उन्हाळ्यात काही लोकांना डोकेदुखी, जडपणा यांसारख्या समस्या येतात. कधीकधी अचानक चक्कर येते. अनेकदा यामुळे दैनंदिन दिनचर्याही विस्कळीत होते. कडक उन्हाळ्यात शरीरातून जास्त घाम येतो. घामासोबत आवश्यक इलेक्ट्रोलाइट्सही बाहेर पडतात. यामुळे डोकेदुखी, थकवा, चक्कर येणे किंवा अशक्तपणा यांसारखी लक्षणे जाणवतात. वैद्यकीय भाषेत याला ‘हीट हेडेक’ म्हणतात. हा कोणताही वेगळा आजार नाही, तर शरीर उष्णतेमुळे त्रस्त असल्याचे हे एक लक्षण आहे. म्हणून आज जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ- डॉ. अली शेर, वरिष्ठ सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, दिल्ली प्रश्न- हीट हेडेक (डोकेदुखी) काय असते? उत्तर- हीट हेडेक ही गरम तापमानामुळे होणारी डोकेदुखी आहे. ती तीव्र उष्णता, सूर्यप्रकाश किंवा शरीराचे तापमान जास्त वाढल्यामुळे होते. याला ‘हीट-इंड्यूस्ड हेडेक’ असेही म्हणतात. खालील मुद्द्यांवरून हे समजून घ्या- प्रश्न- हीट हेडेक का होतो? उत्तर- हीट हेडेक साधारणपणे तीन मुख्य कारणांमुळे होतो- हे असे समजावून घ्या– प्रश्न- हीट हेडेक सामान्य डोकेदुखी किंवा मायग्रेनपेक्षा वेगळी असते का? उत्तर- हीट हेडेक सामान्य डोकेदुखी किंवा मायग्रेनपेक्षा वेगळी आहे, कारण त्याचे मुख्य कारण उष्णता आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता आहे. प्रश्न- कोणत्या परिस्थितीत हीट हेडेक होण्याचा धोका वाढतो? उत्तर- काही परिस्थितीत हीट हेडेकचा धोका जास्त वाढतो. ग्राफिकमधून समजून घेऊया- प्रश्न- हीट हेडेकची लक्षणे आणि चिन्हे काय आहेत? उत्तर- हीट हेडेकची लक्षणे सुरुवातीला सहसा सौम्य असतात, पण वेळेवर लक्ष न दिल्यास ती वाढू शकतात. सर्व लक्षणे ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- उन्हाळ्यात कोणत्या सवयी हीट हेडेकला चालना देतात? उत्तर- उन्हाळ्यात रोजच्या काही सवयी उष्णतेमुळे होणारी डोकेदुखी वाढवू शकतात. खालील मुद्द्यांवरून समजून घ्या- 1. शरीराच्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करणे 2. चुकीची वेळ 3. त्वरित ऊर्जेवर अवलंबून राहणे 4. विश्रांती आणि रिकव्हरीचा अभाव प्रश्न- उन्हाळ्यात कोणत्या लोकांना उष्णतेमुळे डोकेदुखीचा धोका जास्त असतो? उत्तर- काही लोकांना उष्णतेमुळे होणाऱ्या डोकेदुखीचा धोका इतरांपेक्षा जास्त असतो. या ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- हीट हेडेक टाळण्यासाठी काय करावे? उत्तर- काही सोप्या सवयी अवलंबून हीट हेडेक मोठ्या प्रमाणात टाळता येऊ शकतो. सर्व आरोग्यदायी सवयी ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- जर हीट हेडेक झाला असेल तर कोणत्या चुका करू नयेत? उत्तर- काही लोक डोकेदुखी झाल्यावर अशा काही चुका करतात, ज्यामुळे समस्या वाढू शकते. जसे की– प्रश्न- सनस्ट्रोक आणि हीट हेडेक यांच्यात काही संबंध असतो का? उत्तर- होय, अनेकदा हीट हेडेक हे सनस्ट्रोक किंवा हीट-इलनेसचे सुरुवातीचे लक्षण असू शकते. खालील मुद्द्यांवरून समजून घेऊया- प्रश्न- वारंवार होणारी उष्णतेमुळे होणारी डोकेदुखी एखाद्या मोठ्या आजाराचे लक्षण असू शकते का? उत्तर- होय, कधीकधी हे गंभीर आजाराचे लक्षण देखील असू शकते. कधी चिंतेची बाब असू शकते? प्रश्न- कोणत्या परिस्थितीत डॉक्टरांना दाखवण्याची गरज असते? उत्तर- ही लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांना दाखवा- एकूणच, उष्णतेमुळे होणारी डोकेदुखी हे शरीर आपल्याला सांगत असते की मला पाणी, आराम आणि थंड वातावरणाची गरज आहे. उन्हाळ्यात थोडीशी खबरदारी घेऊन आणि शरीराला हायड्रेटेड ठेवून या समस्येपासून बऱ्याच अंशी वाचता येते.
Source link
