पुस्तक: मोसाड: इजराइल की खुफिया एजेंसी के बेमिसाल अभियान (इंग्रजी पुस्तक ‘मोसाद- द ग्रेटेस्ट मिशन्स ऑफ द इजराइली सीक्रेट सर्विस’ चे हिंदी भाषांतर) लेखक: मायकेल बार-जोहार, निसिम मिशाल अनुवाद: मदन सोनी प्रकाशक: मंजुल पब्लिकेशन किंमत: 499 रुपये इस्रायलचे प्रसिद्ध लेखक मायकेल बार-जोहार आणि निसिम मिशाल यांनी गुप्तहेर संस्था ‘मोसाद’ च्या गुप्त मोहिमांच्या कथा लिहिल्या आहेत. हा केवळ गुप्तहेर कथांचा संग्रह नाही, तर तो धैर्य, रणनीती आणि संयमाचा एक जिवंत दस्तऐवज आहे. याची लेखनशैली इतकी प्रभावी आहे की प्रत्येक मोहीम एका थ्रिलर चित्रपटासारखी वाटते. आजच्या पुस्तक परीक्षणात आपण पुस्तकातील पाच सर्वात रोमांचक आणि धाडसी मोहिमांबद्दल बोलणार आहोत. 1. ॲडॉल्फ आयशमनची अटक दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान नाझी अधिकारी ॲडॉल्फ आयशमनने लाखो ज्यूंची हत्या घडवून आणली आणि युद्धानंतर तो गायब झाला. तो आपली ओळख लपवून अर्जेंटिनामधील ‘रिकार्डो क्लेमेंट’ या नावाने एक सामान्य जीवन जगत होता. पण मोसादने १५ वर्षांपर्यंत त्याचा शोध सुरू ठेवला आणि त्याला शोधून काढले. मिशनची खासियत मोसादच्या एजंट्सनी अर्जेंटिनाला जाऊन आयशमनची ओळख पटवली, त्याला रस्त्यावरून उचलले आणि बेशुद्ध करून एका विमानाने गुप्तपणे इस्रायलला आणले. या ऑपरेशनमुळे अनेक आंतरराष्ट्रीय कायदे आणि सीमांचे उल्लंघन झाले, तरीही ते यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आले. या मिशनमधून काय धडे मिळतात, ग्राफिकमध्ये पाहा- 2. ‘ऑपरेशन एंटेब्बे’मध्ये अशक्य ते शक्य केले जुलै 1976 मध्ये एअर फ्रान्सचे एक विमान हायजॅक झाले. दहशतवाद्यांनी विमान युगांडातील एंटेब्बे विमानतळावर नेले. त्यांनी गैर-यहूदी प्रवाशांना सोडून दिले, परंतु 100 हून अधिक यहुदींना ओलीस ठेवले. इस्रायलपासून युगांडाचे अंतर 4,000 किलोमीटरपेक्षाही जास्त होते आणि तेथील क्रूर हुकूमशहा इदी अमीन दहशतवाद्यांना मदत करत होता. जगाला वाटले की ओलिसांना वाचवणे अशक्य आहे. तरीही मोसादने ओलिसांना सोडवले. मोहिमेची वैशिष्ट्ये इस्रायली कमांडोंनी रात्रीच्या अंधारात हजारो मैल उड्डाण करून एंटेब्बेवर हल्ला केला. यात एका मर्सिडीजचा वापर करून शत्रूला चकमा देण्यात आला, जी हुबेहूब इदी अमीनच्या कारसारखी दिसत होती. कमांडोंनी अवघ्या 53 मिनिटांत ओलिसांना सोडवले. 