युक्रेनचे अध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी संरक्षण मंत्री मिखाइलो फेडोरोव्ह यांना नियुक्तीनंतर अवघ्या सहा महिन्यांनी पदावरून हटवले. या निर्णयानंतर गुरुवारी युद्ध सुरू झाल्यापासून प्रथमच देशातील अनेक शहरांमध्ये निदर्शने झाली. राजधानी कीवमध्ये मोठ्या संख्येने निदर्शक रस्त्यावर उतरले. याव्यतिरिक्त, ओडेसा, ल्विव्ह आणि रशियन हल्ल्यांचा सतत सामना करत असलेल्या खारकीव शहरातही लोकांनी निदर्शने केली. खारकीवमध्ये 300 हून अधिक लोक हातात फलक घेऊन रस्त्यावर उतरले आणि “लाज बाळगा, लाज बाळगा” अशा घोषणा दिल्या. 35 वर्षीय फेडोरोव्ह युक्रेनच्या ड्रोन युद्ध कार्यक्रमाचा सर्वात मोठा चेहरा मानले जात होते. त्यांना युक्रेनमध्ये ड्रोन आणि रोबोटच्या मदतीने युद्ध लढण्याच्या रणनीतीचे प्रमुख समर्थक मानले जात होते. त्यांच्या हटवण्यामुळे आता हा प्रश्न निर्माण झाला आहे की, रशियासारख्या मोठ्या सैन्याचा सामना करण्यासाठी युक्रेनची नवीन तंत्रज्ञान आणि ड्रोनवर आधारित रणनीती यापुढेही पूर्वीप्रमाणेच सुरू राहील की नाही. फेडोरोव्ह यांना हटवणे हा झेलेन्स्की सरकारच्या मोठ्या बदलाचा एक भाग आहे. याच फेरबदलात पंतप्रधानांनाही हटवण्यात आले आहे. आधी डिजिटल मंत्री होते, नंतर संरक्षण मंत्री झाले संरक्षण मंत्री होण्यापूर्वी फेडोरोव्ह युक्रेनचे डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन (ई-गव्हर्नन्स) मंत्री होते. ते अनेक वर्षांपासून झेलेन्स्कीचे सर्वात विश्वासार्ह तांत्रिक सल्लागार देखील होते. जानेवारीमध्ये संरक्षण मंत्री झाल्यानंतर त्यांनी सैन्यात नवीन तंत्रज्ञान, ड्रोन आणि रोबोटचा वापर वेगाने वाढवला. त्याच दरम्यान युक्रेनचे अनेक जुने ड्रोन प्रकल्प यशस्वी होऊ लागले. युक्रेनने रशियाच्या आत शेकडो किलोमीटर दूरपर्यंत सतत ड्रोन हल्ले केले आणि ताब्यात असलेल्या क्रिमियाला लक्ष्य करून तेथील रशियन सैन्याच्या पुरवठ्यावर आणि तळांवर हल्ले केले. या यशांमुळे युक्रेनमधील लोकांचा विश्वास वाढला की नवीन तंत्रज्ञानाच्या मदतीने रशियाचा मुकाबला करता येऊ शकतो. सुरुवातीपासूनच सैन्याच्या जनरलांशी मतभेद होते अनेक अहवालानुसार, संरक्षण मंत्री फेडोरोव्ह यांना हटवण्यामागे भ्रष्टाचार किंवा अपयश नव्हते, तर सैन्याचे शीर्ष जनरल आणि कमांडर-इन-चीफ ओलेक्सांद्र सिरस्की यांच्याशी त्यांचे तीव्र मतभेद होते. जानेवारीमध्ये संरक्षण मंत्री झाल्यानंतर लगेचच फेडोरोव्ह यांचा त्यांच्याशी वादविवाद सुरू झाला होता. फेडोरोव्ह यांचे मत होते की, भविष्यातील युद्ध ड्रोन, रोबोट आणि नवीन तंत्रज्ञानाने लढले जाईल. पण सिरस्की यांचे म्हणणे होते की, ही विचारसरणी पूर्णपणे व्यावहारिक नाही. त्यांचे मत होते की, युद्ध जिंकण्यासाठी अजूनही सैनिकांना आघाडीवर जाऊन लढावे लागेल. फक्त ड्रोनने युद्ध जिंकता येणार नाही. दोघांमधील आपापसातील बोलणेही थांबले होते. अध्यक्ष झेलेन्स्की यांनी नेतृत्वातील हा संघर्ष सोडवण्यासाठी सैन्याच्या जनरलांची बाजू