी झाली आहे
येवल्यात शेकडो कारागीर पिढ्यान्पिढ्या पैठणी विणण्याच्या व्यवसायावर अवलंबून आहेत. ते करघ्यावर दिवस-रात्र मेहनत करतात. मात्र, साड्यांच्या किंमती वाढल्याने ग्राहकांचा प्रतिसाद कमी मिळत आहे. परिणामी, कारागिरांच्या उत्पन्नात घट झाली आहे. काम असले तरी विक्री कमी असल्याने त्यांचे आर्थिक नुकसान होत आहे.
महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून महिला येवल्यात पैठणी खरेदीसाठी येतात. मात्र, आता किंमती वाढल्याने त्यांचा उत्साह कमी झाला आहे. गृहिणींना महाग पैठणी घेणे परवडत नसल्याने त्यांचा हिरमोड होत आहे. एकूणच, सोने-चांदीच्या दरवाढीमुळे पैठणी उद्योगावर मोठा फटका बसला असून, यावर तोडगा काढणे गरजेचे आहे.
