राज्यात 2012 पासून एकाही नव्या ग्रंथालयाला मान्यता देण्यात आली नसल्याची धक्कादायक बाब उजेडात आली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे नेते जयंत पाटील यांनी या प्रश्नाकडे लक्ष वेधत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना तत्काळ योग्य ते पाऊल उचलण्याचे आवाहन केले आहे. ज्ञान ही समाजाची खरी ताकद असते, पण आज हीच ताकद कमकुवत करण्याची प्रक्रिया नकळतपणे सुरू आहे, असे ते म्हणालेत. गाव तिथे ग्रंथालयाची घोषणाऱ्या राज्य सरकारने 2012 पासून एकाही सार्वजनिक ग्रंथालयाला मान्यता दिली नाही. त्यात रखडलेले अनुदान, कर्मचाऱ्यांचे मानधन व मंदावलेल्या पुस्तक खरेदीमुळे राज्यातील 11 हजार सार्वजनिक ग्रंथालयांना घरघर लागली आहे. या पार्श्वभूमीवर जयंत पाटील यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना या प्रश्नात लक्ष घालण्याचे आवाहन केले आहे. गाव तिथे ग्रंथालय संकल्पना केवळ घोषणांपुरती जयंत पाटील म्हणाले, ज्ञान ही समाजाची खरी ताकद असते. पण आज हीच ताकद कमकुवत करण्याची प्रक्रिया नकळतपणे सुरू आहे, असे चित्र दिसते. वाचनसंस्कृती जोपासणारी आणि ज्ञानाची कवाडे उघडी ठेवणारी ग्रंथालय व्यवस्था दिवसेंदिवस दुर्लक्षित होत चालली आहे. “गाव तिथे ग्रंथालय” ही संकल्पना केवळ घोषणांपुरती मर्यादित राहिली आहे. 2012 पासून अनेक ग्रंथालयांना मान्यता मिळालेली नाही, ही अत्यंत गंभीर बाब आहे. जे आधीपासून कार्यरत आहेत, त्यांची अवस्था देखील बिकट आहे. कर्मचाऱ्यांचे मानधन रखडलेले आहे, अनुदान थकलेले आहे आणि नवीन पुस्तकांची खरेदी जवळपास थांबली आहे. परिणामी, ग्रंथालये ही जिवंत ज्ञानकेंद्र न राहता केवळ बंद कपाटांची जागा बनत चालली आहेत. 40 टक्के अनुदान देण्यासाठी 42 कोटी द्या ते म्हणाले, वाचन चळवळ ही समाजाला विचारशील, सुसंस्कृत आणि प्रगल्भ बनवणारी चळवळ आहे. मात्र, ही चळवळ रुजवणारी यंत्रणाच जर कुचकामी ठरत असेल, तर त्याचे परिणाम दूरगामी ठरू शकतात. आजची तरुणाई मोठ्या प्रमाणावर मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या आहारी गेली आहे. माहितीचा स्फोट झाला असला तरी त्यात सखोलता आणि चिकित्सक दृष्टिकोन कमी होत चालला आहे. अशा परिस्थितीत तरुणांना योग्य दिशेने वळवण्याची जबाबदारी शासनाची आणि समाजाची आहे. पण प्रत्यक्षात वाचनाची गोडी निर्माण करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पायाभूत सुविधा नाहीत. माझी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना विनंती आहे की, त्यांनी ग्रंथालयांना 40 टक्के अनुदान देण्यासाठी लागणारे 42 कोटी रुपये उपलब्ध करून द्यावेत. भविष्यातील महाराष्ट्र घडविण्यासाठी हे पाऊल उचलावे. वाचनाची सवय कमी झाली, तर विचार करण्याची क्षमता खुंटते. परिणामी समाज अधिक संकुचित बनतो. म्हणूनच, शासनाने आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून वाचन संस्कृतीला चालना देणे अत्यावश्यक आहे. तसेच समाजानेही वाचनाची सवय पुन्हा जोपासण्याचा संकल्प केला पाहिजे, असे जयंत पाटील यांनी म्हटले आहे.
Source link
