भारत सरकारने ७ लाखांहून अधिक केंद्रीय कर्मचाऱ्यांच्या सुमारे १२.६८ लाख ई-मेल खात्यांना NIC वरून काढून खासगी कंपनी ZOHO च्या प्लॅटफॉर्मवर स्थलांतरित केले आहे. इतकेच काय, पंतप्रधान कार्यालय आणि गृहमंत्री अमित शहा यांचे अधिकृत मेलही आता ZOHO वर आहेत.

तथापि, जुन्या gov.in आणि nic.in डोमेनचा वापर सुरू राहील. त्याचबरोबर डेटाची मालकी सरकारकडेच राहील. या निर्णयामुळे ७.४५ लाख केंद्रीय कर्मचाऱ्यांच्या ई-मेल खात्यांचे स्टोरेज, ॲक्सेस आणि प्रक्रिया सर्व काही ZOHO च्या नियंत्रणाखाली आले आहे.

ZOHO कंपनी आणि तिचे संस्थापक श्रीधर वेम्बू हे दोघेही भारतीय आहेत. वेम्बू हे एक अब्जाधीश उद्योगपती असून ZOHO कॉर्पोरेशनचे संस्थापक आणि माजी सीईओ आहेत. अमेरिकन मल्टीनॅशनल कंपनीतील लाखांची नोकरी सोडून ते कोणत्याही गाजावाजाशिवाय, दिखाव्याशिवाय गावात राहतात. गावातूनच आपली कोट्यवधींची कंपनी चालवतात.

वेम्बू यांचा जन्म तामिळनाडूच्या तंजावर जिल्ह्यातील एका मध्यमवर्गीय तमिळ हिंदू कुटुंबात झाला होता. वेम्बू यांनी अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियाच्या सिलिकॉन व्हॅलीमधून आपल्या करिअरची सुरुवात केली. त्यांनी क्वालकॉम (Qualcomm) या सॉफ्टवेअर कंपनीत वायरलेस अभियंता म्हणून काम केले. क्वालकॉममध्ये असताना ते सॅन फ्रान्सिस्को बे एरियामध्ये गेले आणि नंतर सॅन होजे आणि प्लेजंटनमध्ये राहिले.

1996 मध्ये ZOHO Corporation ची सुरुवात केली.

सन 1996 मध्ये वेम्बूने आपले दोन भाऊ आणि मित्र टोनी थॉमस यांच्यासोबत मिळून ‘अ‍ॅडव्हेंटनेट (AdventNet)’ नावाच्या एका सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट कंपनीची सुरुवात केली. ही कंपनी नेटवर्क सोल्युशन्स पुरवत असे. सन 2009 मध्ये याच कंपनीचे नाव बदलून ‘झोहो कॉर्पोरेशन (ZOHO Corporation)’ असे ठेवण्यात आले.

याच वर्षी झोहोने (ZOHO) क्लाउड-आधारित SaaS (Software as a Service) मॉडेलवर काम सुरू केले. याव्यतिरिक्त, कंपनी कस्टमर रिलेशनशिप मॅनेजमेंट (CRM) आणि इतर सॉफ्टवेअर सोल्युशन्स पुरवू लागली.

श्रीधरने 2004 मध्ये ZOHO युनिव्हर्सिटीची स्थापना केली, ज्याला आता ZOHO स्कूल्स ऑफ लर्निंग या नावानेही ओळखले जाते.

हळूहळू ZOHO भारतातील आघाडीची सॉफ्टवेअर प्रोडक्ट कंपनी आणि क्लाउडमध्ये उदयास येणारी अग्रगण्य कंपनी बनली. 2016 पर्यंत या कंपनीत 3000 हून अधिक कर्मचारी काम करत होते. ZOHO आज जगातील आघाडीच्या SaaS कंपन्यांपैकी एक आहे आणि ती पूर्णपणे बूटस्ट्रॅप्ड म्हणजे बाहेरील गुंतवणुकीशिवाय विकसित झाली आहे.

