21 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
आज (31 मार्च) भगवान महावीरांची जयंती आहे. महावीर स्वामींचे विचार आणि त्यांच्याशी संबंधित कथांमधील लपलेले सूत्र जीवनात उतरवल्यास आपल्या सर्व समस्या दूर होऊ शकतात. महावीर जयंतीनिमित्त त्यांच्याशी संबंधित 3 प्रेरणादायी कथा वाचा…
पहिली कथा- यश केवळ ज्ञानाने नाही, तर आपल्या वाईट सवयींवर विजय मिळवल्याने मिळते
एक दिवशी महावीर स्वामी आपल्या शिष्यांसोबत बसले होते. शिष्यांनी जीवनाबद्दल प्रश्न विचारले. एका शिष्याने विचारले, “स्वामीजी, असे काय आहे ज्यामुळे एखादा व्यक्ती बर्बाद होऊ शकतो?”
महावीर स्वामी हसले आणि सर्व शिष्यांकडून उत्तर मागू लागले. शिष्यांनी सांगितले, “अहंकार, कामवासना, लोभ आणि क्रोध यांसारख्या वाईट सवयी आपल्याला बर्बाद करतात.”
स्वामीजींनी सर्वांचे बोलणे लक्षपूर्वक ऐकले आणि मग एक कमंडलू उचलले. त्यांनी विचारले, “जर आपण हे नदीत सोडले तर ते बुडेल का?”
शिष्यांनी सांगितले, “जर कमंडलूचा आकार योग्य असेल तर ते बुडणार नाही.”
स्वामीजींनी पुन्हा विचारले, “जर यात एक छोटेसे छिद्र झाले तर काय होईल?”
शिष्यांनी उत्तर दिले, “छिद्रामुळे कमंडलू बुडून जाईल. जर छिद्र लहान असेल तर हळूहळू आणि मोठे असेल तर लवकर बुडून जाईल.”
महावीर स्वामींनी समजावले, “बघा, आपले शरीरही या कमंडलू सारखे आहे आणि वाईट सवयी त्यात छिद्रांसारख्या आहेत. लहानशी वाईट सवय देखील, मग ती कामवासना, क्रोध, अहंकार, मोह, लोभ, व्यसन किंवा मत्सर असो, आपल्या जीवनाला बुडवू शकते. जसे कमंडलूचे लहान छिद्रही त्याला बुडवून टाकते, तसेच लहान वाईट सवयही व्यक्तीला बरबाद करू शकते. म्हणून जीवनात येणारी प्रत्येक वाईट सवय त्वरित सोडली पाहिजे. जो व्यक्ती आपल्या सवयींवर नियंत्रण ठेवतो आणि वाईट सवयींपासून दूर राहतो, तोच खरे सुख मिळवू शकतो.”
महावीर स्वामींच्या या उदाहरणातून सर्व शिष्यांना समजले की जीवनातील यश केवळ ज्ञानाने नाही, तर आपल्या वाईट सवयींवर विजय मिळवण्याने मिळते.
कथेतील बोध
- आत्म-नियंत्रण विकसित करा – राग, लोभ आणि मोह नियंत्रित करायला शिका.
- सकारात्मक सवयी अंगीकारा – ध्यान, प्रार्थना, योग आणि अभ्यासाने मन शांत होते.
- लहान वाईट सवयी ओळखा – व्यसन, खोटे बोलणे, अहंकार यांसारख्या सवयीही वेळेआधी थांबवा.
- सकारात्मक संगत निवडा – चांगल्या आणि विद्वान लोकांसोबत वेळ घालवा.
- सकारात्मक विचार ठेवा – नकारात्मक भावनांना खतपाणी घालू नका, विचारांमध्ये सकारात्मकता ठेवा.
- आत्मपरीक्षण – रोज आपल्या कामांची आणि सवयींची समीक्षा करा. ज्या गोष्टी चुकीच्या आहेत, त्या सुधारा.
- हळूहळू सुधारणा करा – वाईट सवयी लगेच जात नाहीत, पण नियमित प्रयत्नाने वाईट सवयी सोडता येतात.
दुसरा किस्सा – इतरांच्या चुकांना क्षमा करा, संयम ठेवा
एक दिवशी महावीर स्वामी एका गावाबाहेर जंगलात ध्यान करत होते. ते शांत आणि आपल्या ध्यानात मग्न होते. तेव्हा काही अशिक्षित गावकरी आपल्या गाई चारण्यासाठी जंगलात आले. त्यांनी ध्यानात बसलेल्या महावीर स्वामींना एक सामान्य माणूस समजले आणि त्यांच्यासोबत मस्करी करू लागले.
गुराख्यांनी स्वामीजींना त्रास दिला, पण स्वामींचे ध्यान अजिबात भंग झाले नाही. ते आपल्या साधनेत मग्न होते.
गावातील काही विद्वान लोकांना याबद्दल माहिती मिळाली, तेव्हा ते लगेच स्वामीजींकडे पोहोचले. त्यांना माहीत होते की हे महावीर स्वामी आहेत. त्यांनी गुराख्यांच्या कृत्याबद्दल क्षमा मागितली. स्वामीजींनी डोळे उघडले आणि सर्वांचे बोलणे लक्षपूर्वक ऐकले.
विद्वानांनी म्हटले, “स्वामीजी, आम्ही तुमच्यासाठी जंगलात एक खोली बांधून देऊ, जेणेकरून तुमच्या साधनेत कोणतीही अडचण येणार नाही.”
