आरोग्य बातम्या: पॅनक्रियाज कॅन्सर हा अनेकदा उशिरा निदान होणारा आजार मानला जातो, कारण सुरुवातीला त्याची लक्षणे फारच सौम्य आणि दुर्लक्षित होण्यासारखी असतात. पण डॉक्टरांच्या मते, काही वेळा या गंभीर आजाराची पहिली चाहूल पायांमध्ये दिसू शकते. सतत सूज येणे, वेदना होणे, त्वचेचा रंग बदलणे किंवा गाठी जाणवणे ही लक्षणे केवळ साधी समस्या नसून आतल्या मोठ्या आजाराकडे इशारा करणारी असू शकतात. भारतात दरवर्षी लाखो लोक या कॅन्सरने प्रभावित होतात, त्यामुळे अशा संकेतांकडे वेळेवर लक्ष देणे खूप महत्त्वाचे ठरते.
पायांमध्ये दिसणारी धोक्याची लक्षणे
तज्ज्ञ सांगतात की पायात अचानक किंवा दीर्घकाळ टिकणारी सूज, तीव्र वेदना, लालसरपणा आणि त्या भागात उष्णता जाणवणे ही डीप व्हेन थ्रोम्बोसिस म्हणजेच DVT ची लक्षणे असू शकतात. ही स्थिती पायातील खोल शिरेत रक्ताची गाठ तयार झाल्याने होते. काही रुग्णांमध्ये पायात गाठ किंवा त्वचेचा रंग बदललेला दिसू शकतो, जो दुर्लक्ष करण्यासारखा नाही.
रक्ताची गाठ फुफ्फुसांपर्यंत गेल्यास धोका
डॉक्टरांच्या मते, कधी कधी या गाठीचा तुकडा तुटून तो फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचतो. अशा वेळी श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत वेदना होणे अशी लक्षणे दिसतात. याला पल्मनरी एम्बोलिझम म्हणतात आणि ही अवस्था तातडीच्या उपचारांची गरज असलेली आपत्कालीन परिस्थिती आहे. पॅनक्रियाज कॅन्सर असलेल्या रुग्णांमध्ये रक्ताच्या गाठी तयार होण्याचा धोका जास्त असतो.
रक्ताची गाठ का तयार होते?
कॅन्सर स्वतः आणि त्यावरील उपचार जसे की केमोथेरपी किंवा शस्त्रक्रिया यामुळे रक्त गोठण्याची प्रक्रिया वाढू शकते. शस्त्रक्रियेनंतर हालचाल कमी झाल्यानेही हा धोका वाढतो. याशिवाय काही आनुवंशिक आजार, इस्ट्रोजेन असलेली गर्भनिरोधक गोळी, व्हेरिकोज व्हेन्स, आधी गाठ झाल्याचा इतिहास, वय 60 पेक्षा जास्त असणे, लठ्ठपणा आणि धूम्रपान ही इतर कारणे ठरू शकतात.
पॅनक्रियाज कॅन्सर म्हणजे काय?
पोटाच्या आत, पाठीचा कणा आणि पोट यांच्यामध्ये असलेल्या पॅनक्रियाज ग्रंथीतील पेशी अनियंत्रित वाढू लागल्यावर हा कॅन्सर होतो. ही ग्रंथी रक्तातील साखर नियंत्रित करणारी हार्मोन्स आणि पचनासाठी लागणारी एन्झाइम्स तयार करते. बहुतेक कॅन्सर पॅनक्रियाजच्या नलिकांमध्ये सुरू होतात आणि सुरुवातीच्या टप्प्यात तपासण्यांमध्ये दिसून येत नाहीत.
इतर लक्षणे आणि जागरूकतेचे महत्त्व
कॅन्सर वाढू लागल्यानंतर कावीळ, गडद लघवी, फिकट शौच, पोटाच्या वरच्या भागात किंवा पाठीत दुखणे, सतत थकवा, खाज, मळमळ, भूक न लागणे, वजन घटणे आणि अचानक मधुमेह सुरू होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. पायांमध्ये रक्ताची गाठ ही अनेकदा या कॅन्सरची पहिली खूण ठरू शकते. त्यामुळे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे जीव वाचवू शकते.
