अनेकदा लोकांना वाटते की बुद्धिबळ एक स्वस्त खेळ आहे, कारण यात इतर खेळांप्रमाणे महागडी उपकरणे, मोठे स्टेडियम किंवा स्पोर्ट्स सायन्स टीमची गरज नसते. पण भारतातील नवीन बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर्सच्या यशाच्या सत्याने हा गैरसमज पूर्णपणे मोडून काढला आहे. वास्तविक पाहता, आज एका मुलाला ग्रँडमास्टर (जीएम) बनवण्यासाठी 50 ते 70 लाख रुपयांचा मोठा खर्च येतो. अलीकडेच भारताचे 95 वे ग्रँडमास्टर बनलेले आरोन्यक घोष आणि 94 वे ग्रँडमास्टर मयंक चक्रवर्ती यांच्या कुटुंबांचा संघर्ष याचे जिवंत उदाहरण आहे. आरोन्यकचे वडील मृणाल घोष सांगतात की त्यांनी आपल्या मुलावर गेल्या 15 वर्षांत सुमारे 46 लाख रुपये खर्च केले. त्यांचे मत आहे की भारतात जीएम बनण्यासाठी ही कदाचित सर्वात कमी रक्कम आहे. बँकॉक चेस क्लब ओपनमध्ये तिसरा आणि अंतिम जीएम नॉर्म मिळवणाऱ्या आरोन्यकसाठी वडिलांना वडिलोपार्जित जमीन आणि आई संचिताला लग्नाचे दागिने विकावे लागले. बक्षीस रकमेचा प्रत्येक पैसा पुन्हा खेळात गुंतवला गेला. तर, ईशान्य भारतातील एकमेव जीएम मयंकची आई मोनोमिता चक्रवर्ती म्हणतात की, सुरुवातीपासून जीएम बनेपर्यंत पालकांनी 70 लाख रुपये तयार ठेवावेत. हा फक्त जीएम बनेपर्यंतचा खर्च आहे. 12 वर्षीय फीडे मास्टर (जीएमपेक्षा दोन पाऊले मागे) आरव सरबलियाचे वडील यतिन यांचा अंदाज आहे की, केवळ 2025 मध्ये त्यांनी आरववर 25-30 लाख रुपये खर्च केले. ते स्पर्धेसाठी 4 महिने परदेशात राहिले. प्रायोजकत्व न मिळाल्याने त्यांनी कमाईसाठी सोशल मीडियावर कंटेंट बनवायला सुरुवात केली. बुद्धिबळात सर्वात मोठा खर्च प्रशिक्षणाचा असतो. ग्रँडमास्टर प्रशिक्षकाची फी प्रति तास 10,000 ते 20,000 रुपये असते आणि एकापेक्षा जास्त प्रशिक्षक ठेवावे लागतात. नॉर्म्ससाठी वर्षातून 6-8 युरोप दौऱ्यांचा खर्च 15-20 लाख रुपये येतो. सरावासाठी प्रशिक्षण भागीदार आणि ‘सेकंड्स’ (जे सामन्याची तयारी करून घेतात) यांना तासाप्रमाणे मोठी फी द्यावी लागते. अनेकदा हे प्रशिक्षक बक्षीस रकमेतही वाटा मागतात. मृणाल घोष म्हणतात की, 2500 रेटिंग पार करून जीएम झाल्यावर आयोजक राहण्याचा आणि विमानाचा खर्च उचलतात, पण माझा मुलगा 2550 रेटिंगवर आहे. त्याला 2650 पर्यंत नेण्यासाठी इतका पैसा लागेल की मला स्वप्न बघायलाही भीती वाटते. स्पॉन्सरशिप मिळवणे कठीण, शेअरिंग अपार्टमेंटमध्ये राहतात – बुद्धिबळाच्या खेळात स्पॉन्सर मिळणे कठीण आहे. स्पोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडियाची प्रोत्साहन रक्कमही बंद झाली आहे. अशा परिस्थितीत गुवाहाटीहून येणाऱ्या मयंकला परदेशी दौऱ्यावर कनेक्टिंग फ्लाइटचा अतिरिक्त खर्च उचलावा लागतो. – खर्च वाचवण्यासाठी कुटुंब युरोपमध्ये स्वस्त शेअरिंग अपार्टमेंटमध्ये राहते आणि घरचे जेवण घेऊन जाते.
Source link
