अमेरिकेत सध्या पुरुषांना ‘अल्फा मेल’ म्हणजेच दबंग पुरुष बनवण्याच्या नावाखाली महागडे प्रशिक्षण शिबिरे आणि अभ्यासक्रम वेगाने वाढत आहेत. राइजसारख्या 3 दिवसांच्या कार्यक्रमात सुमारे 2.78 लाख रुपये घेऊन पुरुषांना कठीण आणि अनेकदा अपमानजनक परिस्थितीत ठेवले जाते.

प्रशिक्षणाच्या सुरुवातीला सहभागींच्या डोळ्यांवर पट्टी बांधून त्यांना जुन्या आयुष्यापासून तोडण्याचा प्रयत्न केला जातो. यानंतर चिखलात रांगणे, जड वस्तू उचलणे, उशीशिवाय झोपणे आणि अंधाऱ्या बोगद्यातून चालणे यांसारखी कामे (टास्क) करून घेतली जातात. कार्यक्रमाचा एक भाग भावनिक दबावावर देखील आधारित आहे. सहभागींच्या बॅगमध्ये रंगीबेरंगी दगड ठेवले जातात, ज्यांना राग, अपराधीपणाची भावना, लाज आणि दुःखाचे प्रतीक मानले जाते. मग त्यांना या गोष्टींवर सर्वांसमोर बोलण्यास सांगितले जाते. अनेकदा कठोर दिसणारे पुरुष देखील वैयक्तिक आयुष्य, लग्न तुटण्याच्या भीतीवर आणि युद्धाच्या आघातावर (ट्रॉमा) रडतात. याला गट ‘ब्रदरहुड’ (बंधुत्व) म्हणून समर्थन देतो.

हा ट्रेंड आता प्रौढांमधून बाहेर पडून 12 ते 17 वर्षांच्या किशोरांपर्यंत पोहोचत आहे. कॅलिफोर्नियामध्ये अशा सत्रांमध्ये मुलांकडून जड वजन उचलून धावपळ करून घेतली जाते आणि त्यांना 7 मिनिटांपर्यंत बर्फासारख्या थंड पाण्यात (आईस बाथ) ठेवले जाते.

प्रशिक्षणातील निष्काळजीपणामुळे मृत्यू, लाखो रुपयांची फी आणि छळ

या उद्योगाची एक काळी बाजू म्हणजे सुरक्षेतील निष्काळजीपणा. 2019 मध्ये सुरू झालेल्या ‘मॉडर्न डे नाईट प्रोजेक्ट’मध्ये सुमारे 16 लाख रुपये फी घेऊन, झोपेची कमतरता आणि बुडण्यासारख्या बनावट परिस्थितीत 30 वर्षीय रिचर्ड स्पून या सहभागीचा मृत्यू झाला होता. प्रशिक्षणात आपापसात मारामारीचाही समावेश होता, असे आरोप झाले. नंतर हा कार्यक्रम 2024 मध्ये बंद करावा लागला.