धार्मिक आणि खगोलशास्त्रीय दृष्ट्या १५ जून, सोमवार रोजी एक महासंयोग जुळून येत आहे. या दिवशी ज्येष्ठ अधिक मास (पुरुषोत्तम मास) चा शेवटचा दिवस आहे. त्याचबरोबर सोमवती अमावस्या आणि मिथुन संक्रांती देखील असेल. पंचांग गणनेनुसार एकाच दिवशी सोमवार, अमावस्या, सूर्य संक्रांती आणि अधिकमासचा योग शतकांमध्ये क्वचितच पाहायला मिळतो. या दिवशी, सकाळी ८:२३ पर्यंत सोमवती अमावस्या आणि संक्रांतीचे स्नान आणि दानासाठी संकल्प करणे महापुण्यदायी ठरेल. सनातन परंपरेनुसार अमावस्या पितरांसाठी, सोमवार शिवपूजेसाठी, अधिक मास विष्णू पूजेसाठी आणि संक्रांती सूर्य आराधनेसाठी खास दिवस असतो. या दिवशी पिंपळ आणि शिवपूजेसाठी देखील विशेष शुभ दिवस राहील. पुराणांनुसार, या दिवशी केलेले अनुष्ठान आणि स्नान-दानाचे पुण्यफळ अक्षय असते. म्हणजेच ते कधीही नष्ट होत नाही. 396 वर्षांपूर्वी असा योग जुळला होता, आता 2327 मध्ये दिसेल
ज्योतिषाचार्य डॉ. गणेश मिश्र यांनी सांगितले की, पंचांग गणनेनुसार, सोमवती अमावस्या तेव्हाच येते जेव्हा सोमवारी सूर्योदयाच्या वेळी अमावस्या तिथी असते. तर मिथुन संक्रांती तेव्हा होते जेव्हा सूर्य वृषभ राशीतून बाहेर पडून मिथुन राशीत प्रवेश करतो. निरयन सूर्य, अमावस्या तिथी आणि सोमवारच्या सूर्योदय नियमावर आधारित गणितीय गणना दर्शवते की हा योग यापूर्वी 10 जून 1630 रोजी जुळला होता. म्हणजेच, पूर्ण 396 वर्षांनंतर 2026 मध्ये ही दुर्मिळ संधी पुन्हा आली आहे. आता यानंतर असेच संरेखन पुढील 301 वर्षांनंतर, म्हणजेच 20 जून 2327 रोजी पाहायला मिळेल. अमावस्या आणि मिथुन संक्रांती: पंचांग आणि आधुनिक खगोलशास्त्राचे अचूक गणित अवकाशात अशा प्रकारे होते अमावस्या
जेव्हा अवकाशात चंद्र, पृथ्वी आणि सूर्याच्या बरोबर मध्यभागी येतो, तेव्हा सूर्याचा पूर्ण प्रकाश चंद्राच्या त्या भागावर पडतो जो पृथ्वीच्या मागे असतो, तर पृथ्वीकडील चंद्राचा भाग पूर्णपणे अंधारात राहतो आणि आपल्याला आकाशात चंद्र दिसत नाही.
ज्योतिषशास्त्रानुसार, जेव्हा अवकाशात फिरताना सूर्य आणि चंद्राच्या मध्ये 12 अंशांचा फरक येतो, तेव्हा एक तिथी बदलते. अशा प्रकारे सूर्य-चंद्रातील अंतर वाढत वाढत 360 अंशानंतर पुन्हा 0 अंश होते, तेव्हा अमावस्या तिथी असते. सूर्याचे राशी परिवर्तन, वृषभ राशीतून मिथुन राशीत प्रवेश
पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते, पण जमिनीवरून पाहताना आपल्याला आकाशात सूर्याचा एक गोलाकार मार्ग दिसतो, ज्याला वैज्ञानिक भाषेत क्रांतिवृत्त म्हणतात. खगोलशास्त्रज्ञांनी सूर्याच्या या संपूर्ण मार्गाला 12 समान भागांमध्ये म्हणजेच राशींमध्ये विभागले आहे. जेव्हा सूर्य या निश्चित मार्गावर पुढे सरकत वृषभ राशीला पार करून पुढील राशीत, म्हणजेच मिथुन राशीत प्रवेश करतो, तेव्हा या बदलाला संक्रांती म्हणतात. 15 जून रोजी दुपारी सुमारे 12:49 वाजता हीच खगोलशास्त्रीय घटना घडेल. जेव्हा सूर्य वृषभ राशी सोडून मिथुन राशीच्या सीमेत प्रवेश करेल, तेव्हा मिथुन संक्रांतीचा योग बनेल. ग्रंथांमध्ये पुरावा: स्कंद पुराण आणि गीतेमध्ये आहे याचे महत्त्व स्नान-दान आणि पितरांच्या तृप्तीचा दिवस: स्कंद पुराणातील सोमवती तीर्थ प्रसंगात लिहिले आहे की, सोमवार आणि अमावस्येचा योग आल्यास पवित्र नद्यांमध्ये स्नान, दान, जप आणि होम करावे. याच प्रसंगात पितरांना तीळ मिसळलेल्या पाण्याने आणि पिंडाने तृप्त करण्याचे विशेष विधान सांगितले आहे.
पिंपळाची पूजा: सोमवती अमावस्येला पिंपळाच्या परिक्रमेला मोठे महत्त्व आहे. भगवद्गीतेच्या १० व्या अध्यायाच्या २६ व्या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी म्हटले आहे की, वृक्षांमध्ये मी अश्वत्थ (पिंपळ) आहे. याव्यतिरिक्त, स्कंद पुराणातील अश्वत्थ माहात्म्यातही या वृक्षाची पवित्रता आणि त्यात त्रिदेव वास करतात याचा उल्लेख मिळतो. या दिवशी काय करावे: स्नान-दान आणि सूर्य अर्घ्य देण्याचा पर्व
Source link
