2 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
देशात सध्या LPG (लिक्विड पेट्रोलियम गॅस) ची थोडी टंचाई आहे. सायबर ठग याचाच फायदा घेऊन LPG ग्राहकांना लक्ष्य करत आहेत. भारत सरकारने या फसवणुकीबद्दल लोकांना सावध केले आहे.
स्कॅमर आधी बनावट मेसेज पाठवतात, ज्यात लिहिलेले असते- “तुमची LPG सिलेंडर सबसिडी बंद केली जाईल. KYC अपडेट करण्यासाठी येथे क्लिक करा.” ते बनावट लिंकद्वारे तुमचा OTP, बँक डिटेल्स आणि UPI अप्रूव्हल मिळवून बँक खाते रिकामे करू शकतात. या स्कॅमबद्दल जाणून घेणे आणि सावध राहणे महत्त्वाचे आहे.
म्हणूनच ‘सायबर लिटरसी’ या कॉलममध्ये आज आपण ‘LPG सबसिडी स्कॅम’ बद्दल बोलणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की-
- स्कॅमर लोकांना कसे फसवतात?
- अशा प्रकारच्या सायबर फसवणुकीपासून कसे वाचावे?
तज्ज्ञ: राहुल मिश्रा, सायबर सिक्युरिटी सल्लागार, उत्तर प्रदेश पोलिस
प्रश्न- LPG सबसिडी स्कॅम काय आहे?
उत्तर- ही एक सायबर फसवणूक आहे, ज्यामध्ये स्कॅमर गॅस सबसिडी, KYC अपडेट किंवा गॅस कनेक्शन बंद होण्याचे भय दाखवून लोकांना फसवतात.
प्रश्न- ठग LPG सबसिडीच्या नावाखाली लोकांना कसे लक्ष्य करत आहेत?
उत्तर- हे क्रमवार पद्धतीने समजून घ्या-
- सायबर ठग एसएमएस, व्हॉट्सॲप मेसेज, ईमेल किंवा फोन कॉलद्वारे ग्राहकांशी संपर्क साधतात.
- ठग दावा करतात की, ग्राहकाची केवायसी (KYC) अपूर्ण आहे. त्यामुळे त्याची एलपीजी (LPG) सबसिडी बंद होणार आहे किंवा त्याचे गॅस कनेक्शन बंद केले जाईल.
- यानंतर ते एक बनावट लिंक पाठवतात आणि त्यावर क्लिक करून केवायसी (KYC) अपडेट करण्यास किंवा सबसिडी पडताळणी करण्यास सांगतात.
- जेव्हा ग्राहक लिंकवर क्लिक करतो, तेव्हा त्याच्याकडून आधार क्रमांक, बँक तपशील, डेबिट/क्रेडिट कार्डची माहिती, ओटीपी (OTP) इत्यादी मागतात.
- जसा व्यक्ती आपले तपशील शेअर करतो, ठग त्याच्या बँक खात्यातून पैसे काढून घेतात.
- अनेक प्रकरणांमध्ये, ठग रिमोट ॲक्सेस ॲप डाउनलोड करून मोबाईलचा ॲक्सेस घेतात आणि बँक खात्यातून पैसे काढून घेतात.
प्रश्न- स्कॅमर्स लोकांना कोणते मेसेज पाठवतात?
उत्तर- स्कॅमर्स असे मेसेज पाठवतात, ज्यात भीती आणि घाईचे वातावरण निर्माण केले जाते. जसे की-
- “तुमची LPG सबसिडी थांबवण्यात आली आहे.”
- “LPG KYC अपूर्ण आहे, त्वरित अपडेट करा.”
- “तुमचे गॅस कनेक्शन बंद होणार आहे.”
- “सबसिडी सुरू ठेवण्यासाठी येथे क्लिक करा.”
प्रश्न- स्कॅमर्स कोणती माहिती मागतात आणि त्याचा कसा गैरवापर करू शकतात.
उत्तर- सायबर ठग LPG सबसिडी ब्लॉक झाल्याचे किंवा KYC अपडेट करण्याचे आमिष दाखवून लोकांकडून अनेक प्रकारची संवेदनशील आर्थिक माहिती मागतात. जसे की-
- आधार क्रमांक
- बँक तपशील
- डेबिट/क्रेडिट कार्ड क्रमांक
- नेट बँकिंग लॉगिन तपशील
- ओटीपी/सीव्हीव्ही
- यूपीआय पिन
या तपशिलांचा वापर करून ठग-
- बँक खात्यातून पैसे काढू शकतात.
- UPI द्वारे अनधिकृत पेमेंट करू शकतात.
- डेबिट/क्रेडिट कार्डने ऑनलाइन शॉपिंग करू शकतात.
- ओळखीचा गैरवापर करू शकतात.
- बनावट कर्ज घेऊ शकतात.
प्रश्न- बनावट KYC अपडेट आणि खरी KYC प्रक्रिया यात काय फरक आहे?
उत्तर- खरी KYC प्रक्रिया केवळ LPG कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइट, ॲप किंवा अधिकृत गॅस एजन्सीद्वारे केली जाते.
- यात कधीही फोन, SMS किंवा लिंकद्वारे OTP, UPI PIN, CVV किंवा पासवर्ड मागितला जात नाही.
- तर, बनावट KYC मध्ये ठग भीती किंवा घाई निर्माण करून संशयास्पद लिंक पाठवतात आणि बँकिंग किंवा वैयक्तिक तपशील मागतात.