महावीर स्वामी हसून म्हणाले, “हे सर्व गुराखी माझेच आहेत. मुले अज्ञानाने आपल्या आई-वडिलांचे तोंड ओरखडतात, मारतात, तरीही आई-वडील रागावत नाहीत. मी या गुराख्यांवर नाराज नाही. मला खोलीची गरज नाही. तुम्ही जो पैसा खोली बांधण्यासाठी खर्च करण्याचा विचार करत आहात, तो गरजूंच्या भल्यासाठी खर्च करा. हेच माझ्यासाठी सर्वोत्तम असेल.”
महावीर स्वामींनी सर्वांना संदेश दिला की, इतरांच्या चुकीवर प्रतिक्रिया देण्याऐवजी संयम आणि करुणेने काम घेतले पाहिजे.
गोष्टीतील शिकवण
- धैर्य ठेवा – इतरांच्या चुकीवर लगेच प्रतिक्रिया देऊ नका. शांत मनाने विचार करा.
- क्षमा करण्याचा सराव करा – इतरांच्या अज्ञानाला आणि चुकांना समजून घ्या, नाराज होऊ नका, त्यांना क्षमा करा.
- आपली ऊर्जा सकारात्मक दिशेने लावा – वाद आणि रागापासून दूर रहा, आपली ऊर्जा समाजसेवा आणि इतरांच्या मदतीसाठी वापरा.
- अन्यायावर विचारपूर्वक प्रतिक्रिया द्या – जसे महावीर स्वामींनी गुराख्यांसाठी केले. इतरांच्या चुकांना क्षमा करा आणि शांत रहा.
- नम्रता टिकवून ठेवा – महावीर स्वामींनी नम्रता टिकवून ठेवली आणि गावातील लोकांना इतरांच्या भल्यासाठी धन वापरण्याची विनंती केली.
- साधना आणि आत्म-नियंत्रण – मनाला स्थिर ठेवा, बाह्य त्रासांनी विचलित होऊ नका.
तिसरा किस्सा- अहंकार सोडल्याने जीवनात शांती येते
एक राजा महावीर स्वामींच्या दर्शनासाठी येत असे. तो गर्विष्ठ होता. प्रत्येक वेळी जेव्हा राजा स्वामीजींकडे जात असे, तो आपल्यासोबत सोने-चांदी, रत्ने आणि मौल्यवान वस्तू घेऊन येत असे.
महावीर स्वामी नेहमी हसत आणि म्हणत, “राजा, हे खाली ठेवा.” राजा प्रत्येक वेळी स्वामीजींचे ऐकून सर्व मौल्यवान वस्तू तिथेच खाली ठेवत असे, पण हळूहळू राजाला स्वामीजींची ही सवय वाईट वाटू लागली. त्याने विचार केला, “एक ना एक दिवस स्वामीजी माझे उपहार नक्कीच स्वीकारतील.”
राजा ने आपल्या मंत्र्याकडून सल्ला घेतला. मंत्र्याने म्हटले, “राजा, यावेळी तुम्ही फक्त फुले घेऊन जा.” राजा ने फुले स्वामीजींच्या समोर ठेवली, तरीही महावीर स्वामी म्हणाले, “हे खाली ठेवा.” राजा निराश होऊन फुले तिथेच सोडून परत गेला.
मंत्रीने पुढच्या वेळी म्हटले, “राजा, तू रिकाम्या हाताने जा.” दुसऱ्या दिवशी राजा कोणत्याही वस्तूशिवाय स्वामीजींसमोर पोहोचला.
राजा म्हणाला, “स्वामीजी, मी तुमच्यासाठी अनेक वेळा मौल्यवान वस्तू आणल्या, तरीही तुम्ही प्रत्येक वेळी त्या खाली टाकण्यास सांगत राहिलात. आता मी रिकाम्या हाताने आलो आहे, आता तुम्ही काय म्हणाल?”
महावीर स्वामींनी हसत म्हटले, “राजा, आता स्वतःला खाली टाक.”
राजाला समजले की स्वामींचा अर्थ त्याचा अहंकार खाली टाकण्याशी होता. त्याने प्रणाम केला आणि अहंकार सोडण्याचा संकल्प केला.
स्वामीजींनी राजाला संदेश दिला की धन किंवा सन्मानापेक्षा अहंकारावर विजय मिळवणे अधिक महत्त्वाचे आहे. केवळ बाह्य वस्तूंचा त्याग केल्याने नाही, तर आपला अहंकार सोडल्याने जीवनात शांती आणि खरे यश येते.
कथेतील शिकवण
- स्वतःचे परीक्षण करा – आपल्या वर्तन आणि विचारांमधील अहंकाराला ओळखा.
- साधेपणा स्वीकारा – भौतिक वस्तू किंवा पदोन्नतीशी आसक्ती ठेवू नका. सादगीचा स्वीकार करा.
- नम्रता ठेवा – इतरांच्या योगदानाला आणि ज्ञानाला महत्त्व द्या, आपल्या गोष्टींसाठी अहंकार करू नका, नम्र रहा.
- नकारात्मक भावनांपासून दूर रहा – अहंकार, मत्सर आणि तुलना केल्याने मनोधैर्य कमी होते, या वाईट गोष्टींपासून दूर रहा.
- लहान-सहान गोष्टी सोडायला शिका – महावीर स्वामींप्रमाणे आधी भौतिक गोष्टी, मग अहंकाराचा त्याग करा, तेव्हाच जीवनात शांती मिळू शकते.
- सकारात्मक मार्गदर्शन घ्या – विद्वान किंवा गुरूंकडून शिकून आपले दोष दूर करा आणि सकारात्मक रहा.