अमेरिका सोडून तामिळनाडूच्या गावात स्थायिक झाले.

2019 मध्ये वेम्बू यांनी अमेरिका सोडून दिल्ली, मुंबई, बंगळुरूऐवजी तामिळनाडूच्या तेनाकासी जिल्ह्यातील एका छोट्या गावात स्थायिक होण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी तिथूनच ZOHO चालवायला सुरुवात केली. त्यांचे मत आहे की, भारतातील गावे देखील तंत्रज्ञान आणि रोजगाराचे केंद्र बनू शकतात. आज ZOHO ची अनेक कार्यालये लहान शहरे आणि ग्रामीण भागात आहेत.

ZOHO ने 2021 मध्ये Arratai हे मेसेजिंग ॲप लॉन्च केले होते.

मायक्रोसॉफ्ट आणि गुगलला देत आहेत टक्कर

ZOHO ने फक्त Arratai च नाही तर मायक्रोसॉफ्ट आणि गुगलला टक्कर देण्यासाठी अनेक सॉफ्टवेअर आणि ॲप्स तयार केले आहेत. आता ZOHO च्या 50 पेक्षा जास्त क्लाउड-आधारित सॉफ्टवेअरचा वापर 180 पेक्षा जास्त देशांमध्ये 1 कोटी पेक्षा जास्त लोकसंख्या करत आहे. ई-मेल, अकाउंटिंग, CRM आणि HR मॅनेजमेंट यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये याचा मोठ्या प्रमाणात वापर होत आहे.

भारताचे 39 वे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती बनले.

2024 मध्ये फोर्ब्सनुसार, ते भारताचे 39 वे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहेत, ज्यांची संपत्ती अंदाजे 5.85 अब्ज डॉलर इतकी आहे. 2024 च्या फोर्ब्सच्या यादीत वेम्बू आणि त्यांचे भावंड मिळून भारतातील 100 सर्वात श्रीमंत लोकांमध्ये 51 व्या स्थानावर राहिले.

श्रीधर वेम्बू यांनी 1990 च्या दशकाच्या शेवटी प्रमिला श्रीनिवासन यांच्याशी लग्न केले होते.

पत्नीने घटस्फोटासाठी अर्ज दाखल केला.

वेम्बू यांची पत्नी प्रमिला एक कुशल शिक्षणतज्ज्ञ होत्या आणि कुटुंबाच्या व्यवसायात सक्रियपणे सहभागी होत्या. दोघांना एक मुलगा आहे, ज्याचे नाव सिद्धू आहे. सिद्धू ऑटिझम (मानसिक आजार) ने ग्रस्त आहे.

2019 साली वेम्बू यांनी अमेरिका सोडून भारतात आले. पण प्रमिला आपल्या मुलासोबत अमेरिकेतच राहिल्या. अशा परिस्थितीत दोघांमधील संवाद कमी झाला आणि दुरावा वाढू लागला.

प्रमिला यांनी 2020 मध्ये घटस्फोटासाठी अर्ज केला. त्यांचा दावा आहे की, भारतात स्थायिक झाल्यानंतर वेम्बू यांनी त्यांना आणि त्यांचा मुलगा सिद्धूला भावनिकरित्या दुर्लक्षित केले.

यासोबतच प्रमिला यांनी वेम्बू यांच्यावर आरोप केला की, त्यांनी घटस्फोटाच्या करारामध्ये मालमत्ता वाटणी टाळण्यासाठी त्यांच्या काही आर्थिक मालमत्ता लपवल्या.

मात्र, वेम्बू यांनी सर्व आरोप फेटाळून लावले आणि सांगितले की, त्यांनी नेहमीच त्यांच्या पत्नी आणि मुलाला पाठिंबा दिला आहे. तसेच, त्यांच्या खर्चासाठी आणि वैद्यकीय उपचारांसाठी मोठी रक्कम हस्तांतरित केली आहे.