इराणची प्रसिद्ध गायिका परस्तू अहमदी आणि त्यांच्यासोबत काम करणाऱ्या 8 लोकांना ऑनलाइन मैफिलीसाठी प्रत्येकी 74 फटक्यांची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे. त्यांना 2 वर्षांसाठी देश सोडण्यास आणि 2 वर्षांसाठी कोणत्याही कलात्मक गतिविधींवर बंदी घालण्यात आली आहे. ही शिक्षा इराणच्या कोम प्रांतातील न्यायालयाने यूट्यूबवर प्रकाशित केलेल्या एका मैफिलीच्या प्रकरणात सुनावली आहे. न्यायालयाने कलाकारांवर अश्लील सामग्री प्रकाशित केल्याचा आणि सार्वजनिक सभ्यतेचे उल्लंघन केल्याचा आरोप लावला आहे. हे प्रकरण डिसेंबर 2024 चे आहे. त्यावेळी 29 वर्षीय परस्तू अहमदी यांनी हिजाब न घालता यूट्यूबवर एक थेट मैफिल केली होती. यादरम्यान त्यांनी इराणचे लोकप्रिय देशभक्तीपर गीत ‘अज खूने जवानाने वतन’ (मातृभूमीच्या तरुणांच्या रक्ताने) गायले होते. मैफिलीचा व्हिडिओ काही वेळातच व्हायरल झाला. यूट्यूबवर तो लाखो लोकांनी पाहिला. व्हिडिओ जारी झाल्यानंतर इराणी अधिकाऱ्यांनी परस्तू अहमदी आणि अनेक संगीतकारांना काही काळासाठी ताब्यात घेतले होते. नंतर त्यांना सोडून देण्यात आले, परंतु व्हिडिओ प्रकाशित करण्याच्या प्रकरणात त्यांच्याविरुद्ध कायदेशीर कारवाई सुरू राहिली. गाण्यात 4 पुरुषांसोबत स्लीव्हलेस ड्रेसमध्ये दिसली परस्तू अहमदीने 27 मिनिटांचा एक व्हिडिओ शेअर केला होता, ज्यात ती हिजाबशिवाय आणि स्लीव्हलेस ड्रेस घालून चार पुरुष संगीतकारांसोबत गाताना दिसली होती. व्हिडिओच्या कॅप्शनमध्ये तिने याला काल्पनिक कॉन्सर्ट म्हटले होते. परस्तूच्या या कार्यक्रमाचा व्हिडिओ यूट्यूबवर लाखो वेळा पाहिला गेला. अनेक लोकांनी याला महिलांच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचे प्रतीक म्हटले, तर इराणी अधिकाऱ्यांनी याला कायद्याच्या विरोधात मानले. इराणमध्ये महिलांसाठी सार्वजनिक ठिकाणी हिजाब घालणे अनिवार्य आहे. अधिकाऱ्यांनी हिजाबशिवाय गाणे हे नियमांचे उल्लंघन मानले. महिला सार्वजनिक ठिकाणी एकट्याने गाणे गाऊ शकत नाहीत इराणच्या कायद्यानुसार, महिला सार्वजनिक ठिकाणी एकट्याने गाणे गाऊ शकत नाहीत किंवा हिजाबशिवाय लोकांसमोर येऊ शकत नाहीत. परस्तू अहमदीने हिजाबशिवाय आणि उघड्या खांद्यांसह सादरीकरण करून या दीर्घकाळापासून लागू असलेल्या निर्बंधांना खुले आव्हान दिले. व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर परस्तू अहमदी आणि तिच्यासोबत असलेल्या काही गायकांना ताब्यात घेण्यात आले होते. नंतर त्यांना सोडण्यात आले असले तरी, त्यांच्याविरुद्ध कायदेशीर कारवाई सुरूच राहिली. परस्तू 2022 मध्ये हिजाबविरोधी निदर्शनांदरम्यान पहिल्यांदा चर्चेत आल्या होत्या. तेव्हा त्यांच्यावर हिजाबविरोधी निदर्शनांना पाठिंबा देण्यासाठी गाणे गायल्याचा आरोप होता. यानंतर सुरक्षा यंत्रणांनी त्यांना चौकशीसाठी बोलावले