3. म्युनिकमधील दहशतवाद्यांना शोधून-शोधून मारले 1972 च्या म्युनिक ऑलिम्पिक दरम्यान ‘ब्लॅक सप्टेंबर’ नावाच्या एका दहशतवादी संघटनेने 11 इस्रायली खेळाडूंची हत्या केली होती. खेळाच्या मैदानावर झालेल्या या रक्तरंजित खेळाने संपूर्ण जगाला हादरवून टाकले. मोसादने संकल्प केला की, या भ्याड हल्ल्यातील दोषींना जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातून शोधून काढेल. मिशनची वैशिष्ट्ये मोसादने ‘रॅथ ऑफ गॉड’ (ईश्वराचा प्रकोप) नावाचे ऑपरेशन सुरू केले. मोसादच्या हिट स्क्वॉडने जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांमध्ये लपलेल्या त्या सर्व दहशतवाद्यांना एक-एक करून शोधून काढले आणि संपवले. हे मिशन अनेक वर्षे चालले. 4. ऑपरेशन डायमंडमध्ये शत्रूचे सर्वात घातक विमान चोरले 1960 च्या दशकात सोव्हिएत युनियनचे ‘मिग-21’ लढाऊ विमान जगातील सर्वात घातक शस्त्र मानले जात होते. अमेरिका आणि इस्रायलला या विमानाचे तंत्रज्ञान समजून घ्यायचे होते, पण ते त्यांच्यासाठी एक न सुटणारे कोडे होते. ते मिळवणे जवळजवळ अशक्य होते, कारण ते शत्रूच्या कडक पहाऱ्यात होते. मोहिमेचे वैशिष्ट्य मोसादने कोणताही हल्ला न करता, इराकी ख्रिश्चन पायलट मुनीर रेडफाला या गोष्टीसाठी राजी केले की त्याने आपले विमान उडवून थेट इस्रायलला आणावे. हे मिशन पूर्णपणे ‘सायकॉलॉजिकल वॉरफेअर’ (मानसिक युद्ध) होते. मोसादने कोणतीही लढाई न लढता शत्रूची सर्वात मोठी ताकद हस्तगत केली. 5. ऑपरेशन मोझेस साधारणपणे गुप्तचर संस्थांचे नाव ऐकताच हेरगिरी आणि हल्ल्यांचा विचार मनात येतो, पण मोसादचे हे मिशन पूर्णपणे वेगळे होते. 1980 च्या दशकात इथिओपियामध्ये भीषण दुष्काळ आणि गृहयुद्ध सुरू होते, ज्यामुळे तेथे राहणारे हजारो ज्यू संकटात होते. त्यांना तिथून बाहेर काढणे जवळजवळ अशक्य होते. मिशनची खासियत मोसादने सुदानच्या किनाऱ्यावर एक बनावट ‘डायव्हिंग रिसॉर्ट’ तयार केले, जेणेकरून ते इथिओपियन ज्यूंना समुद्र आणि हवाई मार्गाने गुप्तपणे इस्रायलमध्ये आणू शकतील. हे एक अत्यंत धोकादायक मिशन होते, जिथे गुप्तहेरांनी आपला जीव धोक्यात घालून हजारो निष्पाप लोकांचे प्राण वाचवले. आता हे जाणून घेऊया की पुस्तक का वाचले पाहिजे- हे पुस्तक का वाचले पाहिजे? इस्रायलची गुप्तचर संस्था मोसादच्या अतुलनीय मोहिमा वाचण्यामागे अनेक कारणे आहेत- कोणी वाचावे? हे पुस्तक अशा लोकांना खूप आवडेल, ज्यांना थ्रिलर चित्रपट किंवा कथा आवडतात. हे पुस्तक कोणी वाचावे, ग्राफिकमध्ये पाहा- पुस्तकाविषयी माझे मत या पुस्तकाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची कथाकथन शैली आहे. प्रत्येक मिशन अशा प्रकारे लिहिले आहे की, वाचक स्वतःला त्या परिस्थितीत अनुभवू शकतो. भाषा सोपी आणि प्रभावी आहे, ज्यामुळे हे पुस्तक सर्व प्रकारच्या वाचकांसाठी योग्य ठरते. तथापि, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की हे पुस्तक एका विशिष्ट दृष्टिकोनातून लिहिले गेले आहे. त्यामुळे या सर्व घटना आणि मिशन्सना संतुलितपणे समजून घेण्यासाठी इतर पुस्तके देखील वाचायला हवीत.
Source link
