उन्हाळ्यात चेहरा चिकट वाटू लागतो आणि लहान-लहान पिंपल्स अचानक वाढतात. खरं तर, तापमान वाढल्यावर त्वचा स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी तेलाचे उत्पादन वाढवते. यामुळे घाम चेहऱ्यावर जास्त वेळ राहतो. या कारणामुळे रोमछिद्रे बंद होऊ शकतात. अशा परिस्थितीत त्वचेवरील लहान-लहान पिंपल्स लवकरच सूज (सूज, लालसरपणा) येऊन हट्टी मुरुमांचे रूप घेतात. त्यांना नियंत्रित करणे सोपे नसते.

उन्हाळ्यात घाम, बॅक्टेरिया आणि घाणीचे मिश्रण ही समस्या आणखी वाढवते.

म्हणून, आजच्या कामाच्या बातमीत उन्हाळ्यात होणाऱ्या मुरुमांबद्दल बोलूया. तसेच जाणून घेऊया की-

तज्ज्ञ: डॉ. संदीप अरोरा, वरिष्ठ सल्लागार, त्वचाविज्ञान, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, दिल्ली

प्रश्न- मुरुम म्हणजे काय?

उत्तर- ही एक त्वचेची स्थिती आहे. यात तेल (सीबम), मृत त्वचेच्या पेशी आणि बॅक्टेरियामुळे त्वचेची छिद्रे बंद होतात. हे सहसा चेहऱ्यावर येतात. हे पाठ, खांदे आणि छातीवरही येऊ शकतात.

प्रश्न- मुरुम आणि एक्ने एकच गोष्ट आहे का?

उत्तर- होय, सामान्यतः मुरुम आणि एक्ने एकाच समस्येचे संकेत आहेत, परंतु यात थोडा फरक असतो.

एक्ने ही एक त्वचेची स्थिती आहे, तर मुरुम हे त्याच स्थितीचे एक लक्षण आहे. जेव्हा त्वचेची छिद्रे तेल, मृत त्वचा आणि बॅक्टेरियामुळे बंद होतात, तेव्हा एक्ने होतो. त्याच वेगवेगळ्या स्वरूपात मुरुम, ब्लॅकहेड्स, व्हाईटहेड्स किंवा वेदनादायक मोठे फोड दिसतात.

म्हणून, मुरुम हे एक्नेचे लक्षण आहे, परंतु एक्ने केवळ मुरुमांपुरते मर्यादित नाही. याची अनेक लक्षणे असू शकतात.

प्रश्न- किती प्रकारचे मुरुम असतात?

उत्तर- मुरुम सामान्यतः 2 मुख्य प्रकारांमध्ये विभागले जातात-

1. नॉन-इंफ्लेमेटरी (सूज नसलेले)

यांमध्ये सूज नसते.

ब्लॅकहेड- उघडी छिद्रे, काळे दाणे असतात.

व्हाईटहेड- बंद छिद्रे, पांढरे दाणे असतात.

2. इंफ्लेमेटरी (सूज असलेले)

यांमध्ये सूज, लालसरपणा आणि वेदना असते.

पॅप्यूल- लहान, लाल आणि संवेदनशील दाणे असतात.

पुस्ट्युल- पिंपलमध्ये पू असू शकतो.

गाठी- मोठे, कठीण आणि वेदनादायक दाणे असतात.

पुटी- खोल, वेदनादायक आणि डाग सोडू शकतात.

प्रश्न- झोपेची कमतरता आणि ताण देखील उन्हाळ्यात मुरुमांना वाढवू शकतात का?

उत्तर- होय, दोन्ही मुरुमांना आणखी वाढवू शकतात. यांच्यामुळे मुरुम का वाढतात हे एक-एक करून समजून घेऊया-

ताण

झोपेची कमतरता

प्रश्न- उन्हाळ्यात मुरुम जास्त का येतात?

उत्तर- या हंगामात घाम आणि त्वचेतील तेलाचे (सीबम) उत्पादन वाढते. यामुळे त्वचेची छिद्रे बंद होतात. याव्यतिरिक्त-

प्रश्न- कोणत्या त्वचेच्या प्रकारात उन्हाळ्यात मुरुम जास्त होतात?

उत्तर- उन्हाळ्यात सर्वात जास्त मुरुम तेलकट आणि कॉम्बिनेशन त्वचेच्या प्रकारात होतात. कॉम्बिनेशन त्वचा, ज्यात चेहऱ्याचे काही भाग (उदा. T-झोन कपाळ, नाक, हनुवटी) तेलकट असतात, तर बाकीचे भाग (उदा. गाल) सामान्य किंवा कोरडे राहतात.

प्रश्न- तेलकट त्वचा आणि कॉम्बिनेशन त्वचा असलेल्यांना मुरुम जास्त का होतात?

उत्तर- तेलकट आणि कॉम्बिनेशन त्वचा असलेल्यांमध्ये मुरुम होण्याची अनेक कारणे आहेत. जसे-

प्रश्न- उन्हाळ्यात काय खाल्ल्याने मुरुम जास्त होतात?