घेतली आणि फेडोरोव्ह यांना हटवण्याचा निर्णय घेतला. संरक्षण उद्योगातील मोठ्या कंपन्याही नाराज झाल्या फेडोरोव्ह यांनी शस्त्रे खरेदी करण्याची व्यवस्था बदलण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे अब्जावधी डॉलर्सच्या संरक्षण उद्योगाशी संबंधित अनेक कंत्राटदार त्यांचे विरोधक बनले. त्यांनी ब्रेव्ह-1 नावाचे ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म सुरू केले, ज्याला लोक ‘शस्त्रास्त्रांचे ॲमेझॉन’ म्हणत होते. याद्वारे सैनिक त्यांच्या गरजेनुसार काही शस्त्रे आणि उपकरणे स्वतः ऑनलाइन निवडू शकत होते आणि मागवू शकत होते. याशिवाय, त्यांनी डॉटचेन नावाचे आणखी एक प्लॅटफॉर्मही सुरू केले. या दोन्ही प्रणालींमुळे शस्त्रे खरेदी करण्याची पारंपरिक सरकारी प्रक्रिया कमकुवत होऊ लागली. यामुळे शस्त्र कंपन्यांची लॉबिंग आणि बंद दाराआड होणाऱ्या संरक्षण करारांवर परिणाम झाला. याच कारणामुळे अनेक मोठे संरक्षण कंत्राटदार त्यांच्या विरोधात गेले. सैन्यातही विरोध होता काही लष्करी अधिकाऱ्यांचे म्हणणे होते की, फेडोरोव्ह यांना लष्करी अनुभव नव्हता. त्यांच्या टीकाकारांचे म्हणणे होते की, ते युद्धाचा अनुभव असलेले अधिकारी नसून, चांगले सादरीकरण (प्रेजेंटेशन) करणारे व्यक्ती आहेत. त्यांचे अनेक वरिष्ठ सहकारीही यापूर्वी डिजिटल मंत्रालयात काम करत होते. ते सैन्यातून आले नव्हते. यामुळेही सैन्यात त्यांच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत राहिले. फेडोरोव्ह यांच्या एका वरिष्ठ सहकाऱ्याने स्केल्या (Skelya) नावाच्या हल्लेखोर लष्करी युनिटवर टीका केली होती. त्यांनी म्हटले होते की, त्या युनिटला युद्धात मोठे नुकसान झाले. याला उत्तर म्हणून स्केल्या युनिटने टोमणा मारत म्हटले की, जर त्यांना युद्धाची इतकी समज असेल, तर त्यांनी स्वतः आघाडीवर जाऊन हल्ला करून दाखवावा. हा वादही खूप चर्चेत राहिला. संरक्षणमंत्र्यांची लोकप्रियताही समस्या बनली राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, फेडोरोव्ह यांची लोकप्रियता सातत्याने वाढत होती. ते ड्रोन कार्यक्रमाचा चेहरा बनले होते आणि लोकांमध्ये खूप लोकप्रिय होते. कीवमधील स्वतंत्र थिंक टँक पेंटा सेंटर फॉर पॉलिटिकल स्टडीजचे प्रमुख वोलोदिमिर फेसेन्को म्हणाले, “झेलेन्स्कींना वाटते की सरकारमध्ये सर्वात मोठा चेहरा तेच राहावेत.” फेसेन्को यांनी असेही म्हटले की, फेडोरोव्ह यांना विरोधी नेत्यांचाही पाठिंबा मिळू लागला होता. असे शक्य आहे की झेलेन्स्कींनी यालाही आपल्यासाठी राजकीय धोका म्हणून पाहिले असेल. युक्रेनची वृत्तसंकेतस्थळ उक्राइन्स्का प्रावदा नुसार, अध्यक्ष झेलेन्स्कींनी त्यांच्या राजकीय सहकाऱ्यांना सांगितले की, फेडोरोव्ह, लष्कराचे वरिष्ठ अधिकारी आणि संरक्षण उद्योगातील वाढते वाद आता त्यांच्यासाठी हाताळणे कठीण झाले होते. रिपोर्टनुसार, हेच कारण ठरले की अखेरीस झेलेन्स्की यांनी त्यांना संरक्षण मंत्रिपदावरून हटवण्याचा निर्णय घेतला.
Source link
