समाज आपल्याला शिकवतो की मित्र असणे आवश्यक आहे. जवळचे मित्र नसतील तर ती एक कमतरता मानली जाते, जणू काहीतरी चुकीचे घडले आहे. पण अलीकडील मानसशास्त्रीय संशोधनातून असे दिसून येते की जवळचे मित्र नसण्याचे स्वतःचे फायदे आहेत. अनेकदा मित्रांच्या अनुपस्थितीमुळे व्यक्तीला स्वतःला भेटण्याची संधी मिळते. जेव्हा सल्ला देणारे कोणी नसते, तेव्हा निर्णय स्वतःच घ्यावे लागतात, जसे की नोकरी बदलणे, नातेसंबंधावर निर्णय घेणे किंवा जीवनाची दिशा ठरवणे. मानसशास्त्रज्ञ म्हणतात की वारंवार आपल्या निर्णयांवर ठाम राहिल्याने आत्मविश्वास आतून मजबूत होतो. हा टाळ्यांवर नाही, तर जबाबदारीवर आधारित विश्वास असतो. यामुळे आत्मविश्वास वाढतो. भावनिक बळकटी मिळते मित्र नसतील तर दुःख लवकर बाहेर पडत नाही. ‘सर्व ठीक होईल’ असे लगेच म्हणणारे कोणी नसते. पण संशोधन सांगते की, जे लोक त्वरित मदतीशिवाय आपल्या भावना सहन करायला शिकतात, त्यांची भावनिक ताकद अधिक स्थायी असते. अमेरिकेतील होप कॉलेजचे मानसशास्त्रज्ञ डॅरिल टोंजेरेन यांच्या मते, एकटे राहिल्याने ही समज विकसित होते की वेदना येते. थोडा वेळ थांबते आणि नंतर निघूनही जाते. यामुळे अंतर्मनाचा आवाज स्पष्ट होऊ लागतो. जेव्हा कोणी तुमच्या विचारांना सतत बरोबर किंवा चूक ठरवणारे नसते, तेव्हा तुम्ही स्वतःला प्रश्न विचारता. आत्मचिंतन करता. एकटे सिनेमाला जाणे, जेवण करणे, प्रवास करणे. सुरुवातीला हे अस्वस्थ वाटते, पण काही काळानंतर त्याला दिसते की सर्व ठीक आहे. मानसशास्त्रज्ञ याला आत्मबळ किंवा आत्मनिर्भर बनण्याचे प्रशिक्षण म्हणतात. मित्रांशिवाय माणूस अभिनयही कमी करतो. ‘मजेदार मित्र’ बनण्याचा दबाव नाही, ‘नेहमी समजूतदार’ दिसण्याची सक्ती नाही. या रिकाम्या जागेत खरी आवड-नावड समोर येते- काय खरंच आवडतं आणि काय फक्त साथ देण्यासाठी केलं जात होतं. डॅरिल टोंजेरेन म्हणतात की, अर्थपूर्ण जीवनाची समज अनेकदा एकांतात अधिक खोलवर जाते. जेव्हा सामाजिक गोंधळ कमी होतो, तेव्हा व्यक्ती आपली मूल्ये अधिक स्पष्टपणे पाहू शकतो. स्वतःशी नाते: एकांत काही हिरावून घेत नाही, खूप काही शिकवतो नवीन संशोधन आणि जीवनातील अनुभवांच्या कथा सांगतात की एकाकीपणाचा काळ नेहमी नकारात्मक नसतो, तर तो तुम्हाला आतून मजबूत, स्पष्ट आणि भावनिकदृष्ट्या आत्मनिर्भर बनवण्याचा धडा ठरू शकतो. आपुलकी मिळवण्यासाठी दिखावा करण्याची गरज नाही: टोंजेरेन म्हणतात की जवळच्या मैत्रीतही एक छुपा समन्वय असतो. जी गोष्ट हसू आणते, तिला प्रोत्साहन दिले जाते. जे मत तणाव वाढवते, ते कमी केले जाते. समूहासोबत ताल जुळवू लागतात. मित्र नसतील, समूह नसेल तर ही जुळवाजुळव कमी होते. अशा परिस्थितीत एकटे असताना तुमचा स्वतःवरील विश्वास अधिक विश्वासार्ह पद्धतीने वाढतो.
Source link