उत्तर- उन्हाळ्यात घाम आणि तेल आधीच जास्त असते. अशा परिस्थितीत, काही पदार्थ त्वचेतील तेल आणि सूज वाढवून मुरुमांचा धोका आणखी वाढवतात. ग्राफिकमध्ये असे पदार्थ पाहा-

प्रश्न- त्वचा स्वच्छ, चमकदार ठेवायची असेल तर खाण्याच्या सवयी कशा असाव्यात?

उत्तर- योग्य खाण्याच्या सवयी त्वचेला आतून स्वच्छ, हायड्रेटेड आणि निरोगी ठेवतात. ग्राफिकमध्ये पाहा-

प्रश्न- उन्हाळ्यात दररोजची त्वचेची काळजी घेण्याची दिनचर्या काय असावी?

उत्तर- त्वचेची काळजी घेण्याची दिनचर्या त्वचेला ताजे आणि संरक्षित ठेवण्यास मदत करते. ग्राफिकमध्ये उन्हाळ्यासाठी त्वचेच्या काळजीच्या टिप्स पाहा-

प्रश्न- कोणत्या परिस्थितीत डॉक्टरांना दाखवणे आवश्यक आहे?

उत्तर- काही परिस्थितीत त्वचारोगतज्ज्ञांना दाखवणे आवश्यक आहे. जसे की-

जेव्हा मुरुम खूप जास्त किंवा सतत येत असतील

वेदनादायक किंवा मोठे मुरुम (गाठी/सिस्ट)

डाग पडू लागले असतील

ओव्हर-द-काउंटर उत्पादने प्रभावी ठरत नाहीत

जर मुरुमांसोबत इतर लक्षणे दिसल्यास जसे की-

अशा परिस्थितीत डॉक्टरांना दाखवणे आवश्यक आहे.

मुरुमांशी संबंधित काही सामान्य प्रश्न आणि त्यांची उत्तरे

प्रश्न- उन्हाळ्यात हार्मोनल बदल देखील मुरुमांना कारणीभूत ठरू शकतात का?

उत्तर- होय, या काळात शरीरात एंड्रोजनसारख्या हार्मोन्सचा प्रभाव वाढू शकतो. यामुळे त्वचेतील तेल ग्रंथींना अधिक सक्रिय करते आणि सेबमचे उत्पादन वाढते. जेव्हा हे अतिरिक्त तेल घाम, धूळ आणि मृत त्वचेशी मिसळते, तेव्हा रोमछिद्रे बंद होऊन मुरुम तयार होऊ लागतात.

प्रश्न- एसीमध्ये जास्त वेळ राहिल्याने त्वचेच्या संरक्षक थराला नुकसान होते का?

उत्तर- होय, एसी हवेतील आर्द्रता (ह्युमिडिटी) कमी करतो. यामुळे त्वचेतील नैसर्गिक ओलावा वेगाने कमी होऊ लागतो. यामुळे त्वचा कोरडी, निर्जलित आणि संवेदनशील होते. तिचा संरक्षक थर कमकुवत होतो.

प्रश्न- शेव्हिंग किंवा वॅक्सिंगमुळे मुरुम कारणीभूत ठरू शकतात का?

उत्तर- होय, या प्रक्रियेत त्वचेवर सूक्ष्म-कट आणि जळजळ होते.

• जर रेझर स्वच्छ नसेल, चुकीचे तंत्र वापरले गेले किंवा वॅक्सिंगनंतर छिद्रांमध्ये तेल, घाम आणि बॅक्टेरिया जमा झाले, तर छिद्रे बंद होऊन पिंपल्स किंवा छोटे-छोटे बंप्स (फॉलिकुलायटिस) तयार होऊ शकतात.
• संवेदनशील किंवा तेलकट त्वचा असलेल्यांमध्ये याचा धोका जास्त असतो.

प्रश्न- कठीण पाणी (नळाचे पाणी) मुरुमांना वाढवू शकते का?

उत्तर- होय, यात कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियमसारखी खनिजे जास्त असतात. मुद्द्यांमधून समजून घेऊया-

• हे त्वचेवर एक थर सोडतात. हा थर छिद्रे बंद करू शकतो.
• कठीण पाणी त्वचेला कोरडे आणि त्रासदायक देखील बनवते.
• यामुळे तेलाचे उत्पादन वाढू शकते. यामुळे मुरुम सुरू होऊ शकतात किंवा वाढू शकतात.

ही बातमी देखील वाचा…

सनबर्नमुळे वाढतो त्वचेच्या कर्करोगाचा धोका:त्वचा निरोगी ठेवा, हे 7 संकेत दुर्लक्षित करू नका, सनबर्नपासून बचावासाठी 10 टिप्स

उन्हाळ्यातील कडक ऊन शरीरासोबत त्वचेलाही नुकसान पोहोचवते. यामुळे त्वचेत जळजळ, लालसरपणा किंवा टोचल्यासारखे वाटू शकते. ही सनबर्नची लक्षणे असू शकतात.

अनेकदा लोक याकडे दुर्लक्ष करतात, तर प्रत्यक्षात सूर्याची UV (अल्ट्राव्हायोलेट) किरणे त्वचेच्या वरच्या थराला नुकसान पोहोचवतात. दीर्घकाळ याच्या संपर्कात राहिल्याने सुरकुत्या, पिगमेंटेशन आणि त्वचेच्या कर्करोगाचा धोकाही होऊ शकतो. वाचा सविस्तर बातमी…