इराण युद्धानंतर पेट्रोल, डिझेल आणि गॅसच्या किमती वाढल्यामुळे अनेक देशांमध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांची (ईव्ही) मागणी वेगाने वाढली आहे. आशियातील बहुतेक देशांमध्ये, लॅटिन अमेरिका आणि आफ्रिकेत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत या वर्षी मार्चमध्ये ईव्हीच्या विक्रीत 79 टक्के वाढ झाली आहे. या देशांमध्ये 2025 मध्ये इलेक्ट्रिक कारची विक्री 48 टक्क्यांनी वाढली होती. लॅटिन अमेरिकन देश कोस्टा रिका हे इलेक्ट्रिक वाहनांच्या व्यवसायाच्या वेगवान वाढीचे एक प्रमुख उदाहरण आहे. कोस्टा रिकामध्ये वर्षाच्या पहिल्या तीन महिन्यांत विकल्या गेलेल्या सर्व नवीन कारमध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांचा वाटा 18 टक्के होता. हे अमेरिकेपेक्षा तिप्पट जास्त आहे, जिथे टेस्लाने 14 वर्षांपूर्वी आपल्या मॉडेल-एसने आधुनिक इलेक्ट्रिक कार क्रांतीची सुरुवात केली होती. इथिओपिया, उरुग्वेसह इतर अनेक देश त्यांच्या अर्थव्यवस्था आणि परकीय चलन साठ्यासाठी महागड्या आयातित परदेशी तेलावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी इलेक्ट्रिक वाहनांना प्रोत्साहन देत आहेत. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सीनुसार, आशियामध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांची सर्वाधिक विक्री चीनमध्ये होत आहे. 2024 मध्ये एक कोटी दहा लाख ईव्ही विकले गेले. हे एकूण वाहनांच्या जवळपास अर्धे आहे. चीनमध्ये एप्रिल 2026 मध्ये रस्त्यावर धावणाऱ्या दहापैकी एक वाहन इलेक्ट्रिक होते. आशियातील आर्थिकदृष्ट्या विकसनशील देशांमध्ये 2024 मध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांच्या विक्रीत 60 टक्के वाढ नोंदवली गेली आहे. व्हिएतनाममध्ये 40 टक्के आणि थायलंडमध्ये 20 टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली आहे. इंडोनेशियामध्येही वाढ होत आहे. ईव्हीवरील सरकारी सवलती आणि चीनमधील स्वस्त वाहनांमुळे व्यवसायात वाढ झाली आहे. भारतात दुचाकी आणि तीनचाकी ईव्हीच्या विक्रीत 15 ते 25 टक्के वाढ झाली आहे. कोस्टा रिकाच्या खासदार काटिया कॅम्ब्रोनेरो यांनी संसदेत चार्जिंग स्टेशनच्या निर्मितीला गती देण्यासाठी विधेयक सादर केले आहे. कोस्टा रिकाचे अध्यक्ष रॉड्रिगो शावेज यांच्याकडून या विधेयकाला मंजुरी मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, अध्यक्ष रॉड्रिगो आणि कॅम्ब्रोनेरो हे कट्टर राजकीय प्रतिस्पर्धी आहेत. कोस्टा रिका तेल उत्पादन करत नाही आणि त्याची बहुतेक वीज जलविद्युत (हायड्रोपॉवर) द्वारे निर्माण होते. चीनच्या स्वस्त इलेक्ट्रिक कारने बाजारात आपले वर्चस्व निर्माण केले कोस्टा रिकाने 2018 मध्ये कर आणि शुल्कात सवलत देऊन इलेक्ट्रिक वाहनांना प्रोत्साहन दिले आहे. तिथे इको-टूरिझम हा प्रमुख उद्योग आहे. तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे हे धोरण योग्य वाटते. 2023 मध्ये स्वस्त चीनी मॉडेल्स आल्यानंतर ईव्ही कारची विक्री वाढली आहे. पण इतर गरीब देशांची स्थिती कमकुवत आहे. बहुतेक मोठे ट्रक डिझेलवर आणि कार पेट्रोलवर चालतात. कोस्टा रिकाच्या ईव्ही असोसिएशन असोमोव्हनुसार, तीन चीनी इलेक्ट्रिक मॉडेल्सची किंमत 18-19 लाख रुपयांपेक्षा कमी आहे. येथे दरडोई उत्पन्न अमेरिकेच्या एक चतुर्थांश आहे. एका सर्वेक्षणानुसार, 70 टक्के सदस्यांनी सांगितले की त्यांनी पर्यावरण किंवा आरोग्याच्या दृष्टीने नव्हे, तर पैसे वाचवण्यासाठी ईव्हीचा स्वीकार केला आहे. अनेक देशांमध्ये प्रचार मोहीम ईव्ही असोसिएशनच्या कार्यकारी संचालक शिल्वा रोजास इलेक्ट्रिक वाहनांच्या फायद्यांचा प्रचार करतात. त्या मेक्सिको, कोलंबिया, ब्राझील आणि केनियासारख्या देशांमध्ये ईव्हीच्या बाजूने वातावरण निर्माण करण्यासाठी कार्यशाळा घेतात. कोस्टारिकामध्ये पूर्वी टोयोटा सर्वात लोकप्रिय ब्रँड होता. आता चिनी इलेक्ट्रिक कार्सनी येथील ईव्ही बाजारावर कब्जा केला आहे. वाहतुकीमध्येही अधिक भर ग्रोसरी चेन ऑटो मर्केडोचे फेलिपो अलोंजो सांगतात की, आम्ही इलेक्ट्रिक वाहनांच्या वापरामुळे डिलिव्हरी खर्च 5-10% कमी केला आहे. खाजगी बस कंपनी बियुसाने आपल्या 60 बसेसच्या संपूर्ण ताफ्याला बॅटरीवर चालणाऱ्या बसेसने बदलले आहे. डिझेल बसेसच्या तुलनेत इलेक्ट्रिक मॉडेल्स 50 हजार डॉलरने अधिक महाग आहेत. परंतु कंपनी इंधन आणि देखभालीवरील खर्च कमी करून याची भरपाई लवकरच करेल. ईव्ही ब्रँड्समध्ये स्पर्धा कोस्टा रिकातील कोणताही राजकारणी इलेक्ट्रिक वाहन मालकांना दूर करू इच्छित नाही. बीवायडी, गीली, एमजी आणि इतर डझनभर चीनी ब्रँड्सनी येथील बाजारात वेगाने वर्चस्व मिळवले आहे. पूर्वी या बाजारात जपानी, अमेरिकन आणि युरोपियन ब्रँड्सचे वर्चस्व होते. यात टोयोटा प्रमुख होती. आता येथे टेस्लासह पाश्चात्त्य देशांतील कंपन्यांच्या इलेक्ट्रिक वाहनांचे मॉडेल्स खूप कमी दिसतात.
Source link
