दुबईत राहणारे सुमेश पलक्की वीदु आणि त्यांची पत्नी आथिरा सुरेंद्रन नायर यांनी पय्यानूरमध्ये असे ‘हॉलिडे होम’ (सुट्टीसाठीचे घर) बनवले आहे, जे आलिशान व्हिलापेक्षा जास्त एका ‘सांस्कृतिक वारशा’सारखा अनुभव देते. हे घर उत्तर केरळच्या पारंपरिक कला ‘थेय्यम’बद्दलच्या त्यांच्या श्रद्धेचे प्रतीक आहे. 3 हजार चौरस फुटांवर पसरलेल्या या घराला स्थानिक मंदिर शिल्प आणि ‘वास्तुशास्त्र’च्या तत्त्वांवर तयार केले आहे. हा कल केरळपुरता मर्यादित नाही, तर परदेशात स्थायिक झालेले भारतीय आता आपल्या मुळांकडे परत येत आहेत. अमेरिकेत राहणाऱ्या मल्याळी कुटुंबाने कोझिकोडमधील ‘द लेटरिटे कर्व’मध्ये काँक्रीटला नकार देत जुन्या वडिलोपार्जित घरांतून (थरावाडूंमधून) वाचवलेल्या लाकडांचा आणि खांबांचा वापर केला आहे. येथे पारंपरिक ‘नल्लुकेट्टू’ शैलीचे अंगण मुलांना टेक वर्ल्डमधून बाहेर काढून माती आणि पावसाची जाणीव करून देते. असाच सांस्कृतिक अनुराग सिंगापूरमध्ये स्थायिक झालेल्या तमिळ कुटुंबाच्या ‘द एंसेस्ट्रल रिट्रीट’मध्ये दिसून येतो. मदुराईजवळ बांधलेले हे घर बाहेरून चेट्टीनाड राजवाड्यासारखे दिसते, ज्यात हाताने बनवलेल्या पारंपरिक ‘अतंगुडी’ फरशा आणि मंदिर शैलीतील नक्षीदार दरवाजांची भव्यता आहे. आतून हे पूर्णपणे स्मार्ट होम असले तरी, त्याचे विशाल पारंपरिक दालन आजही सामाजिक संबंधांचे केंद्र बनलेले आहे. मानसिक समाधान वारशातच न्यूयॉर्कच्या मानसशास्त्रज्ञ डॉ. शेफाली सबारी म्हणतात की, जेव्हा माणूस आधुनिकतेच्या झगमगाटात आपली मुळे गमावतो, तेव्हा त्याला आतून एक पोकळी जाणवू लागते. एनआरआय कुटुंबांचे आपल्या मातीच्या दगडांकडे (लॅटेराइट) किंवा पारंपरिक हस्तकलेकडे (थेय्यम) परतणे, ही खरं तर ती ‘आंतरिक पोकळी’ भरण्याची एक धडपड आहे. एनआरआय कुटुंबांमध्ये मुळांकडे परतण्याचा हा कल ‘सांस्कृतिक नॉस्टॅल्जिया’ आणि ‘ओळखीच्या संकटा’वर एक सकारात्मक उपाय आहे. सात समुद्रापारच्या भौतिक सुख-सुविधा शारीरिक आराम देऊ शकतात, पण मानसिक समाधानासाठी माणूस आपल्या वारशाकडेच पाहतो. महाबलीपुरममधून आणली कृष्णाची मूर्ती परंपरेची झलक असलेल्या या घराचा लेआउट ‘एच’ आकाराचा आहे. यात महाबलीपुरमची ग्रॅनाईट कृष्णाची मूर्ती आणि उत्तर भारतीय मंदिरांचे प्राचीन लाकडी खांब आध्यात्मिक भव्यता वाढवतात. दिवाणखान्यात असलेल्या ‘विलक्कू’च्या आकाराच्या विशाल मूर्ती सुमेश आणि आथिराच्या बालपणीच्या आठवणी आणि सांस्कृतिक मुळे जिवंत करतात.
Source link
