पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील ताउंसा शहरात 331 मुलांना एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आढळले. ही प्रकरणे नोव्हेंबर 2024 ते ऑक्टोबर 2025 दरम्यान नोंदवली गेली. आता या प्रकरणात सरकारी रुग्णालयात गंभीर निष्काळजीपणाचे आरोप झाले आहेत. बीबीसीच्या अहवालात असे आढळून आले की टीएचक्यू ताउंसा रुग्णालयात सिरिंजचा पुन्हा वापर केला जात होता. अहवालानुसार, अनेक प्रकरणांमध्ये एकाच औषधाच्या बाटलीतून वेगवेगळ्या मुलांना इंजेक्शन देण्यात आले. यामुळे संसर्ग पसरण्याचा धोका वाढला. आठ वर्षांच्या मोहम्मद अमीनच्या मृत्यूनंतर हे प्रकरण उघडकीस आले. त्याची बहीण असमा देखील एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आहे. आईचे म्हणणे आहे की मुलांना रुग्णालयात उपचारादरम्यान दूषित सुईमुळे एचआयव्ही झाला. 32 तासांत 10 वेळा पुन्हा वापरलेली सिरिंज बीबीसीच्या तपासणीत 32 तासांची गुप्त रेकॉर्डिंग करण्यात आली. यात 10 वेळा सिरिंज मल्टी-डोस वायलमध्ये पुन्हा वापरली गेली असल्याचे दिसून आले. यापैकी चार प्रकरणांमध्ये तेच औषध इतर मुलांना देण्यात आले. संक्रामक रोग विशेषज्ञ डॉ. अल्ताफ अहमद यांनी व्हिडिओ पाहिल्यानंतर सांगितले की, सिरिंजचा मागील भाग विषाणू संक्रमित करू शकतो, जरी नवीन सुई लावली असली तरी. त्यांनी याला अत्यंत धोकादायक म्हटले. तपासात असेही समोर आले की, रुग्णालयाच्या कर्मचाऱ्यांनी 66 वेळा निर्जंतुकीकरण न केलेल्या हातमोज्यांशिवाय इंजेक्शन दिले. एका परिचारिकेला वैद्यकीय कचरा पेटीत हातमोज्यांशिवाय हात घालतानाही पाहिले गेले. तज्ज्ञांनी याला संसर्ग नियंत्रणातील मोठी कमतरता म्हटले आहे. मात्र, रुग्णालयाचे नवीन वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. कासिम बुजदार यांनी हे व्हिडिओ स्वीकारण्यास नकार दिला. ते म्हणाले की, हे फुटेज जुने किंवा बनावट असू शकते. खाजगी क्लिनिकच्या डॉक्टरांनी संसर्ग ओळखला सर्वात आधी हा उद्रेक खाजगी क्लिनिकचे डॉक्टर गुल कैसरानी यांनी ओळखला होता. त्यांनी सांगितले की, 65-70 एचआयव्ही पॉझिटिव्ह मुलांपैकी बहुतेकांवर THQ ताउंसा येथे उपचार झाले होते. काही पालकांनी सिरिंजचा पुन्हा वापर केल्याची तक्रारही केली होती. आकडेवारीनुसार, 97 संक्रमित मुलांच्या कुटुंबांमध्ये केवळ चार माता एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आढळल्या. यावरून असे सूचित होते की, संसर्ग आईकडून मुलांमध्ये नव्हे, तर इतर कारणांमुळे पसरला. पंजाब एड्स स्क्रीनिंग कार्यक्रमाच्या आकडेवारीनुसार, निम्म्याहून अधिक प्रकरणांमध्ये “दूषित सुई” हे संसर्गाचे कारण असल्याचे नमूद केले आहे. तथापि, उर्वरित प्रकरणांमध्ये कारण स्पष्ट नाही. मार्च 2025 मध्ये सरकारने हस्तक्षेप केला आणि त्यावेळी 106 प्रकरणे नोंदवली गेली. रुग्णालयाचे तत्कालीन अधीक्षक डॉ. तैयब फारूक चांदियो यांना निलंबित करण्यात आले, परंतु तीन महिन्यांनंतर ते पुन्हा एका ग्रामीण आरोग्य केंद्रात काम करताना आढळले. डॉ. चांदियो म्हणाले की त्यांनी त्वरित कारवाई केली होती, परंतु रुग्णालयाला संसर्गाचे कारण मानण्यास त्यांनी नकार दिला. त्यांच्या नंतर आलेल्या डॉ. बुजदार यांनी दावा केला की त्यांनी कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले आणि “झिरो टॉलरन्स” (शून्य सहनशीलता) धोरण लागू केले. असे असूनही, बीबीसीच्या फुटेजमधून असे दिसून येते की