सर्व फरक ग्राफिकमध्ये पाहा-
प्रश्न- LPG कंपन्या फोन, SMS किंवा व्हॉट्सॲपवर OTP मागतात का?
उत्तर- नाही, LPG कंपन्या आणि गॅस एजन्सी कधीही फोन, SMS, व्हॉट्सॲपवर OTP किंवा पासवर्डसारखी संवेदनशील माहिती मागत नाहीत. अशी मागणी झाल्यास सतर्क रहा. हे सायबर फसवणुकीचे लक्षण आहे.
प्रश्न- एलपीजी संबंधित मेसेज किंवा कॉलची पडताळणी कशी करावी?
उत्तर- जर एलपीजी सबसिडी, केवायसी अपडेट किंवा गॅस कनेक्शन बंद होण्यासंबंधी कोणताही मेसेज किंवा कॉल आला तर त्यावर लगेच विश्वास ठेवू नका. मेसेज किंवा कॉलची पडताळणी करण्यासाठी ही पाऊले उचला-
- आपल्या गॅस एजन्सीशी थेट संपर्क साधून माहितीची पुष्टी करा.
- एलपीजी कंपनीच्या अधिकृत ग्राहक सेवा क्रमांकावर संपर्क साधा.
- कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइट/अॅपवर जाऊन स्टेटस तपासा.
- मेसेज पाठवणाऱ्या नंबरची आणि लिंकमध्ये दिलेल्या URL ची काळजीपूर्वक तपासणी करा.
लक्षात ठेवा- जर त्वरित कारवाईसाठी दबाव आणला जात असेल तर मेसेज आणि कॉल बनावट आहे.
लक्षात ठेवा- जर ओटीपी, यूपीआय पिन, सीव्हीव्ही किंवा बँक तपशील मागितला जात असेल तर तो बनावट आहे.
लक्षात ठेवा- कोणत्याही KYC किंवा सबसिडी अपडेटची माहिती केवळ अधिकृत स्त्रोतांकडूनच घ्या.
प्रश्न- एलपीजी सबसिडी घोटाळ्यापासून कसे वाचाल?
उत्तर- या घोटाळ्यापासून वाचण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे कोणत्याही मेसेज, कॉल किंवा लिंकवर लगेच विश्वास ठेवू नका. एलपीजी सबसिडी, KYC किंवा गॅस कनेक्शनशी संबंधित कोणत्याही माहितीची पुष्टी नेहमी अधिकृत स्त्रोतांकडूनच करा. ग्राफिकमध्ये एलपीजी सबसिडी घोटाळ्यापासून वाचण्याचे मार्ग पाहा-
प्रश्न- एलपीजी सबसिडी स्टेटस तपासण्याचा योग्य मार्ग कोणता आहे?
उत्तर- एलपीजी सबसिडी स्टेटस संबंधित गॅस कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइट, ॲप किंवा गॅस एजन्सीद्वारे तपासा.
- तुम्ही तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबर आणि ग्राहक क्रमांकाच्या मदतीने सबसिडीची माहिती पाहू शकता.
- तुमच्या बँक खात्यातील नोंदी पाहूनही सबसिडी जमा झाल्याची खात्री करू शकता.
- कोणत्याही थर्ड-पार्टी लिंकवर किंवा अनोळखी वेबसाइटवर तुमची माहिती नोंदवण्यापासून टाळा.
प्रश्न- एलपीजी केवायसी (KYC) अपडेट करण्याचा योग्य मार्ग कोणता आहे?
उत्तर- एलपीजी केवायसी (KYC) अपडेट नेहमी संबंधित गॅस कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइट, मोबाइल ॲप किंवा अधिकृत गॅस एजन्सीमार्फतच करा.
यासाठी तुम्ही-
- आपल्या गॅस एजन्सीमध्ये जाऊन आवश्यक कागदपत्रे जमा करून KYC करू शकता.
- LPG कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइट किंवा ॲपवरून स्वतः KYC प्रक्रिया पूर्ण करू शकता.
- ग्राहक सेवा केंद्र किंवा हेल्पलाइन नंबरवर संपर्क साधून योग्य प्रक्रियेची माहिती घेऊ शकता.
- काही शंका असल्यास, थेट गॅस एजन्सी किंवा LPG कंपनीच्या अधिकृत कस्टमर केअरशी संपर्क साधून माहितीची पुष्टी करू शकता.
प्रश्न- जर चुकून OTP किंवा बँक तपशील शेअर झाले तर काय करावे?
उत्तर- अशा परिस्थितीत त्वरित कारवाई करणे आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत तुम्ही–
- त्वरित तुमच्या बँकेच्या ग्राहक सेवा हेल्पलाइनवर संपर्क साधा.
- डेबिट/क्रेडिट कार्ड आणि UPI सेवा ब्लॉक करा.
- नेट बँकिंग आणि UPI PIN त्वरित बदला.
- सायबर हेल्पलाइन क्रमांक 1930 वर कॉल करून तक्रार नोंदवा.
- संशयास्पद व्यवहार दिसल्यास त्वरित बँकेला कळवा.
- फसवणुकीशी संबंधित SMS, स्क्रीनशॉट आणि कॉल डिटेल्स सुरक्षित ठेवा.
- गरज पडल्यास जवळच्या सायबर पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार करा.
प्रश्न- सायबर फसवणूक झाल्यास कुठे आणि कशी तक्रार करावी?
उत्तर- सायबर फसवणूक झाल्यास त्वरित राष्ट्रीय सायबर क्राईम हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर ऑनलाइन तक्रार नोंदवा. तक्रार करताना सर्व पुरावे आपल्याजवळ ठेवा.
