फिफा विश्वचषक २०२६ मैदानासोबतच खेळाडूंच्या नागरिकत्वाच्या आणि स्थलांतराच्या (मायग्रेशन) रंजक आकडेवारीमुळेही चर्चेत आहे. ४८ संघांमधील १,२४८ खेळाडूंपैकी २९२ खेळाडू ज्या देशात त्यांचा जन्म झाला, त्या देशासाठी खेळत नाहीत.

या स्पर्धेत फक्त ८ संघ असे आहेत ज्यांमध्ये परदेशी वंशाचा एकही खेळाडू नाही. स्थलांतर, जुने वसाहती संबंध आणि फिफाच्या बदललेल्या नियमांमुळे विश्वचषकाचे चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. आकडेवारीनुसार, फ्रान्स सर्वात पुढे आहे. या विश्वचषकात फ्रान्समध्ये जन्मलेले ९८ खेळाडू सहभागी होत आहेत, परंतु यापैकी ७६ खेळाडू फ्रान्सऐवजी इतर देशांचे प्रतिनिधित्व करत आहेत.

फुटबॉलमध्ये ही परिस्थिती नवीन नाही. १९३० च्या पहिल्या विश्वचषकात अमेरिकन संघात इंग्लंड आणि स्कॉटलंडमध्ये जन्मलेले खेळाडू होते. काळानुसार फिफाने दुहेरी नागरिकत्वाच्या नियमांमध्ये अनेक बदल केले. आधी युवा स्तरावर एका देशासाठी खेळल्यानंतर संघ बदलता येत नव्हता, परंतु २००४ आणि २००९ मध्ये अल्जेरियाच्या मागणीनुसार नियमांमध्ये शिथिलता आणली गेली.

नवीन नियमानुसार, जर एखाद्या खेळाडूने 21 वर्षांपूर्वी जास्तीत जास्त 3 स्पर्धात्मक सामने खेळले असतील, तर शेवटच्या सामन्यानंतर तीन वर्षांनी तो आपला राष्ट्रीय संघ बदलू शकतो. याव्यतिरिक्त, जन्म, आई-वडील किंवा आजी-आजोबांच्या जन्मस्थानावर किंवा संबंधित देशात सलग पाच वर्षे राहण्याच्या आधारावरही संघ निवडला जाऊ शकतो. जमाल मुसियाला, फोलारिन बालोगन आणि डेक्लान राइस यांसारखे खेळाडू याची मोठी उदाहरणे आहेत. डिएगो कोस्टानेही ब्राझीलसाठी मैत्रीपूर्ण सामने खेळल्यानंतर स्पेनची निवड केली होती. तथापि, 2004 मध्ये ब्राझीलचा स्ट्रायकर एल्टनला कोणत्याही कौटुंबिक संबंधांशिवाय मोठी रक्कम देऊन कतारचे नागरिकत्व देण्याची बाबही समोर आली होती.

या नियमांमुळे आता फुटबॉल फेडरेशन योग्य खेळाडूंच्या शोधासाठी अत्यंत आधुनिक आणि अनपेक्षित पद्धती वापरत आहेत. ते एजंट्सव्यतिरिक्त लिंक्डइन, व्हॉट्सॲप आणि ‘फुटबॉल मॅनेजर’ सारख्या व्हिडिओ गेम्सच्या डेटाबेसचा आधार घेत आहेत. कॅनडाच्या ल्यूक डी फौगरोल्सची निवड वडिलांनी प्रशिक्षकाला पाठवलेल्या लिंक्डइन मेसेजमुळे आणि अल्फी जोन्सची निवड सौना बाथमध्ये झालेल्या संवादातून शक्य झाली. ‘फुटबॉल मॅनेजर’ गेममुळे चिलीला बेन ब्रेरेटन डियाज मिळाले. फेडरेशन थेट कुटुंबांशीही संपर्क साधत आहेत; पोलंड फुटबॉल असोसिएशनच्या अध्यक्षांनी तर न्यूयॉर्कला जाऊन युवा खेळाडू ज्युलियन हॉलच्या आईची भेट घेतली आणि त्यांना पोलंडची जर्सी भेट दिली. परदेशी वंशाच्या खेळाडूंची ही स्पर्धा वर्ल्ड कपचा एक स्थायी भाग बनली आहे.

अल्जेरियाच्या संघात 50% परदेशी वंशाचे खेळाडू

आपल्या संघात सर्वाधिक परदेशी वंशाचे खेळाडू समाविष्ट करण्यात अल्जेरिया (१३) अव्वल स्थानी आहे, तर हैतीमध्ये १२ असे खेळाडू आहेत. पहिल्यांदाच खेळणाऱ्या कुराकाओच्या संघात एका खेळाडूला वगळता सर्व खेळाडू डच वंशाचे आहेत. कतारच्या संघात ११ वेगवेगळ्या देशांमध्ये जन्मलेले खेळाडू आहेत. तर, मोरोक्कोने तर ब्राझीलविरुद्धच्या सामन्याच्या दुसऱ्या हाफमध्ये असे सर्व ११ खेळाडू मैदानात उतरवले ज्यांचा जन्म मोरोक्कोबाहेर झाला होता.