नोव्हेंबर-डिसेंबर 2025 पर्यंतही असुरक्षित पद्धती सुरूच होत्या. औषधांच्या बाटल्या आणि वापरलेल्या सुया उघड्यावर ठेवलेल्या आढळल्या. रुग्णालयात मुलांना अनेकदा कॅन्युलाद्वारे इंजेक्शन दिले जातात, ज्यामुळे संसर्गाचा धोका आणखी वाढतो कारण औषध थेट रक्तात जाते. रुग्णालय आणि प्रशासनाने आरोपांचे खंडन केले एका व्हिडिओमध्ये नर्सला वापरलेली सिरिंज पुन्हा वापरण्यासाठी देताना पाहिले गेले. जेव्हा हे फुटेज रुग्णालय प्रशासनाला दाखवले गेले, तेव्हा त्यांनी ते पुन्हा फेटाळून लावले. स्थानिक सरकारने निवेदनात म्हटले आहे की, THQ ताउंसाच या उद्रेकाचे मूळ आहे, याचा कोणताही ठोस पुरावा अद्याप मिळालेला नाही. तसेच, युनिसेफ, डब्ल्यूएचओ आणि आरोग्य विभागाच्या संयुक्त अहवालात खाजगी दवाखाने आणि तपासणी न करता रक्त चढवणे ही देखील कारणे सांगितली आहेत. मात्र, एप्रिल 2025 च्या लीक झालेल्या अहवालात रुग्णालयात गंभीर त्रुटी असल्याचे नमूद केले होते. अहवालानुसार, मुलांच्या आपत्कालीन वॉर्डमध्ये औषधांची कमतरता होती, IV फ्लूइड्सचा पुन्हा वापर केला जात होता आणि स्वच्छतेची स्थिती खराब होती. सध्या ताउंसा येथील संक्रमित मुलांच्या कुटुंबांवर याचा गंभीर परिणाम झाला आहे. असमाच्या कुटुंबानुसार, आता लोक तिच्यापासून दूर राहतात आणि तिला एकटेपणा जाणवतो. असमा तिच्या आईला विचारते, “मला काय झाले आहे?” ती अभ्यासात खूप मेहनत करते आणि म्हणते की तिला मोठी झाल्यावर डॉक्टर व्हायचे आहे. एचआयव्ही (HIV) पसरण्याच्या अशा घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत अशा प्रकारच्या घटना यापूर्वीही समोर आल्या आहेत. 2019 मध्ये सिंधमधील रतोदेरो येथे शेकडो मुले एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आढळली होती. 2021 पर्यंत ही संख्या 1500 पर्यंत पोहोचली होती. याच दरम्यान कराचीच्या SITE टाऊनमध्येही 84 मुलांना संसर्ग झाल्याचे प्रकरण समोर आले. आरोग्यमंत्र्यांनी मान्य केले की तिथेही दूषित सिरिंजचा वापर झाला होता. कराचीच्या आगा खान युनिव्हर्सिटी हॉस्पिटलच्या प्रोफेसर डॉ. फातिमा मीर यांनी सांगितले की, हे प्रकरण संपूर्ण देशातील संसर्ग नियंत्रणातील कमकुवतपणा दर्शवते. त्यांनी सांगितले की, डॉक्टरांनी इंजेक्शन देताना अधिक सावधगिरी बाळगली पाहिजे. त्यांनी हे देखील सांगितले की, पाकिस्तानमध्ये गरजेपेक्षा जास्त इंजेक्शन देण्याची प्रवृत्ती आहे. रुग्ण स्वतःही इंजेक्शन मागतात आणि डॉक्टरही ते देतात, तर अनेक प्रकरणांमध्ये औषध तोंडावाटे दिले जाऊ शकते. पुरवठ्याची कमतरता हे देखील एक मोठे कारण आहे. रुग्णालयांना मर्यादित संसाधने दिली जातात, ज्यामुळे कर्मचाऱ्यांवर ती दीर्घकाळ वापरण्याचा दबाव असतो. एचआयव्ही काय आहे आणि तो कसा पसरतो? HIV (ह्यूमन इम्यूनोडेफिशिएंसी व्हायरस) असा व्हायरस आहे जो शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती (रोगांशी लढण्याची क्षमता) कमकुवत करतो. उपचार न मिळाल्यास तो AIDS मध्ये बदलू शकतो. सिरिंजमुळे HIV पसरण्याचा धोका किती मोठा? एकाच सिरिंजचा किंवा मल्टी-डोज वायलचा पुन्हा वापर HIV पसरवण्याचा सर्वात धोकादायक मार्ग मानला जातो. जर एका संक्रमित रुग्णाला वापरलेली सिरिंज पुन्हा वापरली गेली, तर त्यातील व्हायरस थेट पुढच्या रुग्णाच्या रक्तात पोहोचू शकतो. तज्ञांच्या मते, जरी नवीन सुई लावली गेली असली तरी, सिरिंजचा मागील भाग देखील संक्रमण पसरवू शकतो.
Source link
