एक लोककथा आहे. फार जुन्या काळातील गोष्ट आहे, एक माणूस आपल्या गरिबीमुळे खूप दुःखी होता. त्याला वाटले की जीवनात आता काहीच उरले नाही, म्हणून त्याने नदीत उडी मारून आपले जीवन संपवण्याचा प्रयत्न केला. त्याच वेळी तिथून एक संत जात होते. त्यांनी लगेच नदीत उडी मारली आणि त्या माणसाला सुखरूप बाहेर काढले.

जेव्हा त्या माणसाला शुद्ध आली, तेव्हा संतांनी त्याला विचारले, “तू असे पाऊल का उचलले?”

त्या माणसाने रडत रडत आपली गरिबी आणि दुःखाची कहाणी सांगितली. संतांना त्याची दया आली. ते म्हणाले, “माझ्याकडे एक चमत्कारी भांडे आहे. तू यातून जे काही मागशील, ते तुला मिळेल. मी भांडे तुला देऊ शकेन, पण माझी एक अट आहे.”

संतांनी सांगितले की तुझ्याकडे दोन पर्याय आहेत. पहिला पर्याय- दोन वर्षांची सेवा: जर तू दोन वर्षे माझी सेवा करशील, तर मी तुला हे भांडे देईन.

दुसरा पर्याय- पाच वर्षांची सेवा: जर तू पाच वर्षे सेवा करशील, तर मी तुला हे भांडे बनवण्याची पद्धतही शिकवेन.

संतांनी एक चेतावणीही दिली- “जर हे भांडे कधी तुटले, तर यातून मिळालेल्या सर्व सुख-सुविधा लगेच नाहीशा होतील.”

त्या व्यक्तीला खूप लवकर श्रीमंत व्हायचे होते, म्हणून त्याने दोन वर्षांचा पर्याय निवडला. त्याने दोन वर्षे मन लावून सेवा केली आणि वेळ पूर्ण झाल्यावर महात्म्याकडून भांडे घेऊन आपल्या घरी आला. भांड्याच्या चमत्काराने त्याला मोठा राजवाडा, मौल्यवान कपडे आणि खूप धन मिळाले.

अचानक मिळालेल्या श्रीमंतीने त्याला अहंकारी आणि बेफिकीर बनवले. त्याला वाईट सवयी लागल्या आणि तो नशा करू लागला. एक दिवस नशेच्या अवस्थेत तो भांडे डोक्यावर ठेवून नाचत होता, तेव्हा अचानक भांडे हातातून सुटून खाली पडले आणि फुटले. भांडे फुटताच त्याचा राजवाडा, धन आणि सर्व काही नाहीसे झाले. तो पुन्हा पूर्वीसारखा गरीब झाला. आता त्याला पश्चात्ताप होत होता की, जर त्याने संयम ठेवला असता आणि पाच वर्षे सेवा करून भांडे बनवण्याची कला शिकली असती, तर आज त्याला दारोदार भटकावे लागले नसते.

कथेतील बोध