होते आणि त्यांच्या घराची झडतीही घेतली होती. मानवाधिकार संघटनांनी नाराजी व्यक्त केली अमेरिकेतील मानवाधिकार संघटना सेंटर फॉर ह्यूमन राइट्स इन ईरान च्या ॲडव्होकसी डायरेक्टर बहार घंदेहरी यांनी या शिक्षेवर तीव्र टीका केली आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, केवळ गाणे गायल्याबद्दल आणि हिजाबशिवाय सार्वजनिक ठिकाणी दिसल्याबद्दल 74 फटक्यांची शिक्षा देणे हे दर्शवते की, इराणमधील मानवाधिकार परिस्थिती अजूनही बदललेली नाही. घंदेहरी म्हणाल्या की, इराणी सरकार जगासमोर स्वतःला उदार आणि सुधारणावादी दाखवण्याचा प्रयत्न करते, परंतु कलाकारांविरुद्ध अशी पावले तिचे खरे चित्र समोर आणतात. त्यांच्या मते, सरकार जे दाखवते आणि प्रत्यक्षात जे घडते, यात मोठा फरक आहे. मानवाधिकार वकील मोईन खजाएली यांनीही या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. त्यांनी सांगितले की, इराणी कायद्यात महिलांनी गाणे गाणे, संगीत कार्यक्रम करणे किंवा संगीताशी संबंधित सामग्री तयार करणे हा गुन्हा मानला जात नाही. अशा परिस्थितीत, या कामांना अश्लीलता पसरवण्यासारखा गुन्हा ठरवून शिक्षा देणे हा कायदेशीरदृष्ट्याही कमकुवत युक्तिवाद आहे. खजाएली यांचे म्हणणे आहे की, कलाकार, सामाजिक कार्यकर्ते किंवा सामान्य लोकांना चाबकाचे फटके मारण्यासारखी शिक्षा हा केवळ कायदेशीर मुद्दा नाही, तर मानवाधिकार मुद्दा देखील आहे. त्यांनी सांगितले की, जगातील अनेक मानवाधिकार संघटना चाबकाच्या शिक्षेला न्यायिक दंड नव्हे, तर छळ आणि अमानवीय वर्तन मानतात. इराणमध्ये हिजाबवरून दीर्घकाळापासून वाद 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर, इराणमध्ये महिलांसाठी हिजाब घालणे कायदेशीररित्या बंधनकारक आहे. कायद्यानुसार, महिलांना पुरुषांच्या उपस्थितीत डोके झाकावे लागते. तथापि, अनेक महिला या नियमांचा विरोध करत आहेत. हा मुद्दा 2022 मध्ये जगभरात चर्चेचा विषय बनला होता, जेव्हा 22 वर्षीय महसा अमिनीला तेहरानमध्ये हिजाब योग्य प्रकारे न घातल्याच्या आरोपाखाली ताब्यात घेण्यात आले होते. अटकेच्या तीन दिवसांनंतर तिचा मृत्यू झाला होता. इराण सरकारने म्हटले होते की तिचा मृत्यू आधीपासून असलेल्या आरोग्य समस्यांमुळे झाला. परंतु मानवाधिकार संघटना आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या तपास पथकाने या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालात म्हटले होते की अमिनीचा मृत्यू इराणी अधिकाऱ्यांच्या मारहाणीमुळे झाला. महसा अमिनीच्या मृत्यूनंतर संपूर्ण इराणात मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने झाली. हजारो महिला रस्त्यावर उतरल्या आणि हिजाब कायद्यांविरोधात आवाज उठवला. मात्र, सरकारने ही निदर्शने कठोरपणे दडपली. इराणमध्ये आधीही महिलांना शिक्षा मिळाली होती
Source link
