ओडिशातील जगन्नाथ मंदिरात सोमवारी देवस्नान पौर्णिमा साजरी केली जाईल. विश्वप्रसिद्ध रथयात्रेपूर्वी साजऱ्या होणाऱ्या या उत्सवात भगवान जगन्नाथ, देवी सुभद्रा आणि भगवान बलभद्र यांना स्नान घालण्यात येईल. वर्षभरात ही एकमेव वेळ असते, जेव्हा तिन्ही देवतांना भक्तांसमोर स्नान घालण्यात येते. थंड पाण्याने स्नान केल्यानंतर 15 दिवस दर्शन देत नाहीत भगवान देवाला तीव्र उष्णतेपासून आराम देण्यासाठी थंड पाण्याच्या १०८ घागरींनी स्नान घालण्यात येते. मंदिराच्या उत्तरेला असलेल्या सोन्याच्या विहिरीतून हे पाणी आणले जाते. अशी मान्यता आहे की, या शाही स्नान समारंभामुळे तिन्ही देव आजारी पडतात आणि १५ दिवस सार्वजनिक दर्शनापासून दूर राहतात. या कालावधीला ‘अनावसर’ काळ म्हटले जाते. हा ज्येष्ठ पौर्णिमेपासून आषाढ अमावस्येपर्यंत चालतो. या दिवसांमध्ये देव भक्तांना दर्शन देत नाहीत. त्यामुळे पर्यायी प्रतिमांच्या रूपात मंदिरात भगवान जगन्नाथ, देवी सुभद्रा आणि भगवान बलभद्र यांच्या पट्टचित्रांची पूजा केली जाते. या चित्रांनाच दर्शनासाठी ठेवले जाते. १५ दिवसांनंतर देव ‘नवयौवन रूपात’ दर्शन देतात. आवाजावर असते बंदी, मंदिरात घंटाही वाजवली जात नाही परंपरेनुसार, आजारी देवतांना राज वैद्यांच्या देखरेखीखाली एकांत कक्षात ठेवले जाते. असे म्हटले जाते की राज वैद्यांच्या आयुर्वेदिक औषधाने (पंचन) देवता दोन आठवड्यांत बरे होतात. आवाजामुळे देवाला त्रास होऊ नये म्हणून मंदिर परिसरात घंटाही वाजवली जात नाही. या काळात मंदिरात कोणतेही बांधकाम केले जात नाही. स्नान पर्वाच्या पार्श्वभूमीवर सोमवारी पुरीमध्ये 3 ते 4 लाख भाविक पोहोचू शकतात. पुरी शहरात 79 प्लाटून पोलीस दल तैनात करण्यात आले आहे. संपूर्ण शहरात सीसीटीव्ही कॅमेरे लावण्यात आले आहेत. राजा इंद्रद्युम्नने सोन्याच्या विटा लावल्या, म्हणूनच आहे सोन्याची विहीर सोन्याची विहीर मंदिर परिसरात आहे. ती वर्षातून एकदा ज्येष्ठ पौर्णिमेच्या दिवशीच उघडली जाते. तिची देखरेख करणारे सुना गोसाईं यांच्या मते, खोली कोणालाही माहीत नाही. पण विहिरीची रुंदी 4-5 चौरस फूट आहे. विहिरीच्या आतल्या भिंतींवर मंदिराचे संस्थापक राजा इंद्रद्युम्न यांनी सोन्याच्या विटा लावल्या होत्या. तिच्यावर 2 टनांचे लोखंडी झाकण आहे. त्यामुळे ते 15 ते 17 सेवक मिळून उचलतात. पितळेच्या 108 घागरींमध्ये पाणी भरले जाते. जगन्नाथजींना 35, बलभद्रजींना 33 आणि सुभद्राजींना 22 घड्यांनी स्नान घालतात श्री मंदिराच्या परंपरेनुसार, देवाला 108 घड्यांमध्ये स्नान घालण्यात येते. जगन्नाथजींना 35, बलभद्रजींना 33, सुभद्राजींना 22 आणि सुदर्शनजींना 18 घड्यांनी स्नान घालण्यात येते. जगन्नाथजींचे वरिष्ठ सेवायत डॉ. शरत चंद्र मोहंती यांच्या मते, जलाभिषेकाचा क्रम देखील वेगळा असतो. सर्वात आधी सुदर्शनजींना, त्यानंतर बलभद्रजींना, सुभद्राजींना आणि शेवटी जगन्नाथजींना स्नान घालण्यात येते. माहितीनुसार, या वर्षी रथयात्रा 16 जुलै रोजी निघेल.
Source link
