खराब जीवनशैली, अनियमित आहार आणि ताण पचनावर परिणाम करतात. यामुळे ऍसिडिटी, बद्धकोष्ठता आणि अपचन यांसारख्या समस्या वाढू शकतात. जर या समस्या सतत राहिल्या, तर ऊर्जा, काम करण्याची क्षमता आणि मनःस्थिती या तिन्ही गोष्टींवर परिणाम होतो. अमेरिकन ग्लोबल हेल्थकेअर कंपनी ‘एबॉट’ च्या ‘गट हेल्थ सर्वे’ नुसार, 22% भारतीय प्रौढ बद्धकोष्ठतेने त्रस्त आहेत. तर 13% गंभीर बद्धकोष्ठतेच्या समस्येचा सामना करत आहेत. अशा परिस्थितीत पचनसंस्थेच्या आरोग्यावर लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे ‘कामाची बातमी’ मध्ये आपण जाणून घेऊया की- तज्ञ: डॉ. सुकृत सिंग सेठी, संचालक, वरिष्ठ सल्लागार, गॅस्ट्रोएंटेरोलॉजी, नारायणा हॉस्पिटल, गुरुग्राम डॉ. अमृता मिश्रा, वरिष्ठ आहारतज्ञ, दिल्ली प्रश्न- चांगल्या आरोग्यासाठी पचनसंस्था निरोगी असणे का महत्त्वाचे आहे? उत्तर- चांगल्या आरोग्यासाठी पचनसंस्था निरोगी असणे केवळ महत्त्वाचे नाही, तर ते अत्यंत आवश्यक आहे. खालील मुद्द्यांवरून हे समजून घेऊया- जर पचनसंस्था योग्य नसेल, तर जीवनसत्त्वे, खनिजे, प्रथिने आणि चरबीचे शोषण (absorption) प्रभावित होते. यामुळे अनेक प्रकारच्या समस्या उद्भवू शकतात. जसे की- याव्यतिरिक्त, आपले आतड्यांमधील सूक्ष्मजंतू (gut microbes) रोगप्रतिकारशक्ती आणि मेंदूच्या आरोग्याशी देखील संबंधित असतात. ते संपूर्ण शरीराच्या कार्यावर परिणाम करतात. प्रश्न- पचनसंस्थेचे निरोगी असणे आपल्या आहारावर अवलंबून आहे का? उत्तर- होय, योग्य पचन बऱ्याच अंशी आहारावर अवलंबून असते. हे असे समजूया- प्रश्न- पचनसंस्था निरोगी ठेवण्याचा वैज्ञानिक मार्ग काय आहे? उत्तर- याचे तीन भाग आहेत- 1. जीवनशैली पचन संपूर्ण शरीराच्या लय आणि दिनचर्येवर अवलंबून असते. खालील मुद्द्यांवरून समजून घेऊया- शारीरिक हालचाल हायड्रेशन 2. माइंडफुल खाणे (Mindful Eating) खाण्याची पद्धत देखील अन्न निवडीइतकीच महत्त्वाची आहे. हे आपण खालील मुद्द्यांमधून समजून घेऊया- ग्राफिकमधून समजून घ्या, निरोगी पचनासाठी जीवनशैलीत आणि खाण्याच्या पद्धतीत कोणते बदल आवश्यक आहेत- 3. पोषण संतुलित आणि विविध आहार आतड्यातील सूक्ष्मजीवांना स्थिर ठेवतो. हे मुद्द्यांद्वारे समजून घेऊया- ग्राफिकमध्ये पहा, निरोगी पचनासाठी काय खावे- प्रश्न- कोणत्या चुकांमुळे पचन खराब होते? उत्तर- खराब पचन शरीरातील अनेक जैविक प्रक्रिया देखील विस्कळीत करते. जसे- खालील ग्राफिकमध्ये पहा की आपल्या कोणत्या सवयी पचन खराब करतात- प्रश्न- ताणतणावामुळे पचनक्रिया बिघडते का? उत्तर- होय, जेव्हा शरीर ताणतणावाखाली असते तेव्हा सिम्पथेटिक नर्वस सिस्टीम (आणीबाणीच्या किंवा तणावपूर्ण परिस्थितीत सक्रिय होते) सक्रिय होते. प्रश्न- निरोगी पचनासाठी चांगली झोप का आवश्यक आहे? उत्तर- झोपेदरम्यान शरीर स्वतःला दुरुस्त करते आणि रीसेट करते, ज्यात पचनसंस्थेचाही समावेश आहे.
Source link
