एप्रिल 2026 मध्ये पश्चिम आफ्रिकेजवळ ‘एमव्ही होंडियस क्रूझ’ शिपवर ‘हंताव्हायरस’च्या संसर्गानंतर जगभरात या आजाराबद्दल चिंता वाढली आहे. जहाजावर अनेक लोक आजारी पडले. यापैकी काहींचा मृत्यूही झाला. आता स्पेनमध्ये हंताव्हायरसचे दुसरे प्रकरणही त्या स्पॅनिश प्रवाशांमध्ये आढळले आहे, ज्यांना एप्रिलमध्ये त्या क्रूझ जहाजावर आजार पसरल्यानंतर बाहेर काढण्यात आले होते. अमेरिकेच्या ‘नॅशनल इन्स्टिट्यूट्स ऑफ हेल्थ’नुसार, जगभरात दरवर्षी हंताव्हायरसची सुमारे 1-2 लाख प्रकरणे समोर येतात. यापैकी बहुतेक युरोप आणि आशियातील असतात. जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) नुसार, हंताव्हायरसमुळे अमेरिकेत 50% प्रकरणांमध्ये मृत्यू होतो. तर आशियामध्ये मृत्यू दर 15% पर्यंत आहे. बहुतेक प्रकरणांमध्ये 6 आठवड्यांच्या आत मृत्यू होतो. म्हणून ‘फिजिकल हेल्थ’मध्ये आज हंताव्हायरसवर चर्चा करू. तसेच जाणून घेऊया की- प्रश्न- हंताव्हायरस काय आहे? उत्तर- हंताव्हायरस हा विषाणूंचा एक गट आहे, जो प्रामुख्याने संक्रमित उंदीर आणि इतर कृंतकांच्या (rodents) मूत्र, विष्ठा किंवा लाळेच्या संपर्कातून मानवांमध्ये पसरू शकतो. वेगवेगळ्या देशांमध्ये त्याचे वेगवेगळे स्ट्रेन (प्रकार) आढळतात. याच्या संसर्गामुळे व्यक्ती गंभीरपणे आजारी पडू शकते. प्रश्न- कोणत्या देशांमध्ये हंताव्हायरसचा धोका जास्त आहे? उत्तर- याचा धोका जगभरात सारखा नाही. सर्वाधिक धोका अशा देशांमध्ये आणि प्रदेशांमध्ये असतो, जिथे कृंतक (उंदीर, खार इ.) जास्त प्रमाणात आढळतात आणि त्यांचा मानवांशी जास्त संपर्क येतो. ग्राफिकमध्ये पहा, कोणत्या देशांमध्ये जास्त धोका आहे- प्रश्न- परदेश प्रवास करणाऱ्या लोकांना याचा धोका जास्त का असतो? उत्तर- असे यासाठी, कारण अमेरिका आणि युरोपमधील अनेक देशांमध्ये हंताव्हायरसचा धोका आहे. जे लोक या देशांमध्ये फिरायला जात आहेत, त्यांना जास्त धोका असू शकतो. फिरायला गेलेले लोक कॅम्पिंग, ट्रेकिंग करतात तेव्हा धोका जास्त असतो. या क्रियाकलापांमुळे हंताव्हायरसचा धोका वाढतो- प्रश्न- हंताव्हायरस कसा पसरतो? उत्तर- हंताव्हायरस प्रामुख्याने संक्रमित उंदीर आणि इतर कृंतकांच्या मूत्र, विष्ठा आणि लाळेच्या संपर्कातून पसरतो. ग्राफिक्समध्ये पहा, तो कसा पसरू शकतो- प्रश्न- हा माणसाकडून माणसाला पसरू शकतो का? उत्तर- हा विषाणू सहसा एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पसरत नाही. तथापि, दक्षिण अमेरिकेतील काही स्ट्रेन्समध्ये माणसाकडून माणसाला संक्रमण झाल्याचे दिसून आले आहे. प्रश्न- हंताव्हायरसची सुरुवातीची लक्षणे काय आहेत? ती गंभीर आहेत हे कसे ओळखावे? उत्तर- हंताव्हायरसची सुरुवातीची लक्षणे सामान्य संसर्गासारखी दिसू शकतात. म्हणून सुरुवातीपासूनच लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे. ग्राफिकमध्ये सर्व लक्षणे पहा- प्रश्न- जर हंताव्हायरसची लक्षणे दिसली तर काय करावे? उत्तर- हंताव्हायरसची लक्षणे दिसल्यास हे काम करा- प्रश्न- हंताव्हायरसवर काय उपचार आहे? उत्तर- हंताव्हायरससाठी कोणतीही अँटीव्हायरल औषध नाही. त्यामुळे हंताव्हायरसचा संसर्ग झाल्यास लक्षणांवर आधारित उपचार केले जातात. प्रश्न- हंताव्हायरससाठी कोणती लस तयार केली गेली आहे का? उत्तर- सध्या बहुतेक देशांमध्ये सामान्य लोकांसाठी कोणतीही लस उपलब्ध नाही. तथापि, चीन आणि दक्षिण कोरियासारख्या देशांमध्ये काही विशिष्ट प्रकारच्या हंताव्हायरससाठी मर्यादित वापराच्या लसी उपलब्ध आहेत. प्रश्न- हंताव्हायरस जीवघेणा असू शकतो का? उत्तर- होय, हंताव्हायरस एक गंभीर आणि जीवघेणा आजार आहे. यामुळे 50% पर्यंत लोकांचा मृत्यू होऊ शकतो. प्रश्न- कोणत्या लोकांना हंताव्हायरसचा जास्त धोका असतो? उत्तर- यांना हंताव्हायरसचा धोका जास्त आहे- प्रश्न- परदेशात प्रवास करताना कोणत्या ठिकाणी जास्त सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे? उत्तर- परदेश प्रवासादरम्यान या ठिकाणी जास्त सावधगिरी आवश्यक आहे- प्रश्न- परदेश प्रवासाला जाण्यापूर्वी काय माहिती असणे आवश्यक आहे? उत्तर- प्रवासाला जाण्यापूर्वी या गोष्टी जाणून घ्या- प्रश्न- विमानतळ किंवा विमानातही हंताव्हायरसचा धोका असतो का? उत्तर- सामान्यतः विमानतळ किंवा विमानात धोका खूप कमी असतो. कारण येथे सहसा रोडंट्स (उंदीर, घुशी) नसतात आणि तो एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे पसरत नाही. प्रश्न- हॉटेल किंवा Airbnb घेताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात? उत्तर- या गोष्टी लक्षात ठेवा- प्रश्न- जर खोलीत कृंतक किंवा उंदीर दिसले तर काय करावे? उत्तर- अशा स्थितीत हे उपाय करा- प्रश्न- जर एखाद्या ठिकाणी रोडंट ड्रॉपिंग्स दिसल्या तर काय करावे? उत्तर- जर रोडंट्सचे ड्रॉपिंग्स दिसले तर हे करा- प्रश्न- कॅम्पिंग करताना हंताव्हायरसच्या संसर्गापासून कसे वाचाल? उत्तर- यासाठी हे काम करा- प्रश्न- मास्क घातल्याने हंताव्हायरसपासून बचाव करता येतो का? उत्तर- होय, मास्क घातल्याने हंताव्हायरसचा धोका कमी करता येतो. बंद खोल्या, गोदाम, केबिन किंवा साफसफाई करताना N95 मास्क उत्तम संरक्षण देतो. तथापि, केवळ मास्क पुरेसा नाही, इतर खबरदारी घेणे देखील आवश्यक आहे. प्रश्न- खाण्यापिण्याद्वारेही संक्रमण पसरू शकते का? उत्तर- होय, जर अन्न किंवा पाणी उंदरांच्या विष्ठा, मूत्र किंवा लाळेने दूषित झाले असेल तर संक्रमणाचा धोका वाढू शकतो. म्हणून, खाण्यापिण्याच्या वस्तू नेहमी झाकून ठेवा. उघड्या अन्नाचे सेवन टाळा आणि स्वच्छ पाण्याचा वापर करा.
Source link
